Kukosora: Zvikonzero, Mhando uye Nzira Dzinobudirira
Kufemha Chii?
Kufemha, inzira yekudzivirira muviri inoitika pachisikigo kuti idzivirire nzira dzekufema. Inotanga apo minzwa iri mumutsipa, muromo, mabhuronchi uye mapapu inonzwa zvinhu zvinokanganisa. Basa rayo guru ndere kubvisa zvimedu zvinokuvadza, utachiona kana furu yakawandisa, kuitira kuti nzira dzekufema dzigare dzakavhurika. Kufemha kunotora nguva pfupi kunowanzokonzerwa nezvirwere zvisingarebese. Asi kufemha kunotora kupfuura mavhiki matatu uye kusingapere, kunogona kuratidza chirwere chisingaperi chinoda ongororo yezvokurapa.
Mhando dzeKufemha Ndedzipi?
Rudzi uye nguva yekufemha zvakakosha pakuziva chikonzero uye kusarudza kurapwa kwakakodzera. Mhando dzekufemha dzinowanzoonekwa ndedzidzi:
Kufemha Kwakaoma
Kufemha kwakaoma kunoitika pasina furu uye kunowanzopa kunzwa kwekutsvuka kana kukwenya mumutsipa. Zvirwere zvinokonzerwa neutachiona, kupindura kweallergy uye kudonha kwemwoyo wemudumbu (reflux) ndizvo zvinonyanya kukonzera. Kana kuchienderera mberi, kunogona kukonzera kutsvuka kwemutsipa uye matambudziko ekurara.
Kufemha Kune Furu
Pakufemha kune furu, nzira dzekufema dzinoedza kuburitsa furu yakawandisa. Kunowanzokonzerwa nezvirwere, sinusitis, bronchitis kana pneumonia. Ruvara uye kuwanda kwefuru kunogona kupa zano pamusoro pechirwere chiripo. Kana furu iine hwema husina kunaka kana isingapere kwenguva refu, zvinokurudzirwa kuti uone chiremba.
Kufemha Kusingapere uye Kusingaperi
Kufemha kunotora kupfuura mavhiki matatu uye kwave chisingapere, kunogona kuratidza matambudziko makuru ehutano akadai seasthma, reflux, bronchitis isingaperi uye zvinhu zvinokanganisa zvakatipoteredza. Mune mamiriro akadaro, ongororo yakadzama uye kuongororwa kwechiremba kunodiwa.
Kufemha kweAllergy
Imhando yekufemha inokonzerwa nekusagadzikana kwemiviri kune zvinhu zvinokonzera allergy. Inowanzova yakaoma uye inogona kuenda pamwe nekuyerera kwemhino, kukosora uye zviratidzo zveallergy zvakasiyana. Inogona kuwedzera zvichienderana nekusangana nezvinokonzeresa allergy uye mwaka.
Zvikonzero zveKufemha Ndezvipi?
Kufemha, kunyange chiri chikamu chedziviriro yemiviri, chinogona kukonzerwa nezvinhu zvakasiyana. Zvinonyanya kukonzeresa zvinosanganisira zvirwere zvinokonzerwa neutachiona kana mabhakitiriya munzira dzekufema, allergy, kusvibiswa kwemhepo, utsi hwemidzanga, reflux yemudumbu, asthma uye zvirwere zvisingaperi zvakaita seCOPD. Nguva, maitiro, nguva yekufemha uye zviratidzo zvinoperekedza, zvine basa pakuziva chikonzero chiri pasi.
Chii Chinokonzera Kufemha Kune Furu?
Kufemha kune furu kunowanzoita chiratidzo chezvirwere zvepamusoro kana zvepasi munzira dzekufema. Muviri unowedzera furu kuti ubvise utachiona hwakaungana uye furu yakawandisa. Zvinowanzoonekwa muzvirwere zvakaita sinusitis, bronchitis uye pneumonia. Furu isingapere kana iine hwema husina kunaka, inogona kuratidza dambudziko guru uye zvinofanira kuonekwa chiremba.
Chii Chinokonzera Kufemha Kwakaoma?
Kufemha kwakaoma kunowanzoitika nekuda kwekuoma kwemutsipa, allergy kana zvirwere zvinokonzerwa neutachiona. Chirwere che reflux chinogonawo kuva chikonzero. Kufemha kwakaoma kunowedzera usiku kunogona kukonzerwa nekudonha kwemwoyo wemudumbu. Kana kufemha kwakaoma kuchienderera uye kwenguva refu, zvakakosha kuti kuongororwe kana paine rimwe dambudziko rehutano.
