Kushaya Simba KweMwoyo: Tsananguro, Zviratidzo uye Nzira dzekupindira

Chii Chinonzi Dambudziko reMwoyo uye Rinotanga Sei?

Dambudziko remwoyo, rinonziwo "myocardial infarction" muchirungu chekurapa, uye rinomuka kana mhasuru yemwoyo isisawani ropa rakakwana rine okisijeni nekuda kwekukurumidza kuvharika kana kudzikira kwakanyanya kwekoronari aritari dzinopa mwoyo ropa. Kuparara kwekuyerera kweropa rine okisijeni uye zvokudya kunogona kukonzera kukuvara kusingadzokerike kwemaseru emwoyo mumaminitsi mashoma. Mamiriro aya anowanzoitika nekuda kwekuunganidzwa kwemafuta, kolesterolo uye zvimwe zvinhu zvinonzi "plaque" pamadziro edzimidziro, izvo zvinoita kuti dzimidziro dzidzikire kana kuti dziparare, zvichikonzera kuumbwa kwechikamu chinovhara ropa. Kana pasina kupindira nekukurumidza uye kwakakodzera, mwoyo unotanga kutadza kushanda zvakanaka uye dambudziko remwoyo rinogona kukura munguva inotevera.

Dambudziko remwoyo nderekutanga pakati pezvikonzero zvekufa pasi rose uye rinoda kupindirwa nechimbichimbi kwekurapa. Zvidzidzo zvinoratidza kuti kusaporesa dambudziko remwoyo nenguva kunogona kukonzera kukuvara kukuru uye kusingaperi kwemwoyo.

Zviratidzo zveDambudziko reMwoyo Ndezvipi?

Zviratidzo zvekuva nedambudziko remwoyo zvinogona kusiyana kubva kumunhu kuenda kumumwe. Asi zviratidzo zvinotevera ndizvo zvinowanzoonekwa:

• Kurwadziwa kwakanyanya kana kudzvinyirirwa pachipfuva; kunowanzotsanangurwa sekudzvinyirirwa kana kurema pachipfuva.

• Kurwadziwa kana kusagadzikana kunotambanukira kuruoko rweruboshwe, mutsipa, mapendekete, musana, dumbu kana chirebvu.

• Kushaya mweya uye kunetseka kufema.

• Kudikitira kunotonhora, kana kudikitira kwechimbichimbi.

• Kurova kwemwoyo kusingaite kana kusarongeka kwemaitiro emwoyo.

• Kutenderera musoro, kusagadzikana kana kunzwa sekuda kuwira pasi.

• Kusvotwa, kupisa mudumbu, kusagaya zvakanaka uye kukosora zvine chekuita nematambudziko edumbu.

• Kuneta kwechimbichimbi, kusava nesimba, kunyanya kuneta kunouya pasina kushanda nesimba.

• Kuzvimba kwemakumbo kana tsoka.

• Kurova kwemwoyo nekukurumidza, kusarongeka uye kwakasimba.

• Kusagadzikana kusingatsananguriki pachipfuva kana kumusoro kwemiviri.

Zviratidzo zveDambudziko reMwoyo muVakadzi

Zviratidzo zvekuva nedambudziko remwoyo muvakadzi zvinogona kuoneka pasina kurwadziwa kwechipfuva kwakajairika. Zvimwe zviratidzo zvinowanzoonekwa muvakadzi ndezvi:

• Kusava nesimba kwenguva refu uye kusingatsananguriki,

• Matambudziko ekurara uye kurwiswa kwekushushikana,

• Kurwadziwa kumusana wepamusoro, mapendekete kana mudumbu repasi,

• Kusvotwa, kusagaya zvakanaka uye kushaya mweya.

Zvinofanira kuyeukwa kuti vakadzi vanogona kuratidza zviratidzo zvisingawanzoonekwa kana zvisiri zvechinyakare pakurwara nemwoyo.

Zviratidzo zveDambudziko reMwoyo Pakurara

Dambudziko remwoyo dzimwe nguva rinogona kuitika pakurara uye rikafambira mberi risina kucherechedzwa. Pakurara, zvinotevera zvinogona kuoneka:

• Kumuka uchinzwa kusagadzikana kana kudzvinyirirwa pachipfuva,

• Kurova kwemwoyo kusingatsananguriki,

• Kudikitira kunotonhora uye kudikitira kwechimbichimbi,

• Kurwadziwa kunotambanukira kumutsipa kana mapendekete,

• Kutenderera musoro uye kusava nesimba kwechimbichimbi.

