Umhlahlandlela Wezempilo

Ubuhlungu Besisu: Izimpawu Zabo, Izimbangela Nokuphathwa Ngokufanele

Dr. HippocratesDr. HippocratesMeyi 12, 2026
Ubuhlungu Besisu: Izimpawu Zabo, Izimbangela Nokuphathwa Ngokufanele

Izinhlobo zokutheleleka ezithuthukayo esifubeni zivame ukudala ukungabi nendlala, isicanucanu kanye nokuhlanza. Uma izinhlungu zesisu ziqala ngokuzumayo, kubalulekile ukuhlola isiguli ngokuningiliziwe. Uma izinhlungu zesisu ziqhubeka isikhathi esingaphezu kwesonto elilodwa, ngokuvamile isimo esibizwa ngokuthi “isisu esibuhlungu ngokuzumayo” esidinga ukuhlinzwa ngokuphuthumayo asivamile. Nokho, noma isikhathi sandile, izimbangela zalezi zinkinga kufanele zihlolwe udokotela.

Yiziphi Izimbangela Ezingaba khona Zezinhlungu Zesisu?

Izinhlungu zesisu ezizwakala ezindaweni ezahlukene zingase zihlobane nezifo noma izinkinga ezithinta izitho ezithile zaleyo ndawo. Izimbangela ezivame ukubonakala yilezi:

  • Izifo zesisu, amathumbu amancane namakhulu

  • Izifo zesistimu yokuchama noma ye-hepatobiliary ezifana namatshe esinye noma esiswini samafutha

  • Izifo zezitho zokuzala zabesifazane nabesilisa

  • Izinhlungu zokuya esikhathini (dismenore)

  • Izinkinga ezihlobene nesifo sikashukela (i-diyabhethi)

  • Izifo zesitho esingaphezulu kwesinye

  • Ezinye izifo zegazi

  • Ubungozi bokutheleleka ngezinto ezikhemikhali (njenge-lead, morphine njll.)

  • Izifo ezithathelwanayo ezifana ne-zona (herpes zoster)

Izinhlungu zesisu azidalwa kuphela izifo zezitho ezisesiswini, kodwa futhi ezinye izifo ezithinta ezinye izingxenye zomzimba zingaba yimbangela. Ngokwesibonelo, umkhuhlane wamaphaphu (ukutheleleka kwamaphaphu), ukuhlaselwa yinhliziyo kanye nokuphuka kwamathambo ezimbambo kungase kubonakale ngezinhlungu zesisu.

Ingabe Izinhlungu Zesisu Zingadidaniswa Nezinye Izifo?

Indawo izinhlungu ezizwakala kuyo esiswini ibalulekile ekuqondeni imbangela esezansi. Izinhlungu ezivela ezindaweni ezahlukene zivame ukuhlobana nalezi zitho:

  • Isisu esingaphezulu kwesokudla: Isibindi, isiswini samafutha, izindlela zamafutha, izilonda ze-peptic

  • Isisu esingaphezulu kwesobunxele: Isitho sokuhlunga igazi, i-pancreas, ingxenye ye-aorta

  • Ngaphezulu kweqolo: Isisu, umphimbo, ithumbu elincane, i-reflux, i-gastritis, izilonda zesistimu ephezulu yokugaya ukudla

  • Isisu esingezansi kwesobunxele: Ukutheleleka kwamathumbu amakhulu, izifo zama-ovari, izinkinga zezindlela zokuchama, ukukhulelwa okungaphandle kwesibeletho, izifo ze-aorta, i-apandisithi

  • Isisu esingezansi kwesokudla: I-apandisithi, izifo zama-ovari, ukutheleleka kwezindlela zokuchama, ukukhulelwa okungaphandle kwesibeletho, i-hernia, izinkinga zezindlela zamafutha

Ngenxa yalokho, ekuhloleni izinhlungu zesisu kubhekwa kokubili izifo zezitho zendawo kanye nezifo zesistimu yonke.

Yiziphi Izindlela Okufanele Zilandelwe Ekuphathweni Kwezinhlungu Zesisu?

Ngenxa yokuthi izinhlungu zesisu zingaba nezimbangela eziningi ezahlukene, ukuthatha imithi ngokungahleliwe kungaba yingozi ngaphandle kokutholakala kwesizathu. Ikakhulukazi uma imbangela ingaziwa futhi isiguli asikaze sihlolwe udokotela, akufanele kusetshenziswe imithi yokunciphisa izinhlungu noma eminye imithi. Le mithi ingenza kube nzima ukuthola isifo esinzima esingaphansi.

Ezimweni lapho izinhlungu zesisu zenzeka ngemva kokudla, zibe lula futhi zibe zifushane, ezinye izinyathelo ezilula zingasiza. Ukuphuza amanzi abandayo kancane, ukudla isinkwa esilula noma ukudla okuncane okulula noma ukudla izithelo ezifana nobhanana noma ujusi we-apula kungasiza kwezinye izikhathi. Kodwa uma izikhalo ziqhubeka noma ziba zimbi, kufanele uthintane nodokotela.

Yiziphi Izimo Okufanele Kuthintwe Udokotela Ochwepheshe Uma Kukhona Izinhlungu Zesisu?

