Vertigo: Impamvu, Ibimenyetso n'Ubuyobozi

Vertigo Hissi ni iki kandi itandukanywa ite?
Vertigo ni ikibazo cyo kubura uburinganire kigaragazwa n’uko umuntu yumva we ubwe cyangwa ibimukikije bisa n’ibizenguruka. Ku muntu ugaragaza ibimenyetso bya vertigo, intambwe ya mbere ni ukugaragaza neza uko yumva isereri n’ibura ry’uburinganire. Nyuma yo gutanga ibisobanuro, hakorwa ibizamini bitandukanye bigamije gusuzuma imikorere y’ubwonko n’ugutwi kw’imbere kugira ngo hamenyekane inkomoko y’ikibazo. Niba hari gukekwa ko vertigo yatewe n’ikibazo cyo gutembera kw’amaraso ajya mu bwonko, hashobora gukoreshwa uburyo bwo gusuzuma nka doppler ultrasonografi, tomografi (BT) anjiyografi, manyetiki rezonansi (MR) anjiyografi cyangwa izindi nzira zigezweho zo gufata amashusho. Iyo isuzuma rimaze gusobanuka, ubuvuzi butegurwa hakurikijwe impamvu nyamukuru yateye ikibazo.
Ni izihe mpamvu z’ingenzi za Vertigo?
Vertigo akenshi iterwa n’indwara z’ugutwi kw’imbere cyangwa iz’ubwonko. Muri zo, ikunze kuboneka cyane ni benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV). Muri BPPV, isereri itangira mu buryo butunguranye iyo umuntu ahinduye umwanya w’umutwe, ikamara akanya gake. Izi sereri zimara hagati y’amasegonda make n’iminota, kandi zishobora guterwa no kuryama uhinduye icyerekezo cyangwa ugize igikorwa gitunguranye cy’umutwe. Akenshi biboneka ku bantu bakuze kandi ni ikibazo kitari kibi. Ntabwo bisaba ubuvuzi bukomeye kandi akenshi bishira uko igihe kigenda.
Vertigo ishobora kwitiranywa n’ibibazo by’imitekerereze (nka depression cyangwa ubwoba). Ariko, ibibazo by’imitekerereze ntibiteza vertigo mu buryo butaziguye; ku bantu bagaragaza isereri, akenshi harebwa impamvu zishingiye ku mubiri aho kureba izishingiye ku mitekerereze.
Izindi mpamvu za vertigo ni izi:
Labirentite na vestibulaire neurite: Ni ukuvuga kubyimba k’ugutwi kw’imbere, akenshi guterwa n’udukoko twa virusi. Virusi nka grippe, rougeole, oreillons, herpes na EBV zishobora kubitera. Muri ibi bihe, isereri ishobora kujyana no kugabanyuka k’ubushobozi bwo kumva.
Indwara ya Meniere: Akenshi, vertigo ijyana no kumva urusaku mu gutwi no kugenda ugira ikibazo cyo kumva. Indwara igenda igaruka mu byiciro, rimwe na rimwe ibimenyetso bikagabanuka. Nubwo impamvu nyamukuru itazwi neza, ishobora kuba ifitanye isano n’imiterere y’imiryango, virusi, imvune ku mutwe cyangwa allergies.
Akustik neurinoma: Ni kanseri itari mbi ifata imitsi y’ugutwi kw’imbere. Uretse isereri, ishobora gutera urusaku mu gutwi no kugabanyuka k’ubushobozi bwo kumva.
Ibibazo by’imitsi y’amaraso y’ubwonko: Gufungwa kw’imitsi y’ubwonko (stroke) cyangwa kuvira mu bwonko nabyo bishobora gutera vertigo.
Multiple sclerosis (MS): Ni indwara ifata ubwonko, igatera ibimenyetso bitandukanye.
Izindi mpamvu: Imvune ku mutwe, imvune ku ijosi, diyabete, igabanuka ry’isukari mu maraso, ingaruka z’imiti imwe n’imwe, ndetse rimwe na rimwe ubwoba nabyo bishobora kugira uruhare mu gutera vertigo.
Ni ibihe bimenyetso bigaragara hamwe na Vertigo?
Umuntu ufite vertigo yumva we cyangwa isi imuzengurutse. Akenshi isereri ijyana no kuribwa mu nda, kuruka, ibyuya byinshi, kubura uburinganire, kugenda kw’amaso mu buryo budasanzwe, rimwe na rimwe kugabanyuka k’ubushobozi bwo kumva no kumva urusaku mu gutwi. Ibibazo byo kubona neza, kugenda nabi cyangwa impinduka mu bwenge nabyo bishobora kugaragara. Ibi bimenyetso byiyongera bitewe n’indwara nyamukuru n’uburyo bwafashwe n’ubwonko cyangwa ugutwi kw’imbere.
