Intlungu Yeqolo: Izizathu Zayo, Iimpawu Nokufunyanwa Kwezisisombululo

Intlungu Yesisu
Intlungu yesisu, sisikhalo esichaphazela ubomi bemihla ngemihla ngendlela engalunganga kwaye sinokuba nezizathu ezininzi ezahlukeneyo. Ngamanye amaxesha ivela kwiimeko ezidlulayo ezifana nokunganyibiliki kokutya, ngamanye amaxesha ivela kwiingxaki zempilo ezinzima ezifana ne-ulcer okanye usulelo. Ubunzima bentlungu, ixesha elithathayo kunye nezinye iimpawu ezihamba nayo, zinika imikhombandlela ebalulekileyo ekuchongeni ingxaki esisiseko. Ngenxa yoko, kubalulekile ukuba ungayithathi lula intlungu yesisu kwaye xa kuyimfuneko ujonge ingcali yezempilo.
Zeziphi Izizathu Eziqhelekileyo Zentlungu Yesisu?
Intlungu yesisu inokuba nezizathu ezininzi ezahlukeneyo. Nangona izifo zenkqubo yokugaya ukutya zingaphezulu, ezinye izinto nazo zinokudlala indima:
Isifo se-gastroesophageal reflux (GERD): Iveliswa kukubuyela kweasidi yesisu emqaleni. Intlungu yesisu inokuza kunye nokutsha esifubeni, ubunzima bokugwinya kunye nokwanda kweasidi yesisu emva kokutya okuthile.
Gastritis: Kukudumba kodonga lwesisu. Ukudumba, isicaphucaphu kunye nokutsha emva kokutya kunokuhamba nale ngxaki. Ukuba ayinyangwanga, inokuvelisa i-ulcer ekuhambeni kwexesha.
Usulelo lwe-Helicobacter pylori (H. pylori): Le bhaktheriya ihlala kwisisu ixesha elide ngaphandle kokubonisa iimpawu, inokubangela intlungu yesisu, isicaphucaphu, ukungafuni kutya kunye nokuphulukana nobunzima bomzimba. I-H. pylori lusulelo oluqhelekileyo kwihlabathi lonke.
Ukusetyenziswa kweziyobisi: Ingakumbi iintlungu kunye nezinye iziyobisi ezichasene nokudumba zinokucaphukisa udonga lwesisu, zibangele intlungu.
Ukunganyamezelani nokutya okuthile: Ukunganyamezelani kwezinye iintlobo zokutya (umzekelo i-gluten kwi-celiac) kunokubangela iingxaki zesisu.
Ezinye izizathu: Ukunganyibiliki kokutya, i-peptic ulcer, i-hernia yesisu, umhlaza wesisu; ukusetyenziswa kotywala kunye nemveliso zikatye nazo zinokubangela intlungu yesisu.
Iimpawu Eziqhelekileyo Ezihamba Nentlungu Yesisu
Intlungu yesisu ihamba rhoqo nezi mpawu zilandelayo:
Ukutsha kwesisu okanye i-acid reflux
Isicaphucaphu, kwanokugabha
Ukudumba kunye nomnqweno wokukhupha igesi
Ivumba elibi emlonyeni
Ukugquma okanye imijikelo yokukhohlela
Ezi mpawu zinokuthi ngamanye amaxesha zibe lula okanye zibe mandundu, ukuba ziphindaphinda okanye ziba mandundu kufuneka ujonge ingcali yezempilo.
Zeziphi Izizathu Ezinokwenzeka Zentlungu Yesisu Enzima?
Iintlungu zesisu ezibuhlungu okanye ezijikayo, zihlala zibonisa imeko enzima. Izizathu eziphambili zale ntlungu yesisu:
Ushukela kwinkqubo yokugaya ukutya (esisu kunye nemathumbu)
Ukudumba kwepancreas (pancreatitis)
Uxinzelelo olukhulu kunye neemeko zexhala (zinokubangela i-spasm yesisu)
Izifo zesikhumba seg bile kunye namatye eg bile
Imikhwa yokutya engalunganga (ukutya okunamafutha amaninzi, i-asidi okanye okunespice)
Ukungahambi rhoqo kwesitulo okanye urhudo oluqhubekayo
Utyhefu wokutya
Iimeko zokuphila zomntu kunye nemikhwa yokutya zinokuchaphazela rhoqo kwezi ntlungu. Ukuba intlungu imandla kakhulu okanye ivela ngesiquphe, ukufumana uncedo lwezempilo kwangoko kunokuthintela iingxaki ezinzima.
Yintoni Enokunceda Intlungu Yesisu Ekhaya?
