Ciqomi ni Yaloka ni Gusu: Na Vuna, Na iVakadinadina, Na iVakadinadina ni Mate kei na iTuvatuva ni Veivakabulai
Na cava na Fita ni Gusu?
Na fita ni gusu, e dua na leqa ni bula e rawa ni vakaleqa na levu ni bula, e yaco ni sa toso tani mai na loma ni disiki (nucleus pulposus) e tu ena maliwa ni veivakatorocaketaki ni yago, ka sa vakavuna na veika ca vei ira na siniva voleka. E dau semati vakalevu kei na kaukauwa levu ni kaukauwa, veika vakacalaka, mavoa se dede ni sega ni toso. E rawa ni yaco vei ira na itabagone qori kei ira era sa qase, ia e dau laurai vakalevu ena nodra yabaki 20-40. Ena nona vakatubura, e rawa ni vakavuna na itovo ni bula, veika e vakavuna na veisau ni vanua, kei na veika e vakatubura na kawa.
E Cava na iRawa ni Fita ni Gusu?
Na veivakatorocaketaki ni yago e dua na tiki bibi e vakavuna na tu donu kei na toso ni yago. E tu e va na disiki e maliwa ni 7 na veivakatorocaketaki e gusu. Na loma ni disiki e dua na tiki malumu ka vaka na jelatini (nucleus pulposus), e ubi tu ena dua na tiki kaukauwa (anulus fibrosus). Ni vakacacani na ituvaki oqo, e rawa ni curuma na tiki malumu na vanua e tuba ka vakavuna na veika ca vei ira na siniva.
Na Cava e Vakarautaka na Fita ni Gusu?
E levu na ka e rawa ni vakavuna na bula ni fita ni gusu. Na vuna e dau laurai vakalevu:
Veitosoyaki vakasauri, mavoa se veika vakacalaka
Dede ni sega ni toso kei na itovo ni tu cala
Kau kaukauwa levu se vakayagataka vakalevu na yago
Na disiki e yali na wai ni sa qase ka sa sega ni malumalumu (dejenerasyon)
Na vakayagataki ni sigareti
Dede ni cakacaka ena kompiuta se talevoni vuku
Na veika ca ni vakasama e vakavuna vei ira na mosi ni veivakatorocaketaki
Na tiko ni mate vata oqo ena matavuvale, kena ibalebale na kawa
Vakavo kina, e dau laurai vakalevu ena so na itavi ni cakacaka (me vaka: o ira era cakacaka dede ena teveli, o ira era dau cakava vakalevu na cakacaka ni vale, o ira na draiva).
Na veisau ni qase e rawa ni vakavuna na veisau ni disiki ka vakavuna na bula ni fita ni gusu ena kena ituvaki dede. Ena mavoa vakasauri, e dau tekivu vakatotolo na kena ivakatakilakila.
Na iVakatakilakila ni Fita ni Gusu?
Na fita ni gusu, e rawa ni laurai ena veimataqali ivakatakilakila, e vakatau ena kena kaukauwa kei na siniva e vakaleqai. Na ivakatakilakila e dau laurai vakalevu:
Mosi ena gusu, yava ni liga, tabana kei na liga
Yaloka, mavoa, sega ni rogo vinaka ena liga se liga ni liga
Malumalumu ni mosi, vakabibi ena liga se iqaqalo ni liga
Yali ni vakasama se sega ni vakasama vinaka
Ulu mosi, vakasama vuki kei na so tale na leqa
Vakavo ni laurai, yali ni toso, rogo ni daliga se malumalumu ni liga
Veikemuni eso, e rawa ni vakalevutaka na mosi ni o kuvu, mosi se vakasama. Na siniva e vakaleqai e vakatara na vanua e laurai kina na yali ni rogo se toso ena liga kei na liga ni liga.
Ke sega ni walia se vakalevutaki, ena rawa ni vakavuna na yali levu ni rogo se malumalumu ni mosi, o koya gona e bibi mo sikova vakatotolo na vuniwai ke laurai na ivakatakilakila.
Na iVakatakilakila ena Siniva e Semati kei na Fita ni Gusu
E vakatau ena vanua e vakaleqai kina na fita, e rawa ni vakavuna na veimataqali leqa ena siniva:
C2: Ulu mosi, malumalumu ena mata kei na daliga
C3, C4: Mosi lailai kei na spasimi ni mosi ena gusu, yava ni liga kei na tabana
C5: Vakakina na mosi ena gusu kei na yava ni liga, yali ni rogo kei na malumalumu ni mosi ena dela ni liga kei na yava ni liga
C6: Yali ni rogo kei na malumalumu ena yasana ni yava ni liga, liga kei na liga ni liga, yali ni vakasama ena iqaqalo ni liga
C7: Yali ni rogo ena mua ni liga, sega ni vinaka na vakasama ena triceps
C8-T1: Yali ni rogo ena liga kei na loma ni liga ni liga, sega ni toso vinaka na iqaqalo ni liga
Na Cava e Vakadinadinataki Kina na Fita ni Gusu?