Nei Kufemha Kuchionekwa Kuvana?
Kufemha kuvana kunowanzokonzerwa nezvirwere zvepamusoro munzira dzekufema. Kusasimba kwehurongwa hwekudzivirira miviri kunoita kuti vana vave panjodzi yekutapurirwa. Uyewo kudonha kwemhino, allergy uye zvinhu zvinokanganisa zvakatipoteredza zvinogonawo kukonzera kufemha kuvana. Kana kufemha kwenguva refu, kuri pamwe nekupisa muviri kana kunetseka kufema, vana vanofanira kuongororwa nachiremba.
Nei Kufemha Kusingapere kana Kweusiku Kuchiitika?
Kufemha kunotora mavhiki kana kunowedzera usiku, kunogona kukonzerwa neasthma, reflux, zvirwere zvisingaperi zvemapapu kana kushandisa midzanga kwenguva refu. Pakurara, furu inoungana mumutsipa kana kuti asidhi yemudumbu inodzokera kumusoro, izvo zvinowedzera kufemha kweusiku. Kuvanhu vane asthma, nzira dzekufema dzinogona kudzikira usiku zvichiita kuti zviratidzo zviwedzere. Kana kufemha kweusiku kuchikanganisa hope, ongororo yezvokurapa inodiwa.
Nzira dzekubatsira Kuderedza Kufemha
Kuderedza kusagadzikana kunokonzerwa nekufemha, nzira dzakasiyana dzekubatsira uye dzinonyaradza dzinogona kushandiswa. Asi nzira yakakodzera inotarwa nechikonzero uye rudzi rwekufemha.
Kunwa Mvura Yakakwana
Kunwa mvura yakawanda inzira inonyanya kukurudzirwa pakuderedza kufemha. Kunwa mvura kunoita kuti furu inyunguduke uye kuburitswa kwayo kuve nyore. Zvakare kunoderedza kuoma kwemutsipa uye kunobatsira mukupora kweutachiona.
Kuwedzera Mwando Munzvimbo
Kuoma kwemhepo munzvimbo dzakavharwa kunogona kukanganisa nzira dzekufema uye kuwedzera kufemha. Kunyanya munguva yechando, kuwedzera mwando mumhepo kunobatsira vana nevakuru mukurwisa kufemha.
Kuwana Hope Dzakanaka uye Dzizere
Panguva yekurara muviri unokurumidza kugadzirisa uye hurongwa hwekudzivirira hunosimba. Hope dzisina kunaka kana dzishoma dzinogona kuita kuti kufemha uye kutsvuka kwemutsipa kuenderere mberi.
Kudzivirira Zvinokanganisa
Utsi hwemidzanga, maparfume ane munhuwi wakasimba, zvinonhuwira zvekuchenesa uye kusvibiswa kwemhepo zvinogona kuwedzera kusagadzikana munzira dzekufema uye kufemha. Kugara munzvimbo dzakachena uye dzine mhepo inofefetera kunobatsira.
Kuzorora Zvakakwana
Kuderedza mabasa emazuva ose uye kutora nguva yekuzorora kunobatsira mukupora. Kunyanya pakufemha kunokonzerwa nezvirwere, kuzorora kwemiviri kwakakosha.
Kusarudza Zvinwiwa Zvakatonhorera Zvishoma
Kunwa zvinwiwa zvinopisa zvakanyanya kana zvinotonhora zvakanyanya kunogona kukuvadza mutsipa uye kuwedzera kufemha. Zviri nani kusarudza tii yemiti inodziya kana mvura inodziya.
Kuzvidzivirira Kuchitonhora
Kuchengetedza musoro nemutsipa zvakadziya, kunyanya mumamiriro ekunze anotonhora, kunobatsira kudzivirira kutsvuka kwemutsipa uye kuderedza kufemha.
Kugara Wakagara Zvakakodzera
Kuderedza kufemha kweusiku, kusimudza musoro pabonde kana kurara wakagara zvishoma kunobatsira kudzivirira kuungana kwefuru mumutsipa uye kunofambisa kufema.