Ndezvipi Zvikonzero Zvikuru Zvinokonzera Dambudziko reMwoyo?

Dambudziko remwoyo rinowanzoitika kana imwe kana dzimwe dze koroner aritari dzakavharika. Zvikonzero zvikuru ndezvi:

• Aterosklerosis (kuoma kwemidziyo yeropa): Kuunganidzwa kwemafuta uye kolesterolo mumadziro emidziyo kunogona kuvhara ropa.

• Kushandisa fodya uye zvigadzirwa zvayo: Njodzi yekurwara nemwoyo inowedzera zvakanyanya kune vanosvuta.

• Kukwira kwekolesterolo, kunyanya LDL ("kolesterolo yakaipa") yakawandisa.

• Diabetes (chirwere cheshuga): Inoderedza kusununguka kwemadziro emidziyo uye inokonzera kukuvara kwemadziro.

• Kukwira kweBP (BP yakakwira).

• Kuwanda kwemafuta mumuviri uye kusaita maekisesaizi zvakakwana.

• Kugara kwedambudziko remwoyo mumhuri: Kana paine nhoroondo yemhuri yekurwara kwemwoyo kana dambudziko remwoyo.

• Kukwegura: Zera rakakwira rinowedzera njodzi yekukuvadzwa kwemidziyo yeropa.

• Kudzikira kwehomoni yeestrojeni inodzivirira muvakadzi mushure mekupedza kumwedzi.

• Kukwira kwezviratidzo zvekuvaviwa kweropa (semuenzaniso C-reactive protein, homocysteine).

Pamusoro pezvo, kushushikana kwechimbichimbi, maekisesaizi anorema, kubvaruka kwemadziro emidziyo kana kuumbwa kwechikamu chinovhara ropa zvinogonawo kukurudzira dambudziko remwoyo.

Mhando dzeDambudziko reMwoyo Ndezvipi?

Muzvokurapa, dambudziko remwoyo rinopatsanurwa mumhando dzakasiyana:

• STEMI (ST Segment Elevation Myocardial Infarction): Kuvharika kwakazara kwekoronari aritari kunokonzeresa kukuvara kukuru kwemhasuru yemwoyo uye kuchinja kunooneka paEKG.

• NSTEMI (ST Segment Elevation isipo Myocardial Infarction): Pane kudzikira kukuru kwedzimidziro asi pasina kuvharika kwakazara, uye EKG inogona kusaratidza ST elevation yakajairika.

• Koronari spasm (Unstable angina): Inokonzerwa nekubata kwechinguva kwekoronari aritari. Inogona kupfupika uye kupfuura, asi inoda kutariswa zvakanyatsonaka.

Dambudziko reMwoyo Rinowanikwa Sei?

Kana munhu achifungidzirwa kuti ane dambudziko remwoyo, maitiro ekurapa anofanira kuitwa nekukurumidza uye nokungwarira. Zvishandiso zvinotevera zvinonyanya kushandiswa:

• Electrocardiography (EKG): Inoyera kushanda kwemagetsi kwemwoyo uye inogona kuona kuchinja kunoratidza dambudziko remwoyo.

• Miedzo yeropa: Kunyanya kuyera mazinga emaenzyme nemaprotein anoratidza kukuvara kwemwoyo akadai se troponin.

• Maitiro ekuratidzira: Echocardiography (EKO), X-ray yemapapu, dzimwe nguva CT kana MRI zvinogona kushandiswa.

• Coronary angiography: Inoratidza nzvimbo uye kuoma kwekuvharika. Inogonawo kushandiswa mukurapa.

Chii Chinofanira Kuitwa Pakati peDambudziko reMwoyo?

Kana zviratidzo zvekuva nedambudziko remwoyo zvikatanga, zvakakosha kuita nekukurumidza. Zvinotevera zvinokurudzirwa:

• Kana munhu achinzwa kurwadziwa kwechipfuva, kushaya mweya, kuneta kwechimbichimbi, kusvotwa kana kurwadziwa kunotambanukira kuruoko rweruboshwe, anofanira kukurumidza kufonera rubatsiro rwechimbichimbi.