E na kena vakadinadinataki na fita ni gusu, e vakayacori taumada na dikeva vakamatailalai ni yago kei na vakadikeva vakavinaka na toso ni ivakatakilakila. Vakabibi na vanua e toso kina na mosi, gauna e tekivu kina, kaukauwa kei na ivakatakilakila ni siniva e vukea na vuniwai. E sega ni dau vukea vakalevu na vakadidike ni labotauri, ia na kena vakadinadinataki e vukei vakalevu ena veitarataravi ni iyaya ni raivotu:
Röntgen (X-ray): E vakaraitaka na ituvaki ni veivakatorocaketaki kei na veisau ni disiki.
Bilgisayarlı Tomografi (BT): E vakayagataki ena kena dikevi na ituvaki ni veivakatorocaketaki kei na veisau ni disiki.
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI): E vakarautaka na itukutuku matailalai duadua me baleta na tiki malumu, fita ni disiki kei na levu ni vakaleqai ni siniva; oqo na ivakarau e vinaka duadua me vakadinadinataki kina na fita ni gusu.
Elektromiyografi (EMG) kei na vakadidike ni toso ni siniva: E rawa ni vakaraitaka na leqa ena toso ni livaliva ena siniva, vakabibi ena kena kilai na siniva e vakaleqai vakatabakidua.
E rawa ni kerea talega na vuniwai me vakadikeva ke tiko e dua na mate ni veivakatorocaketaki, mate ni mate se mate ni mavoa ena ruku ni ivakatakilakila.
Na iTuvatuva ni Veivakabulai ena Fita ni Gusu
Na inaki ni veivakabulai ena fita ni gusu oya me vakamalumalumutaka na ivakatakilakila ni tauvimate, vakalailaitaka na vakaleqai ni siniva ka vakavinakataka na levu ni bula. Na veivakabulai e vakarautaki vakatabakidua me vaka na kaukauwa kei na toso ni mate. Na ivakarau e dau digitaki taumada oya na veivakabulai sega ni okati kina na veisele:
Vuli kei na ivakasala me baleta na itovo ni bula: Me vakayagataki na tu donu kei na vanua ni cakacaka e vinaka, qarauna me kua ni kaukauwa levu se cakava na veitosoyaki e vakaleqai kina na gusu.
Veivakabulai vakayago kei na porokaramu ni vuli ni mosi: Na veitosoyaki e vakaukauwataka na mosi ena gusu, vakavinakataka na malumalumu kei na toso ni dra. Ia, me vakayacori ga ena ruku ni lewa ni dauveivakabulai.
Vakayagataki ni katakata se batabata: E rawa ni vakayagataki me vakamalumalumutaka na mosi kei na spasimi ni mosi.
Wai ni mosi kei na wai ni vakamalumalumu ni mosi: Me vakayagataki ena iwiliwili kei na gauna e vakarautaka na vuniwai.
Spinal enjeksiyonlar: Ena ituvaki ni mosi levu, ena kena vinakati, e rawa ni vakayacori na inijekisoni ni kortisoni ena siniva se epidural; oqo e rawa ni vakalailaitaka na vakaleqai ni siniva kei na veika e vakavuna na mosi.
Vakayagataki ni boyunluk: Ena gauna lekaleka ena rawa ni vakaceguya, ia e sega ni dodonu me vakayagataki dede.
Na veisele e dau nanumi ga ena ituvaki ni vakaleqai levu ni siniva, malumalumu ni mosi se ni sega ni yaga na veivakabulai tale eso. Ena veisele, e dau kau tani na tiki ni disiki e vakaleqai kina na siniva. Ena so na ituvaki, e rawa ni vakayagataki na disiki ni veisosomitaki se veisele tale eso me vakavuna na vakaleqa ni vanua e vakaleqai.
Na Cava e Gadrevi Kina na Veisele ena Fita ni Gusu?
Na veivakabulai vakaveisele e sega ni gadrevi vei ira kece era tauvimate ena fita ni gusu. Ia ena so na ituvaki e rawa ni vakatutu me caka na veisele:
Vakalevutaki ni malumalumu ni mosi kei na vakalevutaki ni yali ni rogo
Mosi e sega ni vakacegui ena veivakabulai tale eso, ka vakaleqa vakalevu na bula wasoma
Vakaleqai levu ni siniva kei/ se leqa ni malumalumu ni mosi
Leqa ena lewa ni bladder se ivovo
E dikevi vakatabakidua na ituvaki ni tauvimate, ka digitaki kina na veivakabulai vinaka duadua.
Na Cava e Vinaka me Cakava ena Fita ni Gusu?
