Yintoni Ukuvuvukala Kwesisu? Izizathu Zayo Neendlela Ezisebenzayo Zokujongana Nazo

Yintoni Ukudumba Kwesisu?
Ukudumba kwesisu, sisikhalazo esiqhelekileyo eluntwini esibonakaliswa kukungonwabi, ukuziva ugcwele, uxinzelelo okanye ukunganyamezeli kakuhle esiswini. Le meko idla ngokubangelwa kukuqokelelana kwerhasi okanye ukwanda kolwelo esiswini. Ukwenziwa kwerhasi kwinqanaba elithile kwinkqubo yokugaya ukutya kuyinto eqhelekileyo kwaye ayiyongozi kwimpilo. Nangona kunjalo, xa inani lerhasi linyuka okanye umzimba ungakwazi ukuyikhupha ngaphandle, ukudumba kwesisu, ukuqina kunye neempawu ezahlukeneyo zinokuvela.
Ukudumba kwesisu yimeko enokuthi yenzeke kubani na ngamaxesha athile. Kodwa ke, ukuba iba yinto eqhubekayo okanye engapheliyo, kufuneka kuhlolwe izizathu ezingaphantsi kwayo. Ukudumba kunokuba sisiphumo sexeshana, kodwa ngamanye amaxesha kunokuba luphawu lweengxaki ezinzulu zempilo. Ngenxa yoko, ngakumbi xa ukudumba kuqhubeka ngendlela engaqhelekanga, kuyacetyiswa ukuba kuhlolwe yingcali.
Ukudumba Kwesisu Kuvela Kwiimeko Ziphi?
Ukudumba kwesisu kunokubangelwa zizizathu ezininzi. Ezona zizathu zixhaphakileyo ziquka izifo zenkqubo yokugaya ukutya (umzekelo isifo se-irritable bowel syndrome, isifo se-coeliac, i-gastritis, i-ulcer kunye nokungahambi rhoqo kwesisu), ukunganyamezeli ukutya okuthile, ukutya okune-allergy, iindlela zokutya ezingatyiwayo, uxinzelelo kunye nokwakheka kwe-edema emzimbeni.
Ezona zinto ziphambili ezinokubangela ukudumba kwesisu zezi:
Izifo zenkqubo yokugaya ukutya: Isifo se-coeliac, irritable bowel syndrome (IBS), i-ulcer, gastritis, ukungahambi rhoqo kwesisu, i-dyspepsia, umhlaza wesisu kunye namathumbu, iingxaki zesikhumba sebile kunye ne-hernia yesisu.
Edema (ukuqokelelana kolwelo): Ukutya ityuwa eninzi, ukungahambi kakuhle kunye nokungafumani potassium eyaneleyo kungakhokelela ekubanjweni kolwelo emzimbeni. Oku kunokubangela ukudumba kwindawo yesisu.
Ukutya okungatyiwayo: Ukutya iicarbohydrate ezininzi, ukukhetha ukutya okunganelanga ifayibha kunye nokutya ngokukhawuleza kunokunyusa ukudumba kwinkqubo yokugaya ukutya.
Ukutya okune-allergy kunye nokunganyamezeli: Ukunganyamezeli ubisi kunye neemveliso zobisi, iqanda, isoya, i-gluten, ingqolowa kunokubangela ukudumba kwesisu. Kwakhona, ukutya okwenza irhasi njengemifuno yomndilili, ikhaphetshu, icauliflower kunye nebroccoli kunokubangela le meko.
Uxinzelelo: Uxinzelelo lwengqondo lunempembelelo engalunganga ngqo kwinkqubo yokugaya ukutya kwaye lunokuphazamisa ukuhamba kwayo okuqhelekileyo.
Ukudumba Kwesisu Okungapheliyo Neemeko Ezingafanele Zingathathelwa Ngqalelo
Ukuba ukudumba kwesisu kuphindaphindeka rhoqo okanye akupheli ixesha elide, kunokuba luphawu lwengxaki enkulu yempilo engaphantsi. Kwezinye iimeko; ukuvaleka kwamathumbu, umhlaza, ukuqokelelana kolwelo oluninzi (ascites), ukopha kunye nezinye izifo ezinzulu zinokubangela ukudumba kwesisu. Kwakhona, ukunganyamezeli ubisi (lactose intolerance) kunye nokunganyamezeli i-gluten zihlala zibonakala ngokudumba kwesisu. Kwezo meko, ukuhlolwa yingcali kubaluleke kakhulu.
Ukudumba Kwesisu Esingezantsi: Izizathu Neendlela
Ukudumba kwindawo esezantsi yesisu kunokubangelwa zizizathu ezahlukeneyo kunezo zendawo ephezulu. Ingakumbi kubasetyhini, utshintsho lwehomoni ngaphambi kwexesha lokufika kwegazi, usulelo lwenkqubo yokuphuma kwamanzi, amatye kwindlela yokuphuma kwamanzi, iikisti zeovari, izifo ze-pelvis, ukungahambi rhoqo kwesisu okanye iingxaki zamathumbu zinokudlala indima. Ukudumba kwesisu esingezantsi, ngamanye amaxesha kunokuba sisiphumo sezizathu ezilula nezifutshane ezifana norhudo okanye usulelo lwendlela yokuphuma kwamanzi. Kodwa ukuba kukho iimpawu ezifana nentlungu enzima, ubushushu obuphezulu okanye ukwehla kobunzima bomzimba okungachazwanga, ukuhlolwa kwezonyango kuyimfuneko.