• Munhu anofanira kugara pasi asina kuzvimanikidza uye aedze kugara akadzikama.

• Kana ari oga, anofanira kukumbira rubatsiro kubva kune ari pedyo kana kusiya musuwo wakazaruka kuitira kuti vanachiremba vasvike nekukurumidza.

• Kutevera zano remachiremba uye kumirira kurairwa kwevanachiremba ndicho chakanakisisa.

• Kudzivirira kutora mishonga wega, kuita maekisesaizi kana kufuratira zviratidzo nekufunga kuti "zvichapera."

Kurapa Dambudziko reMwoyo: Ndezvipi Zvinotarisirwa?

Dambudziko remwoyo rinoda kuongororwa nekukurumidza uye kurapwa nekukurumidza. Zvinotanga kuitwa zvinotaridza kuti mwoyo uchakuvadzwa zvakadii. Maitiro anowanzoitwa mukurapa ndeaya:

• Mishonga inobatsira kuvhura midziyo yeropa uye inotapudza ropa inopiwa nekukurumidza.

• Kana kuongororwa kwekoronari angiography kukaratidza kuvharika kwemidziyo, "angioplasty" (kuvhura nebhora) kana "stent" zvinogona kuiswa kuti midziyo ivhurwe.

• Kune vamwe varwere, "bypass surgery" inoitwa, uko midziyo inotorwa kubva kune imwe nzvimbo mumuviri uye inoiswa kuti ipfuure nzvimbo yakavharika.

• Maitiro aya ese anorongwa nachiremba wemwoyo uye/kana chiremba wemidziyo yemwoyo.

Mushure mekuva nedambudziko remwoyo rine ngozi, varwere vanoda kurapwa kwemishonga kwenguva refu uye kuchinja mararamiro. Kusiya kusvuta, kudya zvine hutano uye zvakaenzana, kuita maekisesaizi, kudzora chirwere cheshuga uye BP, uye kugadzirisa kushushikana zvinoderedza ngozi.

Ndezvipi Zvinogona Kuitwa Kudzivirira Dambudziko reMwoyo?

• Kudzivirira fodya uye zvigadzirwa zvayo.

• Kugamuchira kudya kwakakodzera uye kwakaenzana; kudzivirira kudya kwakagadzirwa, mafuta akawandisa uye munyu wakawandisa.

• Kuita maekisesaizi nguva dzose (kanenge maminitsi 150 pasvondo ekurovedza muviri kwepakati kunokurudzirwa).

• Kudzora uremu hwemuviri.

• Kutarisa nguva dzose BP, shuga yeropa uye mazinga ekolesterolo.

• Kana zvichidiwa, kuenda kunoongororwa nguva dzose uye kutariswa nachiremba.

• Kutevera zvirongwa zvekuporesa zvezvirwere zvisingaperi (BP yakakwira, chirwere cheshuga, kolesterolo yakakwira).

Mibvunzo Inonyanya Kubvunzwa

Munhu wese anenge aine dambudziko remwoyo anonzwa kurwadziwa kwechipfuva here?

Kwete, kurwadziwa kwechipfuva chiratidzo chinowanzoitika asi hazvisi munhu wese anogona kunzwa chirwere ichi. Kunyanya kuvakadzi, vanhu vane chirwere cheshuga kana vakwegura, zvinogona kungoratidza kusafema, kusava nesimba kana matambudziko emudumbu senzira dzisiri dzakajairika.

Kutorwa kweaspirin panguva yekurwara kwemoyo kunobatsira here?

Aspirin inogona kubatsira kune vamwe varwere vanenge vabatwa nechirwere chemoyo. Asi kushandiswa kweaspirin kunofanira kuitwa chete mushure mekubvunza chiremba uye nekutevera zano rake, hazvikurudzirwi kuti munhu atore oga pasina zano rechiremba.

Zviratidzo zvekushaya simba kwemoyo zvinogara kwenguva yakareba sei?

Zviratidzo zvinogona kugara kubva pamaminitsi mashoma kusvika kumaawa akati wandei. Kunyangwe zviratidzo zvikapera, njodzi yekurwara kwemoyo haipedzi zvachose. Saka, zviratidzo zvikatanga, rubatsiro rwechiremba runofanira kutsvagwa pakarepo.

