Hernia yeMuzongoza neBel: Ruzivo Rwekutanga, Zviratidzo uye Nzira dzeKurapa

Chimiro cheGotsi uye Uropi hweGotsi

Gotsi, chinoumbwa nemapfupa makumi maviri nemana (vertebra), ndiyo musimboti unotsigira muviri. Mukati maro mune uropi hwepamusoro hunobatanidza pfungwa nemuviri kuburikidza nemapoka etsinga. Mitsipa iri kutenderedza gotsi inobatsira kufambisa musana nemudumbu uye inowedzera kusimba kwazvo.

Pachimiro cheanatomy, gotsi rinopatsanurwa kuita zvikamu zvina: chikamu chepamusoro chinonzi servikal, chikamu chechipfuva chinonzi torasik, chikamu chedumbu chinonzi lumbar uye chikamu chepazasi chinonzi sakral. Chikamu chedumbu chine mapfupa mashanu anonyorwa kubva paL1 kusvika paL5. Mapfupa aya anopatsanurwa nemadiski anobatsira kufambisa uye kuderedza kudengenyeka semapiritsi.

Chii chinonzi Hernia yeDumbu?

Hernia yedumbu inoitika kana diski iri pakati pemapfupa edumbu ikaputsika uye nyama yakapfava mukati mayo ikatanga kudzvanya patsinga. Kukanganisika uku kunowanzoita kuti pave nemarwadzo makukutu mudumbu nemumakumbo. Kukwegura uye kusimba kushoma kwematishu zvinowanzokonzera dambudziko iri, asiwo kusimudza zvinhu zvinorema kana kufamba zvine chisimba kunogona kukurumidza kukonzera dambudziko iri.

Ndezvipi Zviratidzo Zvikuru zveHernia yeDumbu?

Zviratidzo zvinowanzoonekwa zvehernia yedumbu zvinosanganisira:

• Marwadzo mudumbu nemumakumbo

• Kuvhunduka kana kunzwa sekunge makumbo ari kutemwa nemagetsi

• Kusanzwa kana kupisa mumakumbo

• Kutadza kufamba zvakanaka

Kana diski yakakuvadzwa ikadzvanya patsinga, marwadzo anowanzoenda kubva mudumbu kuenda kumakumbo. Dzimwe nguva marwadzo anongonzwiwa mudumbu chete, dzimwe nguva simba rinoderera mumakumbo kana tsoka, kana kuti panogona kuoneka matambudziko ekufamba zvakanaka. Zviitiko zvisingawanzoitika zvinosanganisira kutadza kudzora weti kana chisvo, kana matambudziko pabonde zvinoratidza chirwere checauda equina, izvo zvinoda rubatsiro rwechimbichimbi.

Zvinokonzera Hernia yeDumbu

Vanhu vakawanda vanosangana nemarwadzo edumbu pane imwe nguva muupenyu hwavo. Asi hernia yedumbu inonyanya kuwanikwa kune vanhu vane zvinotevera:

• Kusimudza zvinhu zvinorema kana kuita mabasa anonetesa

• Kugara kwenguva refu (semuenzaniso kushanda patafura kana kutyaira kwenguva refu)

• Kuwanda kwemafuta mumuviri (kurema kwakawandisa) kunowedzera mutoro pagotsi

• Kushandisa fodya kunoderedza kudya kwematishu ediski

• Kufanira kwegenetiki; dzimwe nguva dambudziko iri rinowanikwa mumhuri imwe chete

• Kusaita maekisesaizi; kusasimba kwemitsipa yedumbu nemudumbu kunowedzera njodzi

• Kurema kwakawandisa panguva yekuzvitakura kunowedzera kudzvanywa pagotsi

Kuzivikanwa kweHernia yeDumbu

Kutanga pakuziva hernia yedumbu kutora nhoroondo yakazara yezvirwere uye kuongorora muviri. Nzvimbo yemarwadzo, kuti anopararira kupi, kana paine kuderera kwesimba kana kusanzwa kunoongororwa. Dzimwe nguva kufemera kana kukosora kunowedzera marwadzo.