Iindlela Ezisetyenziswa Ukunciphisa Ukudumba Kwesisu Esingezantsi
Unyango lokudumba kwesisu esingezantsi luxhomekeke kwisizathu esingaphantsi. Kwiimeko zosulelo lwendlela yokuphuma kwamanzi, unyango lwe-antibiotic lunokufuneka, ngelixa amatye anokufuna utyando okanye amayeza. Kwiikisti zeovari, ukulandela imeko okanye utyando kunokwenzeka. Kwiimeko zokudumba okubangelwa kukungahambi rhoqo kwesisu, utshintsho kwidiyethi kunye nokulungiswa kwendlela yokuphila kuyacetyiswa. Ngenxa yoko, xa ukudumba kwesisu esingezantsi kungapheli ngokwako, kungcono ukubonana nogqirha.
Ziziphi Iimpawu Eziphuma Ngexesha Lokudumba Kwesisu?
Xa kudumba isisu okanye isisu, iimpawu zinokwahluka kumntu nomntu. Ezona mpawu zixhaphakileyo zezi:
Ukonyuka kokugquma kunye nokukhupha irhasi ngomlomo,
Ukukhula ngaphandle kwendawo yesisu,
Intlungu yesisu kunye neekramps,
Ukuziva ugcwele kunye noxinzelelo esiswini,
Ngamanye amaxesha ukuphefumla nzima okanye ukufuna ukuya kwindlu yangasese rhoqo.
Iindlela Ezisebenzayo Zokunciphisa Ukudumba Kwesisu
Kulungele ukutshintsha indlela yokuphila ukunciphisa ukudumba kwesisu kunye nokunciphisa ukungonwabi:
Ukutya kancinci nangokucinga: Ukutya ungxama, ukugwinya kakuhle kunye nokutya kancinci kunokunciphisa ukungena komoya emzimbeni.
Ukungathethi kakhulu ngexesha lokutya: Oku kunciphisa inani lomoya ungene emzimbeni.
Ukuhamba: Umthambo omncinane unokunceda ukuhamba kwenkqubo yokugaya ukutya kunye nokukhupha irhasi emzimbeni.
Ukwenza umyinge wesisu: Kukho isiphumo sokuphumla kwemisipha yesisu kunye nokunceda ukugaya ukutya.
Iti yezityalo: I-ginger, turmeric, chamomile, mint kunye ne-green tea zinokunceda ukugaya ukutya kwaye zinciphise ukudumba.
Ukusela amanzi anelamuni: Ingakumbi kusasa, amanzi anelamuni anokukhuthaza inkqubo yokugaya ukutya.
Ukutya okuneprobiotic: Ukutya okuxhasa impilo yamathumbu njengobisi olunesidima, kuluncedo kwabo bangenangxaki yokunganyamezeli ubisi.
Isikhuseli sobushushu okanye ishawa eshushu: Kunceda ukuphumla kwemisipha yesisu kunye nokunciphisa ukudumba.
Ukuphepha iziselo ezinergasi kunye nokutya okunamafutha amaninzi.
Ukuphepha uxinzelelo: Ukusebenzisa iindlela zolawulo loxinzelelo kunokuphucula inkqubo yokugaya ukutya.
Kwakhona, ukusela amanzi amaninzi, ukuhamba ngokwaneleyo kunye nokutya ukutya okulinganiselweyo, okune-fiber, kudlala indima ebalulekileyo ekulweni ukudumba kwesisu.
Iindlela Zonyango Nezixhasayo KwiDumba Kwesisu
Kunyango lokudumba kwesisu, injongo ephambili kukufumanisa isizathu esingaphantsi kwaye kusetyenziswe indlela efanelekileyo. Kwiimeko ezihlala ixesha elide okanye ezinzima, ugqirha unokucetyisa uphando oluphambili njengokwenza i-endoscopy okanye i-colonoscopy. Ngokuxhomekeke kwisizathu, unyango lwezonyango, utshintsho kwindlela yokuphila okanye iinkqubo zokutya ezizodwa zinokufuneka. Kwezinye iimeko, inkxaso yeprobiotic inokuba luncedo.
Kwindlela eqhelekileyo yokulwa ukudumba; ukutya rhoqo kodwa kancinci, ukulungisa imikhwa yokusebenzisa indlu yangasese, ukusela amanzi ngokwaneleyo (ihlala icetyiswa iilitha ezi-2-3 ngosuku) kunye nokuzilolonga rhoqo kuyacetyiswa. Imisebenzi yomzimba efana nokudada, ukubaleka, ukuhamba ixhasa ukugaya ukutya; ngelixa imithambo yokuphumla efana ne-yoga kunye ne-pilates inokuba luncedo.