Kukho iindlela ezilula onokuzisebenzisa ekhaya ukunciphisa intlungu yesisu. Kodwa ezi ngcebiso zinika ukuphumla okwethutyana; ukuba intlungu ayipheli kufuneka uthethe nogqirha wakho.
Ukusela amanzi ngokwaneleyo: Kubalulekile ukusela amanzi ukuze inkqubo yokugaya ukutya isebenze kakuhle.
Khetha ukutya okulula kwaye okungafakwanga mafutha.
Ti ye-chamomile: Inokuthomalalisa imisipha yesisu ngenxa yesiphumo sayo sokulwa nokudumba.
Imbewu yejinja: Inokunceda ukunciphisa ukunganyibiliki kokutya kunye nesicaphucaphu. Ingasetyenziswa njenge-ti.
Imint: Inokuthomalalisa imisipha yesisu nemathumbu, inciphise igesi kunye ne-spasm.
Ukuthatha ishawa eshushu okanye ukufaka ibhegi yamanzi ashushu esiswini kunokunceda ukuphumla.
Ukuphepha ukusebenzisa itshayo kunye notywala.
Amanzi ane-bicarbonate kunye nelamuni: Ngokwezinye imithombo, indibaniselwano yamanzi elamuni kunye ne-bicarbonate inokunciphisa iingxaki zokugaya ukutya; kodwa kufuneka kuphephe ukusetyenziswa ngokugqithisileyo.
Iimifuno ezifana ne-yarrow kunye ne-liquorice zinokuxhasa; kufuneka uthethe nogqirha ngaphambi kokuzisebenzisa rhoqo.
Zeziphi Iingxaki Zempilo Ezinokuhamba Nentlungu Yesisu?
Intlungu yesisu ihambelana ikakhulu nezifo zenkqubo yokugaya ukutya. Ezona zifo zibalulekileyo zezi:
Gastritis: Kukudumba kodonga lwesisu. Ukutsha kunye nokudumba zezona mpawu ziphambili.
Ulcer yesisu: Ukwenziwa kwenxeba ngaphakathi kodonga lwesisu. Intlungu inokuba mandundu xa ungatyiwanga okanye iphakamise umntu ebusuku.
Reflux (GERD): Iveliswa kukubuyela kweasidi yesisu phezulu, ibangele ukutsha ngasemva kwesifuba kunye nokungcamla okuncitshisiweyo.
Izifo zesikhumba seg bile kunye nepancreas: Intlungu inokuvakala kwindawo yesisu.
Ushukela kunye notyhefu wokutya: Ushukela lwesisu nemathumbu olubangelwa yintsholongwane okanye iibhaktheriya, lunokubangela intlungu yesiquphe kunye nekrampu, isicaphucaphu kunye norhudo.
Ukunganyamezelani kokutya: Ukunganyamezelani kweemveliso zobisi okanye ezinye iintlobo zokutya nako kuchaphazela isisu.
Uxinzelelo kunye nezinto zengqondo: Uxinzelelo olukhulu lunokunyusa i-spasm yesisu.
Intlungu Yesisu Nesicaphucaphu: Kuya Kufuneka Ithathelwe Ingqalelo Nini?
Ukuba intlungu yesisu ihamba nesicaphucaphu, ukugabha, ukudumba, ukulahlekelwa kukutya, ubushushu obuphezulu okanye ubuthathaka ngokubanzi, qaphela imeko yakho. Ingakumbi ukuba intlungu imandla, ivela ngesiquphe, iphazamisa ubuthongo ebusuku okanye ayipheli, kufuneka ujonge ugqirha.
Izizathu Zentlungu Yesisu Ngokweqela Lobudala
Kubantwana: Intlungu yesisu ixhaphake kakhulu kubantwana kwaye idla ngokubangelwa zizizathu ezilula. Kodwa i-parasite zamathumbu, usulelo lwendlela yokuchama, i-apandisiti, ukunganyamezelani kobisi kunye nokutya, kunye nezifo ezifana nereflux nazo zinokudlala indima. Kufuneka kuhlolwe yingcali.
Kubantu abatsha: Ukutya okungaqhelekanga, uxinzelelo kunye noxinzelelo lweemviwo ngexesha lobutsha kunokubangela intlungu yesisu. Kubalulekile ukufumana uluvo logqirha ukuba izikhalo zihlala okanye zimandla.
Kubadala: Utshintsho lomzimba, ukusetyenziswa kweziyobisi, ukuncipha komsebenzi wokugaya ukutya kunye nezifo ezihlala ixesha elide zinokubangela intlungu yesisu kubantu abadala. Ingakumbi ukuba intlungu ayipheli okanye ihlala ixesha elide, kufuneka ungayityesheli ujonge ugqirha.