Maitiro ekutarisa anobatsira pakusimbisa chidzidzo:

• X-ray: Inoratidza chimiro chemapfupa egotsi, inobatsira kuona kuputsika kana kusagadzikana.

• CT scan: Inobatsira kuona madiski akasimba kana akakuvadzwa.

• MRI: Inopa ruzivo rwakadzama pamusoro pematishu akapfava, tsinga nemadiski, uye ndiyo nzira inonyanya kushandiswa pakuziva hernia yedumbu.

• EMG: Inogona kuona kana paine kukanganisika mukufambiswa kwetsinga.

Dzimwe nguva, kana paine fungidziro yeutachiona, gomarara kana chirwere chemuviri wese, bvunzo dzemagetsi anodiwa.

Nzira dzekurapa Hernia yeDumbu

Kurapwa kwehernia yedumbu kunoenderana nezvichemo zvemurwere, kukura kwehernia uye njodzi yekukuvadzwa kwetsinga. Muzviitiko zvatanga, zvinotevera zvinokurudzirwa:

• Kuzorora kwenguva pfupi

• Fizikisi uye maekisesaizi ekudzorera muviri

• Mishonga inoderedza marwadzo uye kuzvimba (inonyanya kushandiswa mishonga isiri steroid)

Kana marwadzo akanyanya kana paine zviratidzo zvetsinga, mishonga yakasimba kana inozorodza mitsipa inogona kushandiswa. Kana mishonga isingabatsiri kana paine kutadza kudzora weti kana chisvo, kuvhiyiwa kunogona kufungwa.

Sarudzo dzeKuvhiyiwa

Kuvhiyiwa kunofungwa kana paine kuderera kukuru kwesimba, kutadza kudzora weti kana chisvo, matambudziko pabonde kana marwadzo makukutu asingaperi. Nzira huru dzekuvhiyiwa dzinosanganisira:

• Mikrodiskektomi: Kubvisa chikamu chediski chakakuvadzwa pasi pemikrosikopu

• Laminektomi: Kubvisa chikamu chegotsi (lamina) kuti kudzvanywa patsinga kubviswe

• Kuvhiya nekuisa diski yekugadzirwa: Kubvisa diski yakakuvara uye kuisa yekugadzirwa; inongoitwa kune vamwe varwere chete

• Spinal fusion: Kubatanidza mapfupa egotsi akawanda; inoitwa kana paine kusagadzikana kukuru

Kunyange zvazvo kuvhiyiwa kuchigona kuva nenjodzi dzechirwere, kubuda ropa kana kukuvara kwetsinga, matekiniki emazuva ano anoderedza njodzi idzi zvakanyanya.

Kupora uye Hupenyu Mushure meHernia yeDumbu

Muzviitiko zvisingadi kuvhiyiwa kana mushure mekuvhiyiwa, fizikisi, kusimbisa mitsipa uye maekisesaizi akakodzera zvinobatsira kuchengetedza hutano hwegotsi. Kushandisa kupisa kana kutonhora sezvakakurudzirwa nachiremba, kuzorora kwenguva pfupi uye kudzidziswa kwekugara zvakanaka kunobatsira mukupora.

