IPhurini kunye neAsidi yeYuriki: Indima Yazo Emzimbeni kunye Nobungqongqo Bazo NgokweMpilo

Iiphrini ziziyobisi ezikhoyo ngokwendalo kwizinto ezininzi esizityayo mihla le. Ingakumbi iziqhamo zolwandle, iintlobo zenyama, imifuno ethile efana nespanachi, iti, ikofu kunye neziselo ezinegwele zityebile ngephurini. Iphurini engena emzimbeni, iveliswa kukonakala kweeseli ngokwendalo okanye ngenxa yokugaya ukutya, kwaye ekugqibeleni iguqulelwa kwi-asidi ye-uric kwinqanaba lokugqibela lemetabolism.
Yintoni i-Asidi ye-Uric kwaye Iveliswa Njani Emzimbeni?
I-Asidi ye-uric, yimveliso engcolileyo ephambili evela ekwaphukeni kwephurini emzimbeni. Uninzi lolu tshintsho lwenzeka esibindini, kancinane lwenziwa kwamanye amalungu. Uninzi lwe-asidi ye-uric emzimbeni lukhutshwa ngamanzi amdaka esinyi, kancinane lukhutshwa ngesisu. Imveliso kunye nokukhutshwa kwe-asidi ye-uric ingahluka kumntu nomntu; izinto ezifana nobudala, isini kunye nendlela yokuphila zidlala indima. Kwiabantu abadala, amanqanaba e-asidi ye-uric ahlala ephakathi kwe-5 mg/dL kwindoda, malunga ne-4.1 mg/dL kumfazi. Kodwa la maxabiso angatshintsha ngokweemeko zempilo okanye imikhwa eyahlukeneyo.
Ukutya kakhulu ukutya okutyebileyo ngephurini emzimbeni kwandisa inani le-asidi ye-uric ekufuneka ikhutshwe. Ngokwesiqhelo, kulindeleke ukuba kubekho ibhalansi phakathi kwe-asidi ye-uric eveliswayo kunye nekhutshwayo. Kodwa, xa imveliso ingaphezulu okanye ukukhutshwa kungonelanga, inqanaba le-asidi ye-uric egazini linyuka (hyperuricemia) okanye lehle (hypouricemia).
Ukuphakama kwe-Asidi ye-Uric (Hyperuricemia) kunye Nezizathu Zayo
Ukuphakama kwe-asidi ye-uric egazini ngaphezu kwemida yesalathiso kubizwa ngokuba yi-hyperuricemia. I-hyperuricemia inokuvela ngenxa yokuba i-asidi ye-uric ingakhutshwanga ngokwaneleyo ngamanzi amdaka esinyi, ukuphazamiseka kwemetabolism yephurini okanye ukutya kakhulu iphurini. I-asidi ye-uric engaphezulu egazini inokuvelisa iikristale ezidibanisa amalungu, ibangele isifo se-gout kwaye ingagcinwa ezimpundu, ibangele iingxaki ezifana nelitye lesinyi. Xa le meko ingaphathwanga, umngcipheko wokonakala kwesinyi kunye nokungasebenzi kakuhle kwesinyi okungapheliyo uyanda.
Izizathu ezinokwenzeka zokuphakama kwe-asidi ye-uric ziquka ifuthe lemfuza, izifo zesinyi, iswekile, ukutyeba, ukungasebenzi kakuhle kwentliziyo, izifo zegazi ezifana ne-anemia kunye nokusela utywala rhoqo. Kwakhona ukusetyenziswa kwamayeza akhupha amanzi (diuretics), amayeza athintela inkqubo yokuzikhusela, ukungasebenzi kakuhle kwe-thyroid (hypothyroidism), izifo ezahlukeneyo zomhlaza kunye nonyango lwazo nako kunokunyusa inqanaba le-asidi ye-uric. Ukuphulukana nobunzima ngokukhawuleza, ukutya okungqongqo kakhulu kunye nokungondleki kakuhle nako kungaba ngoomngcipheko.