Ngexesha lokukhulelwa: Ukukhula kwesibeleko kunyusa uxinzelelo kwisisu, utshintsho lwehomoni kunye nemikhwa yokutya nako kunokubangela iingxaki zesisu. Kufuneka kususwe imeko ezinzima, kwaye xa kuyimfuneko kulandelwe ingcebiso yogqirha.
Amaxesha Akhethekileyo Nentlungu Yesisu:
Emva kokutshona kwelanga, ukutya ngokukhawuleza nangaphezulu emva kokulamba ixesha elide, ukusela iziselo ezinegesi, ukukhetha ukutya okunamafutha kunye nokunzima kunokunyusa intlungu yesisu emva kokutshona kwelanga. Ukutya kancinci, ukutya amacwecwe amancinci, ukutya ngokulinganayo kunye nokunyusa ukusetyenziswa kwamanzi kunokunceda ukuthintela ezi ngxaki.
Iindlela Zokuthintela Intlungu Yesisu
Nangona kungekhona lula ukuthintela intlungu yesisu ngokupheleleyo, utshintsho kwindlela yokuphila engezantsi lunokuba luncedo kubantu abaninzi:
Ukutya ngokulinganayo nangexesha elifanelekileyo
Ukutya kancinci kwaye utye kakuhle
Ukunciphisa ukusetyenziswa kotywala, itshayo kunye neziselo ezineasidi
Ukuzama ukulawula uxinzelelo
Ukubeka ingqalelo kumjikelo wokulala
Ukuphepha ukusetyenziswa kweziyobisi ngaphandle kolwazi
Ukungayityesheli ukuhlolwa rhoqo kwezempilo
Iti Zemifuno Ezinokuthomalalisa Ukutsha KweSisu
Ezinye iti zemifuno zinokunceda ukulungelelanisa ibhalansi yeasidi kwisisu kwaye zibe nefuthe lokuthomalalisa. Ezi ti zinokunciphisa izikhalo, kodwa azifanelanga ukusetyenziswa endaweni yonyango olusisiseko:
Iti ye-chamomile: Inika iziphumo zokuthomalalisa kunye nokulwa nokudumba, ithomalalisa udonga lwesisu.
Iti ye-fennel: Inokunciphisa igesi kunye nokudumba; inokunciphisa i-asidi eninzi.
Iti ye-mint: Inokunceda ukunciphisa i-spasm yesisu kunye nokuthomalalisa.
Iti yejinja: Iyanceda ekunganyibilikini kokutya kunye nesicaphucaphu.
Ti yeMelisa: Inokunceda ukukhulula imisipha yesisu ngokunciphisa uxinzelelo olubangelwa luxinzelelo lwengqondo.
Ti yeMeyan: Yaziwa ngokukhusela ulwelwe lwesisu, kufuneka isetyenziswe ngononophelo nangokulinganisa.

Ezinye Iiti Zesityalo Ezinokuxhasa Iintlungu Zesisu
Ti eluhlaza: Inokuxhasa ukugaya ukutya ngenxa yeempembelelo zayo ze-antioxidant.
Ti yeFesleğen: Inokuba luncedo ekungaginyiyo kakuhle nasezintlungwini zesisu.
Ti yeKaranfil: Uphando lubonise ukuba ikaranfil inceda ukukhusela ulwelwe lwesisu kunye nokunciphisa intlungu.
Kubalulekile ukusela iiti zesityalo rhoqo nangolwazi. Kwiingxaki zesisu ezinzulu okanye ezihlala ixesha elide kufuneka uqhagamshelane nengcali.
Imibuzo Ebuziwa Rhoqo
1. Kutheni intlungu yam yesisu ingapheli?
Intlungu yesisu engapheliyo inokuba luphawu lwezifo ezaziwayo zesisu, usulelo, isilonda, i-reflux, uxinzelelo olungapheliyo, ukutya okungafanelekanga, ukusetyenziswa kweziyobisi okanye ezinye izifo zesistim. Ukuba izikhalazo zihlala ixesha elide, qhagamshelana nogqirha.
2. Ngaba yonke intlungu yesisu ibonisa isifo esinzulu?
Uninzi lwamaxesha intlungu yesisu ivela ngenxa yezizathu ezilula. Kodwa ukuba intlungu inzima, ihlala ixesha elide, iqala ngesiquphe okanye ihamba nezinye iimpawu, kufuneka uhlolo lwezonyango.