Ezimweni ezilandelayo kubalulekile ukuya esikhungweni sezempilo ngokushesha:

  • Izinhlungu ezinzima, eziphindaphindayo, ezanda noma ezingapheli

  • Izinhlungu zesisu ezihambisana nobunzima bokuphefumula, ukuzwa ubuthakathaka, ukopha, ukuhlanza noma umkhuhlane ophezulu

  • Ukunweba kwezinhlungu esifubeni, entanyeni noma ehlombe

  • Ukubonakala kwegazi esikhwameni sokuphuma kwendle

  • Ukuvuvukala okukhulu kanye nokuba lukhuni esiswini

Kulezi zimo, ulwazi nolwazi lwezokwelapha lodokotela lubalulekile ekutholeni isifo. Ukwelashwa kuya ngokuthi imbangela ichazwa kanjani. Ngokwesibonelo; uma kutholakala amatshe ezindleleni zokuchama, imithi ivame ukusetshenziswa, kodwa uma kuba khona isimo esidinga ukuhlinzwa njenge-apandisithi, ukuhlinzwa ngokuphuthumayo kungase kunconywe.

Imibuzo Evame Ukubuzwa

1. Izinhlungu zesisu ziba yingozi nini?

Uma izinhlungu zinzima, zingapheli noma ziphindaphinda, futhi zihambisana nobuthakathaka, umkhuhlane, ukopha, ukuhlanza noma ubunzima bokuphefumula, kufanele uthintane nodokotela.

2. Yini engasiza izinhlungu zesisu ekhaya?

Izibiliboco ezilula nezisifushane zingadliwa noma kuphuzwe iziphuzo ezilula. Kodwa uma imbangela ingacaci noma izinhlungu zinzima, akufanele kusetshenziswe imithi ekhaya.

3. Ingabe izinhlungu zesisu zihlala zisho i-apandisithi?

Cha. I-apandisithi ingenye yezimbangela ezivame ukubangela izinhlungu esiswini esingezansi kwesokudla, kodwa izinhlungu zesisu zingadalwa izifo eziningi ezahlukene.

4. Ingabe izinhlungu zesisu kwabesifazane zihlukile?

Kwabesifazane, izinhlungu zesisu zingavela ngenxa yezizathu eziningi ezihlukile ezifana nomjikelezo wokuya esikhathini, izifo zama-ovari noma zesibeletho.

5. Kungani ukuhlanza kuhambisana nezinhlungu zesisu kubalulekile?

Ukuhlanza kungaba uphawu lwezifo ezinzima zangaphakathi noma ukuvinjelwa kwamathumbu. Ngakho uma kuvela ndawonye, kufanele uthintane nodokotela.

6. Ngingaya nini ophuthumayo uma nginezinhlungu zesisu?

Uma izinhlungu zinzima kakhulu, zingapheli, zisasazeka noma zihambisana nezinye izikhalo ezishiwo, kufanele uye esikhungweni sezempilo ngokuphuthumayo.

7. Kwenzeni uma ingane inezinhlungu zesisu?

Uma izinhlungu zesisu zivamile ezinganeni, zifushane futhi zilula, kungaqashelwa ekhaya. Kodwa uma izinhlungu zinzima noma kunezinye izimpawu, kufanele uthintane nodokotela.

8. Ingabe izinhlungu zesisu ziyingozi kwabesifazane abakhulelwe?

Ekhulelweni, izinhlungu zesisu zingaba yinto evamile noma uphawu lwezinkinga ezinzima. Ikakhulukazi uma zinzima, zihlala isikhathi eside noma zihambisana nokopha, kubalulekile ukubonana nochwepheshe wezempilo ngokushesha.

9. Ingabe izinhlungu zesisu ziwuphawu olulula noma zingaba uphawu lwesifo esinzima?

Ngezinye izikhathi izinhlungu zisisu zibangelwa izimbangela ezilula, kodwa kwezinye izimo zingaba uphawu lwezifo ezinzima. Ngakho isikhathi nobunzima bezimpawu kubalulekile.

10. Yiziphi izivivinyo ezenziwa uma kunezinhlungu zesisu?

Ngaphandle kokuhlolwa kodokotela, uma kudingeka, kuvame ukwenziwa izivivinyo zegazi, umchamo, i-ultrasound noma i-tomography.

11. Kungani izinhlungu zesisu zenzeka ngemva kokudla?

Ngenkathi zivame ukubangelwa izinkinga zokugaya ukudla ezilula, uma ziba njalo kufanele kuhlolwe.

12. Ingabe kufanele kusetshenziswe i-antibiotic uma kunezinhlungu zesisu?

Cha; ama-antibiotic kufanele asetshenziswe kuphela ngomyalo kadokotela futhi ezimweni ezithile zokutheleleka.

13. Yimuphi udokotela obheka izinhlungu zesisu?

Ekubhekeni kokuqala, udokotela wezifo zangaphakathi noma udokotela womndeni uyabheka, bese kudingeka kudluliselwe eminye imikhakha uma kudingeka.

Imithombo

  • World Health Organization (WHO) – Imininingwane Ngezinhlungu Zesisu Ezibuhlungu Ngokuzumayo

  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Imihlahlandlela Ye-Abdominal Pain

  • American College of Gastroenterology – Imihlahlandlela Yokuhlola Izinhlungu Zesisu

  • British Medical Journal – Ukubuyekezwa Kwezokwelapha: Izinhlungu Zesisu Ezibuhlungu Ngokuzumayo Kubantu Abadala

  • UpToDate – Ukuhlolwa Kwezinhlungu Zesisu Ezibuhlungu Ngokuzumayo Kubantu Abadala Nezingane

Uyithanda le ndatshana?

Yabelana nabangani bakho