Iimpawu Zokuphakama Kwe-Asidi ye-Uric
Ukuphakama kwe-asidi ye-uric egazini amaxesha amaninzi akubangeli zinkxalabo zibonakalayo. Kodwa kwabanye abantu, iimpawu ezilula ezifana nezomkhuhlane zingavela kunye nezi mpawu zilandelayo:
Iintlungu kunye nokuthamba kwamalungu
Ukudumba okanye ukubomvu kwamalungu, ingakumbi kusasa
Ukubunjwa kwelitye lesinyi kunye nokuncipha kokuchama
Ukuphelelwa ngumoya, buthathaka, ukudinwa
Ukudumba ezandleni nasezinyaweni
Ukutshisa esiswini
Ukuphazamiseka kwengqondo (kwimeko ezinzulu)
Iimpawu ezicacileyo nezikhawulezayo zesifo se-gout: Iintlungu ezinzima, ukubomvu kunye nokufudumala okwandayo kwithupha lonyawo
Uhlolo Lwe-Asidi ye-Uric Ephakamileyo Lwenziwa Njani?
Amanqanaba e-asidi ye-uric angafunyanwa luvavanyo lwegazi olulula. Olu vavanyo luhlala lwenziwa xa kuhlolwa ukusebenza kwesinyi, kusoloko kusolakala isifo se-gout okanye kuphandwa ukubunjwa kwelitye. Kwiabantu abadala, amaxabiso angaphezu kwe-7 mg/dL kwindoda, kunye ne-6 mg/dL kumfazi athathwa njengaphezulu. Kodwa amaxabiso esalathiso angatshintsha ngokwelebhu ezahlukeneyo.
Ulawulo Lwe-Asidi ye-Uric Ephakamileyo Lwenziwa Njani?
Kumntu ofunyenwe enamanqanaba aphezulu e-asidi ye-uric, kuqala kuphandwa unobangela ophantsi. Kucetyiswa ukunciphisa ukutya okutyebileyo ngephurini, ukusela amanzi amaninzi kunye nokulawula ubunzima xa kuyimfuneko. Ukuba ugqirha uyakufanelekela, amayeza anciphisa i-asidi ye-uric okanye unyango olungaphezulu lungacetyiswa. Ulawulo lwezifo ezingapheliyo (izifo zesinyi, iswekile, ukungasebenzi kakuhle kwentliziyo njl.) nako kubalulekile.
Yintoni Ukuphakama Okuphantsi Kwe-Asidi ye-Uric (Hypouricemia)? Iveliswa Kwiimeko Ziphi?
Ukwehla kwe-asidi ye-uric egazini ngaphantsi kwamaxabiso esalathiso kubizwa ngokuba yi-hypouricemia. I-hypouricemia ihlala ingabangeli mpawu zibonakalayo; ihlala ifunyanwa njengenxalenye yesinye isifo okanye ngexesha lovavanyo oluqhelekileyo. Izizathu eziphantsi kwale meko ziquka izifo zesibindi ezifana nesifo sika-Wilson, ukuphazamiseka kweetubhu zesinyi (umz. Fanconi syndrome), izifo ze-neurology (umz. isifo sika-Parkinson, multiple sclerosis), izifo zenkqubo ye-endocrine, izifo zegazi, ukungondleki ngokwaneleyo kweprotheyini okanye iphurini, amanye amayeza kunye Ukukhulelwa kungabakho. Xa kukho i-hypouricemia, kubalulekile ukugxila kunyango lwesifo esingundoqo.
Yintoni Ekufuneka Iqwalaselwe Ukuze Uphile Kakuhle?
Ukugcina amanqanaba e-asidi ye-uric kwinqanaba elisempilweni, kucetyiswa ukutya okulinganiselweyo, ukomelela ngokwasemzimbeni kunye nokusela amanzi ngokwaneleyo. Ingakumbi abo baneengxaki zesinyi, isifo se-gout okanye imbali yokuphakama kwe-asidi ye-uric, kufuneka baqaphele ukutya okutyebileyo ngephurini kwaye bahlolwe rhoqo ngugqirha. Xa kukho naziphi na iimpawu okanye ukungaqiniseki, kubalulekile ukubonana nengcali.
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo
1. Yintoni i-asidi ye-uric?
I-asidi ye-uric yimveliso engcolileyo evela ekwaphukeni kwezinto ezibizwa ngokuba yiphrini emzimbeni kwaye kufuneka ikhutshwe. Ngokwesiqhelo ikhutshelwa ngaphandle ngomchamo nangesisu.
2. Zeziphi izidlo ezibangela ukunyuka kwe-asidi ye-uric?
Inyama ebomvu etyebileyo ngephurini, iziqhamo zolwandle, izitho zangaphakathi, iimbotyi, imifuno ethile (umz. ispanachi), utywala, iti kunye nekofu zinokunyusa amanqanaba e-asidi ye-uric.