Kurwara kwemoyo uye kumira kwemoyo chinhu chimwe chete here?

Kwete, kurwara kwemoyo (myocardial infarction) kunoreva kuti chikamu chemoyo hachisi kuwana oksijeni; kumira kwemoyo (cardiac arrest) kunoreva kuti moyo wambomira kurova zvachose. Kurwara kwemoyo kunogona kukonzera kumira kwemoyo.

Chii chinofanira kuitwa kana munhu akabatwa nechirwere chemoyo ari oga?

Rubatsiro rwechimbichimbi runofanira kudanwa pakarepo, kana zvichibvira, kutsvaga rubatsiro kubva kune munhu ari pedyo uye kugara wakadzikama, usingafambi kusvika vashandi vezvehutano vasvika.

Nei kurwara kwemoyo kuchiratidza zviratidzo zvakasiyana kuvakadzi?

Kuvakadzi, kurwara kwemoyo kunogona kuoneka nezviratidzo zvisiri zvakajairika nekuda kwekusiyana kwehomoni uye zvimwe zvemuviri. Kusava nesimba, kusvotwa kana kurwadziwa musana zvinogona kuoneka panzvimbo pezviratidzo zvakajairika.

Vechidiki vanogona kubatwa nechirwere chemoyo here?

Hongu, kunyange zvazvo zvichiitika zvishoma, vechidiki vanogona kubatwa nechirwere chemoyo nekuda kwekufambidzana kwemhuri, zvinhu zvinowedzera njodzi kana mamiriro ezvehutano.

Munhu anogona kudzokera kuhupenyu hwake hwakajairika riini mushure mekubatwa nechirwere chemoyo?

Panguva iyi, zvinoenderana nekukura kwechirwere uye kurapwa kwakaitwa, zvinofanira kutevedzwa zano rechiremba. Kazhinji, kudzokera kuhupenyu hwakajairika kunoitwa zvishoma nezvishoma uye kuongororwa nguva dzose nechiremba kwakakosha.

Ndeapi mashandiro ehupenyu anobatsira kuderedza njodzi?

Kusiya kusvuta, kudya zvine hutano, kuita maekisesaizi nguva dzose, kudzora BP uye shuga yeropa, kudzidza kutonga kushushikana zvinoderedza njodzi yekurwara kwemoyo zvakanyanya.

Chii chinofanira kuitwa kana paine nhoroondo yekurwara kwemoyo mumhuri?

Kana paine nhoroondo yekurwara kwemoyo mumhuri, unofanira kunyanya kungwarira mararamiro ako uye kuita ongororo dzemachiremba nguva dzose.

Pane here zviratidzo zvemudumbu pakati pezviratidzo zvekushaya simba kwemoyo?

Hongu, kunyanya kune vamwe varwere, kusvotwa, kusagaya zvakanaka, kurwadziwa mudumbu kana kupisa mudumbu zvinogona kuva chiratidzo chekushaya simba kwemoyo.

Kuchinja kwehuremu kunokanganisa njodzi yekurwara kwemoyo here?

Kukurumidza uye kusanzwisisika kwekuwedzera kana kuderera kwehuremu kunogona kukonzera chirwere chemoyo munguva refu. Kuchengetedza huremu hwakanaka kwakakosha.

Njodzi yekurwara kwemoyo inogona kuonekwa necheck-up here?

Kuongororwa kwenguva dzose kweutano uye check-up kunobatsira kuona zvinhu zvinowedzera njodzi yekurwara kwemoyo nekukurumidza uye zvinobatsira kutora matanho ekudzivirira.

Zvinyorwa

• Sangano reHutano Pasi Pose (WHO) - Zvirwere zveMoyo neMitsipa

• Sangano reMoyo reAmerica (AHA) – Zviratidzo uye Kuongororwa kweKurwara kweMoyo

• Sangano reEuropean Society of Cardiology (ESC) – Mirayiridzo yeAcute Coronary Syndromes

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Ongororo yeZvirwere zveMoyo

• Mirayiridzo yazvino uye zvidzidzo zvakabudiswa muThe Lancet neJournal of the American College of Cardiology