E rawa ni vakayagataki na veimataqali ivakarau ena veivakabulai ni fita ni gusu:
Veivakabulai vakayago kei na veitosoyaki vakatabakidua ena ruku ni lewa ni dauveivakabulai
Wai ni vakamalumalumu ni mosi, wai ni mosi kei na wai ni vakalailaitaka na mosi ni mosi
Vakayagataki ni batabata se katakata
Masaji se kayropraktik ena kena vinakati ena lewa ni vuniwai
Digitaki ni iyaya ni moce e tokona na tu ni gusu kei na vakavinakataki ni itovo ni bula
Na ka bibi duadua me nanumi, ni bera ni tekivu ena dua na porokaramu ni veivakabulai se veitosoyaki, me sikovi taumada e dua na dausiga ni bula. Na veivakabulai sega ni kila rawa ni vakalevutaka na ivakatakilakila, o koya gona me kerea na vakasama ni dauveivakabulai.
Taro Dau Tarogi Wasoma
1. O cei e Dau Tauvi Vakalevu ena Fita ni Gusu?
Na fita ni gusu e rawa ni yaco vei ira na itabagone kei ira na qase. Vakabibi vei ira era cakacaka dede ena teveli, kaukauwa levu, kei ira era dede ni sega ni toso, e levu kina na kena laurai.
2. Na ivakatakilakila cava e rawa ni ivakaraitaki ni fita ni gusu?
Mosi e toso ki na gusu, yava ni liga se liga, yaloka, mavoa, malumalumu ni mosi ena liga, yali ni vakasama kei na so na gauna ulu vuki, oqo na ivakatakilakila ni fita ni gusu.
3. Na cava na iwalewale e rawarawa duadua ena kena kilai na mate oqo?
Na Magnetic Resonance Imaging (MRI) e iwalewale e dau vakarautaka na itukutuku matata ka vakavinaka duadua ena kena kilai na mate ni qaqa ni domo.
4. E rawarawa vei ira kece na tauvimate na cakacaka ni yago?
Sega ni veiganiti na porokaramu ni cakacaka ni yago kece vei ira na tauvimate. O ira era tu vei ira na mate ni qaqa ni domo, me ra muria na porokaramu e vakarautaki ena veidusimaki ni vuniwai kei na fisioterapisi.
5. E vinaka na masaji ena mate ni qaqa ni domo?
Ke vakayagataki na iwalewale donu, e rawa ni vukea me lailai na mavoa ni leu kei na mosi. Ia ena so na ituvaki, e sega ni vakatura me vakayagataki na masaji; mo tarogi vuniwai me vakadeitaki na kena veiganiti.
6. E rawa ni vakavinakataki ga vakataki koya na mate ni qaqa ni domo?
Ena ituvaki e se qai tekivu se sega ni ca vakalevu, e rawa ni lailai na leqa ena vakacegu kei na cakacaka ni yago. Ia ena ituvaki e sa vakalevu se sa laurai na leqa ni mona, e gadrevi kina na veivakabulai vakavuniwai.
7. E dodonu me caka na veisele?
Levu vei ira na tauvimate ni qaqa ni domo e rawa ni vakavinakataki ena iwalewale sega ni veisele. Na veisele e vakatura ga ena so na ituvaki ca vakalevu se ni sega ni yaga na iwalewale tale eso.
8. E ca na vakayagataki dede ni boinika ni domo?
Io, na vakayagataki dede e rawa ni vakavuna na malumalumu ni leu. Na boinika ni domo me vakayagataki ga ena gauna lekaleka ka raici vakavuniwai.
9. E rawa ni vakavuna na mate ni qaqa ni domo na vakayagataki ni kompiuta kei na talevoni?
Na tu vakadede ena itutu cala, e rawa ni vakavuna na vakaleqai ni leu kei na disiki ni domo ka vakalevutaka na rere ni mate ni qaqa ni domo.
10. E rawa ni lesu tale na mate ni qaqa ni domo?
Io, vakabibi ke sega ni vakabauta na veika e vakalevutaka na rere kei na sega ni veisau na itovo ni bula.
11. Na wainimate cava e vakayagataki ena veivakabulai ni mate ni qaqa ni domo?
E dau soli na wainimate ni mosi, wainimate ni vakamalumalumu leu kei na wainimate ni vakalailaitaka na mosi. Na vakayagataki ni wainimate me raici tikoga vakavuniwai.
12. Ena ituvaki cava me gole vei vuniwai?
Ke tu vei iko na mosi, malumu se vakalailaitaki ni kaukauwa, se ke sa vakalevu na nomu leqa, mo vakatotolo sara ni veitaratara kei na vuniwai.
Ivakatekivu
World Health Organization (WHO): “Musculoskeletal Conditions”
American Academy of Neurology (AAN): Cervical Radiculopathy Guidelines
European Spine Society (EuroSpine): Cervical Disc Herniation Recommendations
American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS): Neck Pain and Cervical Disc Disease
Mayo Clinic: “Herniated Disk”
New England Journal of Medicine: “Cervical Radiculopathy”