Kudzivirira Zvinokonzeresa Allergy uye Guruva
Kune vanotambura nekufemha kweallergy kana kwakaoma, kudzivirira guruva, poleni uye zvimwe zvinokonzeresa allergy kwakakosha. Kugeza uye kufefetera imba nguva dzose kunobatsira kudzora zviratidzo.
Kudya Kwakanaka
Kudzivirira kudya kwakanyanya munyu, kwakaoma kana kudya kunogona kukonzera kufemha kunokurudzirwa. Kana kufemha kuchiperekedzwa nekushaya kufema, kupisa muviri kana kusava nesimba, zvakakosha kubvunza chiremba.
Chii Chinofanira Kuitwa Pakufemha Kwakaoma?
Kuti kuderedze kufemha kwakaoma, mutsipa unofanira kugara uine mwando. Kunwa zvinwiwa zvinodziya, mvura yakakwana uye kugadzirisa mwando munzvimbo zvinobatsira. Kana zviratidzo zvikatora nguva refu, zvakakosha kubvunza nyanzvi yezvokurapa.
Kufemha Munguva Yepamuviri
Pamuviri kufemha kunogona kuitika nekuda kwekuchinja kwehurongwa hwekudzivirira, zvirwere kana allergy. Pakurapa, zvinokosheswa kushandisa nzira dzisina ngozi uye dzakasikwa kune amai nemwana: kunwa mvura yakawanda, kuchengetedza mwando munzvimbo, kuzorora zvakanaka uye kudzivirira nzvimbo dzinokuvadza. Kana kufemha kukawedzera, kupisa muviri kana kushaya kufema zvikaitika, kuongororwa kwechiremba kunodiwa.
Chii Chinobatsira Pakufemha Kune Furu?
Kuti furu ibude nyore, kunwa mvura kunofanira kuwedzerwa uye mwando wemhepo unofanira kuchengetedzwa. Kudzivirira utsi hwemidzanga nezvimwe zvinokuvadza kwakakosha. Kana kufemha kune furu kusingapere, kuri pamwe nekupisa muviri kana kudzokorora kazhinji, ongororo yenyanzvi inodiwa kuti chikonzero chizivikanwe.
Zvinhu Zvekucherechedza Pakufemha Kuvana
Kuderedza kufemha kuvana, kuzorora uye kunwa mvura zvakakosha. Zvinokurudzirwa kuti nzvimbo yavari igare iine mwando. Mushonga haifaniri kushandiswa pasina kurairwa nachiremba, uye kana kufemha kuchitora nguva refu kana kuine zvimwe zviratidzo, chiremba anofanira kuonekwa.
Kutarisira Kufemha Kuvacheche
Pakufemha kwevacheche, kuchenesa mhino, mwando munzvimbo uye kutarisa nguva dzose zvakakosha. Kana kudya kwavacheche kwachinja, kufemha kwawanda kana kwave kusimba, ongororo yezvokurapa inofanira kuitwa pasina kunonoka.
Kufemha kweAllergy: Maitiro
Musimboti mukuru pakukosora kwealergiki, kudzivirira zvinhu zvinokonzeresa alergi. Nzvimbo yakachena uye ine mwando, kunwa mvura yakawanda, uye kana chiremba akabvumira, mishonga yealergi pamwe nemaspreyi emhuno zvinogona kushandiswa.
Kukosora Kunoderedzwa Sei uye Kunopera Sei?
Kuti kukosora kupere zvachose, kurapwa kunofanirwa kunanga chikonzero chikuru chiri pasi. Kuzorora, kunwa mvura yakawanda, maitiro ehupenyu hwakanaka uye kurapwa kunokurudzirwa nachiremba zvinotarisirwa kuti zvigadzirise kukosora muzviitiko zvakawanda. Kana zviratidzo zvikagara kwenguva refu kana kuwedzera, zvinodikanwa kutsvaga rubatsiro rwekurapa.
Mibvunzo Inonyanya Kubvunzwa
1. Kukosora kunotanga kutaridzirwa sekunokuvadza rini?
Kana kukosora kwapfuura mavhiki matatu, kana kuchiperekedzwa nefever, kushaya mweya, kukosora ropa kana kurwadza pachipfuva, zvinodikanwa kubvunza chiremba.
2. Kukosora kusingapere kunoratidza gomarara here?
Kukosora kusingapere hakusi chiratidzo chegomarara nguva dzose, asi kune vanosvuta fodya, vanorasikirwa nehuremu, kana vane kusava nesimba kwakanyanya, kukosora kwakadai kunoda kuongororwa kwakadzama.