Vertigo igaragara mu bihe ki?
Vertigo ishobora guterwa n’indwara zitandukanye zifata uburyo bw’uburinganire. Indwara z’ugutwi kw’imbere ni zimwe mu mpamvu nyamukuru. Urugero:
Muri BPPV, isereri iterwa no kwimuka kw’amabuye mato afasha mu kubungabunga uburinganire mu gutwi kw’imbere.
Indwara ya Meniere na vestibulaire neurite nabyo ni bimwe mu bitera vertigo.
Indwara z’imitsi y’amaraso y’ubwonko, isereri iterwa na migraine, ingaruka z’imiti imwe n’imwe n’indwara z’ubwonko nabyo biri mu mpamvu zishobora gutera vertigo.
Ubuyobozi n’Uburyo bwo Kuvura Vertigo ni ibihe?
Kuvura vertigo bishingira ahanini ku kumenya neza impamvu nyamukuru. Uburyo bukoreshwa bushobora gusobanurwa gutya:
Ku ndwara za vertigo zituruka ku gutwi kw’imbere nka BPPV, gukoresha uburyo bwo guhindura umwanya w’umutwe (nka Epley maneuver cyangwa Brandt-Daroff exercises) birafasha cyane.
Muri Meniere, kugabanya umunyu, gukoresha imiti ituma umuntu asohora amazi menshi, ndetse rimwe na rimwe kubagwa birashobora gukenerwa.
Ku vertigo iterwa n’udukoko (nka labirentite), hatangwa imiti ikwiye (antibiotique cyangwa antiviral) hakurikijwe icyateye indwara.
Ku vertigo ifitanye isano na migraine, hatangwa imiti ikoreshwa kuri migraine ndetse no guhindura imikorere y’imibereho.
Kwitabira imyitozo ngororamubiri n’imyitozo y’uburinganire bifasha kugenzura neza vertigo. Byongeye, mu gihe cy’isereri, birakwiye kwirinda caffeine, inzoga n’itabi no kwita ku kunywa amazi ahagije.

Vertigo imara igihe kingana iki?
Igihe vertigo imara giterwa n’impamvu nyamukuru n’uburyo bwo kuvura bwakoreshejwe. Muri BPPV, isereri imara igihe gito kandi irakira vuba iyo hakoreshejwe uburyo bukwiye. Ku ndwara z’udukoko cyangwa Meniere, ibimenyetso bishobora kumara igihe kirekire ndetse rimwe na rimwe bikagaruka. Mu gihe vertigo imaze igihe kirekire, gushaka ubufasha bw’abaganga ni ingenzi cyane.
Ibyitonderwa ku Vertigo ituruka ku bwonko
Ku vertigo ituruka ku bwonko cyangwa imitsi, isereri ishobora kujyana no kubura uburinganire, kuruka, ibibazo byo kuvuga cyangwa kubona neza. Muri ibi bihe, gusuzuma no kuvura vuba ni ingenzi mu kwirinda ingaruka z’igihe kirekire.
Ni ryari ugomba guhita ujya kwa muganga?
Abafite vertigo nibaramuka bagize kimwe mu bimenyetso bikurikira, bagomba guhita bajya kwa muganga:
Kuribwa umutwe gutunguranye cyangwa gukabije
Kubona ibintu bibiri cyangwa kubura ubushobozi bwo kubona
Ibibazo byo kuvuga
Kugira intege nke cyangwa kubura ubushobozi bwo kumva mu maboko cyangwa amaguru
Impinduka mu mitekerereze
Kubura uburinganire butunguranye no kugwa
Inama ku mibereho mu gihe cyo kuvura Vertigo
Kugira ngo ushobore guhangana na vertigo;
Kwirinda guhindura umutwe vuba no gukora akazi uri ahantu hahanamye,
Kuba maso igihe utwaye imodoka cyangwa imashini iremereye,
Kunywa amazi menshi no gufata umwanya wo kuruhuka,
Kwirinda caffeine, itabi n’inzoga,
Kugira ibikorwa bikozwe gahoro kandi mu buryo bugenzuye birafasha.
Ku bantu bamwe, bitewe n’uko indwara igenda, bashobora kugirwa inama yo gukora imyitozo ngororamubiri n’indi gahunda yihariye ya fiziyoterapi.