3. Kuya kufuneka ndiyokugqirha nini xa ndinentlungu yesisu?
Kwiintlungu zesisu ezinzima, ezibukhali, eziphindaphindayo, ezivusa ebusuku okanye ezihamba neempawu ezifana nomkhuhlane, ukopha, ukwehla kobunzima ngokukhawuleza, kufuneka uye kugqirha ngokukhawuleza.
4. Ziziphi ezona ndlela zisebenzayo ekhaya zokunciphisa intlungu yesisu?
Ukwandisa ukusetyenziswa kolwelo, ukukhetha ukutya okukhaphukhaphu, ukusela iti ye-chamomile okanye ye-ginger kunye nokufaka ubushushu obufudumeleyo esiswini kunokunceda ukukhulula. Kodwa la manyathelo alungele izikhalazo zexeshana kuphela.
5. Ziziphi ezona zizathu zixhaphakileyo zentlungu yesisu kubantwana?
Kubantwana, usulelo, iintshulube zamathumbu, ukunganyamezeli ukutya kunye noxinzelelo zezona zizathu ziphambili zentlungu yesisu. Ukuba intlungu inzima okanye ihlala ixesha elide, kufuneka uhlolo lwepediatrics.
6. Ziziphi iiti zesityalo ezinokunceda ukunciphisa ukutsha kwesisu?
Iti ye-chamomile, fennel, mint, ginger kunye ne-melisa zinokunceda ukunciphisa ukutsha kwesisu. Ukuba izikhalazo ziqhubeka, funa uncedo lwezonyango.
7. Ngaba intlungu yesisu iyingozi xa ukhulelwe?
Ngexesha lokukhulelwa, isisu esikhulayo kunye notshintsho lwehomoni zinokubangela intlungu yesisu. Kodwa kwiintlungu ezinzima okanye ezihlala ixesha elide, kufuneka uhlolo.
8. Ngaba uxinzelelo lwenza intlungu yesisu?
Ewe. Iimeko zoxinzelelo kunye noxinzelelo lwengqondo zinokunyusa intshukumo yesisu namathumbu, zikhokelele kwi-spasms kunye nentlungu.
9. Xa intlungu yesisu ihamba nokugabha, kufuneka ucinge ngantoni?
Utyhefu wokutya, usulelo, isilonda, i-reflux kunye nezinye izifo zesistim zinokubangela le meko. Ukuba kukho iimpawu ezingalindelekanga, qhagamshelana nogqirha.
10. Ngaba iiti zesityalo zingaphelisa ngokupheleleyo intlungu yesisu?
Iiti zesityalo zinokuxhasa kwizikhalazo ezilula nezexeshana. Kwiintlungu ezihlala ixesha elide, ezinzima okanye ezihamba nezinye iimpawu, kufuneka ubonane nogqirha.
11. Kutheni intlungu yesisu kufuneka ithathelwe ingqalelo kubantu abadala?
Njengoko umntu emdala, umngcipheko wezifo zesisu namathumbu uyanda. Kwangokunjalo, ezinye izifo zinokubonakala ngeempawu ezingaqhelekanga. Ngenxa yoko, intlungu yesisu engapheliyo kubantu abadala kufuneka ihlolwe.
12. Ziziphi iintlobo zokutya ekufuneka ndithandabuze xa ndinentlungu yesisu?
Ukutya okunamafutha amaninzi, okunespices, okune-acid, iziselo ezinegesi; iimveliso zobisi okanye ukutya okuqulethe i-gluten kunokubangela intlungu yesisu kunye nokungonwabi kwabanye abantu.
13. Ndihlala ndinentlungu yesisu, mandithini?
Phonononga imikhwa yakho yokutya, gwema ukutya okungafanelekanga, yenza uhlolo lwempilo rhoqo kwaye ulandele iingcebiso zogqirha.
14. Ngaba intlungu yesisu ixhaphakile kubantu abaninzi?
Ewe, intlungu yesisu kunye nokungaginyiyo kakuhle yimpilo exhaphakileyo kwihlabathi liphela kwaye ihlala ivela ngezizathu ezilula nezixhaphakileyo.
Iingcaphuno
Umbutho wezeMpilo weHlabathi (WHO): Impilo yokugaya ukutya
Iziko laseMelika loLawulo noThintelo lweZifo (CDC): Usulelo lweHelicobacter pylori
American College of Gastroenterology: Iimpawu eziqhelekileyo ze-GI
Mayo Clinic: Intlungu yesisu
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases: Ukungaginyiyo kakuhle kunye nokutsha kwesisu
Iipapasho zezenzululwazi ezihlolwe ngontanga kunye neengcebiso zemibutho (umz. "Gastroenterology", "The Lancet Gastroenterology & Hepatology")