3. Kukosora kwevana kunoda maantibiotic here?
Kazhinji kukosora kwevana kunokonzerwa neutachiona hweutachiona uye hakudi maantibiotic. Kushandiswa kwemishonga kunofanirwa kunge kwakurudzirwa nachiremba.
4. Kukosora kwehusiku kunoderedzwa sei?
Kusimudza musoro wemubhedha zvishoma, kuwedzera mwando munzvimbo uye kudzivirira kudya kunorema manheru zvinogona kubatsira.
5. Ndezvipi zvekudya nezvinwiwa zvinowedzera kukosora?
Kudya kwakanyanyisa munyu, zvinwiwa zvine asidhi uye zvinopisa kana kutonhora zvakanyanya dzimwe nguva zvinowedzera kukosora. Zvinwiwa zvinodziya zvinokurudzirwa.
5. Ndeipi mishonga inogona kushandiswa pakukosora panguva yekuzvitakura?
Kushandiswa kwemishonga panguva yekuzvitakura kunofanirwa kuitwa pasi pekutariswa nachiremba. Nzira dzechisikigo dzinowanzo kutanga dzichishandiswa.
7. Kukosora kune balgam, ruvara rwebalgam rwakakosha here?
Hongu, balgam yegirini, yero kana ine ropa inogona kuratidza utachiona kana chimwe chinhu chiri pasi. Kana balgam ikagara kwenguva refu kana kunhuwa zvakaipa, zvinodikanwa kubvunza chiremba.
8. Kukosora kwealergiki kunogara here?
Kana kusangana nezvinokonzeresa alergi kuchiramba kuripo, zviratidzo zvinogona kuramba zvichiripo. Kudzivirira zvinokonzeresa uye kurapwa kwakakodzera kunogona kubatsira kudzora zviratidzo zvakanyanya.
9. Mishonga yekukosora inokodzera munhu wese here?
Aiwa, kushandiswa kwemishonga hakukurudzirwi kusati kwazivikanwa chikonzero chekukosora. Kusarudza mishonga isiri iyo kunogona kuwedzera zviratidzo.
10. Ndezvipi zvinoratidza kuti mwana anoda rubatsiro rwechimbichimbi pakukosora?
Kana mwana achinetseka kufema, kutanga kuva nebvudzi rebhuruu, kutadza kudya kana kupisa muviri zvakanyanya, zvinodikanwa kukurumidza kuenda kunzvimbo yehutano.
11. Kurapwa kwekukosora kune vanorwara neasthma kunofanira kuva sei?
Kune vanhu vane asthma, kushandiswa kwemishonga yakakurudzirwa nachiremba yakaita se-inhaler, maspreyi kana mimwe mishonga nguva dzose uye kudzivirira zvinokonzeresa zvakakosha.
12. Kusvuta fodya kunokanganisa sei kukosora?
Kusvuta fodya kunokuvadza nzira dzekufema uye kunowedzera kugadzirwa kwemukasi, zvichiita kuti kukosora kuwedzere, saka zvinokurudzirwa kurega kusvuta.
13. Pane nzira dzechisikigo dzandinogona kushandisa kumba pakurapa kukosora here?
Kumwa mvura yakawanda, kuwedzera mwando mumhepo yemumba, kunwa tii dzemiti dzakareruka, uye kuzorora zvinogona kubatsira sechisikigo.
14. Ndeapi mayedzo anoitwa panguva yekukosora kwenguva refu?
Mushure mekuongororwa nachiremba, kana zvichidikanwa, X-ray yemapapu, mayedzo ekufema, mayedzo ealergi kana endoscopy zvinogona kuitwa.
15. Kukosora kunopera kwoga kunoda kuenda kuna chiremba here?
Kukosora kunopera mukati menguva pfupi uye kusina zvimwe zviratidzo kazhinji hakuratidzi dambudziko guru, asi kana kuchidzokorora kana kugara kwenguva refu kunofanirwa kuongororwa.
Zvinyorwa
Sangano reHutano Pasi Pose (WHO) – “Acute Respiratory Infections”
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – “Cough & Chronic Cough”
European Respiratory Society (ERS) – Mirayiridzo yeKuziva uye Kurapa Kukosora
American College of Chest Physicians (CHEST) – “Cough Guidelines”
British Thoracic Society – “Guideline for the Assessment and Management of Chronic Cough”