Ibibazo Bikunze Kubazwa
Ese vertigo ishobora kwitiranywa n’izindi ndwara?
Yego, migraine, ubwoba, zimwe mu ndwara z’umutima n’imitsi nabyo bishobora gutera isereri. Ni ingenzi kwitondera uko vertigo yumvikana no kureba ibindi bimenyetso biyiherekeje.
Ese vertigo irakira yonyine?
Biterwa n’impamvu yayo, ariko zimwe nka BPPV zishobora gukira zonyine. Ariko, ku isereri imara igihe kirekire, igaruka cyangwa ikabije, ni ngombwa kujya kwa muganga.
Ese birashoboka gukira vertigo burundu?
Niba impamvu nyamukuru yavuwe cyangwa igenzurwa, ibimenyetso bya vertigo bishobora gushira burundu. Ariko ku ndwara zimwe na zimwe zidakira, ishobora kugaruka rimwe na rimwe.
Ni iki gikwiye gukorwa ku kubyimba k’ugutwi kw’imbere?
Hatangirwa imiti ikwiye nk’uko muganga abitegetse kandi umuntu akita ku kuruhuka. Bitewe n’ubukana bw’ibimenyetso, hashobora gukenerwa kujya kwa muganga.
Ese vertigo ishobora guterwa n’imitekerereze?
Stress n’ubwoba bishobora gutera bamwe kumva isereri. Ariko "vertigo nyakuri" akenshi iterwa n’ikibazo mu bice bigenga uburinganire cyangwa mu bwonko.
Ese vertigo ishobora kuboneka no ku bana?
Yego, indwara z’ugutwi kw’imbere n’amoko amwe ya migraine nabyo bishobora gutera vertigo ku bana.
Ese iyo vertigo ijyanye no kugabanyuka k’ubushobozi bwo kumva hakorwa iki?
Ibi bishobora kuba ikimenyetso cy’ikibazo mu gutwi kw’imbere cyangwa imitsi ijyana n’ugutwi, kandi bigomba gusuzumwa neza. Ni ngombwa kujya kwa muganga w’ugutwi, izuru n’umuhogo cyangwa muganga w’ubwonko bidatinze.
Vertigo imara igihe kingana iki?
Igihe ibimenyetso bimara biterwa n’impamvu; bishobora kumara amasegonda make cyangwa bikamara ibyumweru.
Mbese hari imyitozo nakorera mu rugo?
Yego, hari imyitozo yoroshye yo kugerageza kubungabunga uburinganire n’imyanya y’umutwe (nk’imyitozo ya Epley na Brandt-Daroff n’indi) ishobora gukorwa mu rugo hakurikijwe inama za muganga.
Ni ibihe bimenyetso by’ingaruka zikomeye bikwiye kwitonderwa?
Kuribwa umutwe bitunguranye kandi bikabije, kugira ibibazo mu kuvuga cyangwa kubona, no kubura ubwenge ni ibimenyetso bisaba kwihutira kwa muganga.
Ni ryari hakenerwa kubagwa mu kuvura vertigo?
Nubwo bibaho gake, hari ubwo kubaga bishobora gutekerezwaho ku bw’indwara zimwe za vertigo zidakira n’imiti cyangwa imyitozo, kandi zigira ingaruka zikomeye ku buzima bwiza bw’umurwayi.
Umurwayi wa BPPV akwiye kwitwararika iki?
Agomba kwirinda kwimura umutwe bitunguranye no gukora ibikorwa bishobora guteza ibyago, kwita ku kuruhuka, no kudasiba gukora imyitozo yategetswe na muganga.
Inkomoko
Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (WHO) – Indwara z’uruhurirane n’Inzoka
Impuzamashyirahamwe y’Abaganga b’amatwi, amazuru n’umutwe wa Amerika (AAO-HNS) – Amabwiriza yo kuvura Vertigo
Impuzamashyirahamwe y’Abaganga b’indwara z’ubwonko ya Amerika (AAN) – Isuzuma no Kuvura Inzoka
Mayo Clinic – Vertigo: Ibimenyetso n’Impamvu
The Lancet Neurology – Itandukaniro mu gusuzuma inzoka n’indwara ya vertigo
Aya makuru agomba gusuzumwa no gukurikizwa ku bufasha bw’inzobere mu buvuzi. Mu gihe ubonye isereri idasanzwe cyangwa imara igihe kirekire, ugomba kugana muganga bidatinze.