3. Yeyiphi imiba yezempilo ebangelwa kukuphakama kakhulu kwe-asidi ye-uric?
Ukuphakama kwe-asidi ye-uric kunokubangela isifo se-gout, ilitye lesinyi, ukuphazamiseka kokusebenza kwesinyi kunye nezinye iimeko ezibuhlungu. Ukuba ayiphathwanga, iingxaki zesinyi ezinzulu zinokuvela.
4. Kutheni kufunwa uvavanyo lwe-asidi ye-uric?
Ngokwesiqhelo lwenziwa xa kusolakala isifo se-gout, imbali yelitye lesinyi, iintlungu zamalungu ezingacacanga okanye ukuhlola ukusebenza kwesinyi.
5. Ngaba ukuphakama kwe-asidi ye-uric kuhlala kubonakala ngeempawu?
Hayi, uninzi lwabantu ababonisi mpawu zicacileyo xa inqanaba le-asidi ye-uric liphezulu. Kodwa kwinqanaba eliphezulu kakhulu okanye ngexesha leempawu, iintlungu kunye nokudumba kwamalungu kunokubonakala.
6. Ukuphakama kwe-asidi ye-uric kungancitshiswa njani?
Ukuphepha ukutya okutyebileyo ngephurini, ukusela amanzi amaninzi, ukugcina ubunzima obufanelekileyo kunye nokusebenzisa amayeza agqirha awanikezayo rhoqo kuyanceda.
7. Kutheni inqanaba le-asidi ye-uric lingehla?
Inqanaba eliphantsi le-asidi ye-uric lihlala libonisa enye ingxaki yezempilo. Izifo zesibindi okanye zesinyi, ukutya okuphantsi kakhulu kweprotheyini okanye amanye amayeza kunokuba zizizathu.
8. Yintoni unxulumano phakathi kwesifo se-gout kunye ne-asidi ye-uric?
Isifo se-gout sisifo esibuhlungu esenzeka xa iikristale ze-asidi ye-uric zigcinwa kumalungu, zibangele iintlungu kunye nokudumba. Ngokwesiqhelo ivele ngotshintsho olukhawulezayo.
9. Ukuphakama kwe-asidi ye-uric kuchaphazela njani izintso?
Iikristale ze-asidi ye-uric ezigcinwa ezimpundu zinokubangela ukubunjwa kwelitye lesinyi kwaye ekuhambeni kwexesha zinciphise ukusebenza kwesinyi.
10. Ngaba ndingalandelela inqanaba le-asidi ye-uric ekhaya?
Ayikho indlela yokuvavanya ngqo i-asidi ye-uric ekhaya. Kodwa uvavanyo lwegazi rhoqo kwiindawo zonyango luyenzeka.
11. Ngaba inqanaba le-asidi ye-uric lingalawulwa ngokupheleleyo ngokutya?
Kubalulekile ukutya ekunciphiseni inqanaba le-asidi ye-uric, kodwa kwezinye iimeko unyango ngamayeza luyafuneka.
12. Zeziphi iimpawu ekufuneka ndizise kumgqirha?
Iintlungu ezinzima zamalungu, ukudumba ngokukhawuleza, ilitye lesinyi, ukudinwa okungapheliyo, ukuphazamiseka kwengqondo zifuna uvavanyo lwezempilo.
13. Yintoni ukutya okunciphisa iphurini?
Ukutya okunciphisa iphurini yinkqubo yokutya apho ukutya okutyebileyo ngephurini kuncitshiswa. Injongo kukugcina inqanaba le-asidi ye-uric libhalansi.
14. Utywala luchaphazela njani inqanaba le-asidi ye-uric?
Utywala, ingakumbi ibhiya, lonyusa amanqanaba e-phurini kunye ne-asidi ye-uric. Ukunciphisa ukusetyenziswa kotywala kubalulekile kulawulo lwamanqanaba.
Imithombo
Umbutho Wezempilo Wehlabathi (WHO): Izifo Ezingenasulelo - Gout
CDC - Amaziko oLawulo kunye noThintelo lweZifo: Gout
American Kidney Fund: Ukuqonda Amatye Esinyi kunye ne-Asidi ye-Uric
IKholeji yaseMelika yeRheumatology: Imigaqo-nkqubo yeGout
Iziko leSizwe lezeMpilo (NIH): Ulwazi malunga noVavanyo lweUric Acid