Ukuba ukudumba kwesisu kuvela ngesiquphe, kukho intlungu enzima, ubushushu obuphezulu okanye igazi kwindlwane, kufuneka uye kwindawo yezempilo ngokukhawuleza.
Imibuzo Ebuza Rhoqo
1. Ukudumba kwesisu kungaba nini yingxaki enkulu yempilo?
Ukuba ukudumba kwesisu kwakho kuhlala ixesha elide, kunyuka ngokukhawuleza okanye kuhamba nentlungu enzima, ukwehla kobunzima bomzimba ngesiquphe, igazi kwindlwane, ubushushu obuphezulu okanye ezinye iimpawu ezingaqhelekanga, kufuneka uye kugqirha. Kuba kunokuba luphawu lwezinye izifo ezinzulu.
2. Zeziphi iintlobo zokutya ekufuneka ndiziphephe ukunciphisa ukudumba kwesisu?
Ukutya okwenza irhasi njengemifuno yomndilili, ikhaphetshu, ibroccoli, iziselo ezinergasi, ukutya okunamafutha amaninzi kunye nokutya okusebenzisiweyo, ubisi, i-gluten kunye nokunye okwenza unganyamezeli kunokunyusa ukudumba kwesisu. Kuluncedo ukuqaphela ukuba zeziphi iintlobo zokutya ezikuchaphazelayo.
3. Zeziphi iti zezityalo eziluncedo ekudumbiseni?
Iti ye-ginger, chamomile, turmeric, mint kunye ne-green tea zinokuxhasa ukugaya ukutya. Kodwa, ngaphambi kokusebenzisa rhoqo, qiniseka ukuba akukho enye ingxaki yezempilo engaphantsi.
4. Ngaba ukuhamba kuluncedo xa kukho ukudumba kwesisu?
Ewe, ukuhamba kunye nemithambo emincinci kunceda ukusebenza kwenkqubo yokugaya ukutya kwaye kunokwenza kube lula ukukhupha irhasi.
5. Ngaba wonke umntu one-dumba kwesisu kufuneka asebenzise i-probiotic?
Iiprobiotic zinokuba luncedo kwabanye abantu, kodwa azilungelanga wonke umntu. Ingakumbi kwiimeko ezinzima nezihlala ixesha elide, kubalulekile ukubonana nengcali yezempilo ngaphambi kokusebenzisa iiprobiotic.
6. Kwiimeko ziphi ekufuneka uye kugqirha ngokukhawuleza xa kukho ukudumba kwesisu?
Ukuba iintlungu ezinzulu, ubushushu obuphezulu, ukuphelelwa ngumoya, ukulahleka kobunzima ngokukhawuleza, ukutyheli kwesikhumba okanye igazi kwindle kuyahamba kunye nokudumba, kufuneka ukuhlolwa ngokungxamisekileyo.
7. Zeziphi iinguqu ezilungileyo kwindlela yokuphila ekunciphiseni ukudumba esiswini?
Ukutya okulinganiselweyo kunye nokulinganisa iindawo zokutya, ukutya kancinci nangokwazi, ukusela amanzi ngokwaneleyo, ukuzilolonga rhoqo kunye nolawulo lwengcinezelo, kunciphisa umngcipheko wokudumba.
8. Kutheni ukudumba esezantsi esiswini kubonakala rhoqo kubasetyhini?
Kubasetyhini, utshintsho lwehomoni phambi kwexesha lokufika kokuya exesheni, iikisti zamaqanda kunye nosulelo lwepelvisi zezona zizathu ziphambili zokudumba esezantsi esiswini.
9. Zeziphi iimpawu ekufuneka zilandelwe xa kukho ukudumba esiswini kunye nemiphunga?
Ukugquma, ukuziva ugcwele esiswini kunye noxinzelelo, iintlungu ezibuhlungu, ngamanye amaxesha ukuphelelwa ngumoya, iminqweno yokuphuma rhoqo okanye izikhalazo ezifana nesazinge zinokubonakala.
10. Kufuneka kwenziwe ntoni xa ukudumba kungapheli nangona zithathiwe zonke izinyathelo?
Ukuba ukudumba esiswini kuyaqhubeka nangona zithathiwe zonke izinyathelo, kubalulekile ukubonana nogqirha ukuze kuqinisekiswe ukuba akukho sifo sifihliweyo esingaphantsi.
Imithombo
Umbutho wezeMpilo weHlabathi (WHO). Iinyani ngeMpilo yeGastrointestinal yeHlabathi.
Iziko laseMelika loLawulo kunye noThintelo lweZifo (CDC). Iimpawu kunye neengxaki zeGastrointestinal (GI).
IKholeji yaseMelika yeGastroenterology. Ulwazi lwezigulana: Ukudumba, igesi, kunye nokuphuma komoya esiswini.
Iziko leSizwe leDiabetes, iZifo zokuNyibilikisa kunye neZifo zeZintso (NIDDK). Igesi kwiNdlela yokuNyibilikisa.
IMayo Clinic. Ukudumba esiswini: Izizathu, iimpawu kunye nonyango.