Zvekucherechedza Kudzivirira Hernia yeDumbu

Kuchinja maitiro ehupenyu kwakakosha kudzivirira hernia yedumbu:

• Kugara uine uremu hwakanaka uye kudzivirira kuwedzera uremu zvisina basa

• Kuita maekisesaizi anowedzera simba remitsipa (kunyanya mudumbu nemusana)

• Kusimudza zvinhu kubva pasi uchakotama mabvi uye musana wakatwasuka

• Kufamba uye kutambanudza muviri nguva nenguva kana uchishanda nguva refu wakagara

• Kudzivirira shangu dzine chitsitsinho chakakwirira uye kusashandisa fodya

• Kudzidza kugara zvakanaka zvinoenderana nechimiro chegotsi muupenyu hwezuva nezuva

Mhedzisiro yeHernia yeDumbu Kwenguva Refu

Kana hernia yedumbu isingatarisirwi zvakanaka inogona kukonzera marwadzo asingaperi, kukuvara kusingadzokeri kwetsinga uye kuderera kwehutano hweupenyu. Saka, kana paine zviratidzo zvinofungidzirwa, zvakakosha kubvunza nyanzvi uye kutevedzera zano ravo.

Mibvunzo Inonyanya Kubvunzwa

1. Chii chinonzi hernia yedumbu uye inoitika sei?

Hernia yedumbu inoitika kana diski iri pakati pemapfupa edumbu ikaputsika uye nyama yakapfava mukati mayo ikatanga kudzvanya patsinga. Izvi zvinokonzerwa nekukwegura, kufamba zvine chisimba kana kusimudza zvinhu zvinorema.

2. Ndezvipi zviratidzo zvehernia yedumbu?

Zviratidzo zvinonyanya kuoneka marwadzo mudumbu nemumakumbo, kuvhunduka kana kunzwa sekunge makumbo ari kutemwa nemagetsi, kutadza kufamba zvakanaka, kusimba kushoma mutsoka uye dzimwe nguva kutadza kudzora weti kana chisvo.

3. Marwadzo ese edumbu anoreva kuti pane hernia yedumbu here?

Aiwa. Pane zvimwe zvakawanda zvinogona kukonzera marwadzo mudumbu. Kana marwadzo achienda kumakumbo kana paine kusanzwa, mukana wehernia yedumbu unowedzera. Kuziva chokwadi kunoda kubvunza chiremba.

4. Hernia yedumbu inogona kupora yoga here?

Nyaya zhinji dzinopora dzoga mukati memavhiki matanhatu nekuzorora, mishonga uye fizikisi. Asi kana zviratidzo zvikawedzera kana paine kutadza kudzora weti kana chisvo, zvakakosha kuenda kun'anga.

5. Kuvhiyiwa kunodiwa pakurapa hernia yedumbu here?

Varwere vazhinji havadi kuvhiyiwa. Kana marwadzo achigona kudzorwa, simba risina kuderera uye tsinga dzisina kukuvara, mishonga uye fizikisi zvinowanzokwana. Kuvhiyiwa kunofungwa kana simba radzikira, kutadza kudzora weti kana chisvo kana marwadzo makukutu asingaperi.

6. Ndezvipi zvinoda kuvhiyiwa nekukurumidza?

Kana pakangoerekana paonekwa kutadza kudzora weti kana chisvo, kusimba kushoma mumakumbo kana matambudziko pabonde, izvi zvinoda rubatsiro rwechimbichimbi uye zvakakosha kuenda kuchipatara pasina kunonoka.

7. Chii chingaitwe kumba kuderedza marwadzo ehernia yedumbu?

Kuzorora kwenguva pfupi, kushandisa kupisa kana kutonhora sezvakakurudzirwa nachiremba, maekisesaizi ekutambanudza akareruka uye kugara zvakanaka zvinogona kubatsira. Asi kana marwadzo akawedzera kana simba radzikira, zvakakosha kubvunza chiremba.

8. Ndezvipi maekisesaizi anobatsira pa hernia yedumbu?

Zviitwa zvinokurudzirwa ndezvokuwedzera simba remhasuru dzemudumbu nemuviri zvinyoronyoro. Zvisinei, muviri wega wega une maekisesaizi akasiyana anomukodzera, saka kubvunza chiremba kana nyanzvi yezvemitambo kwakakodzera.

9. Chikamu chekuwandisa muviri uye kusvuta chinei nebel fitiki?

Kuwanda kwemafuta emuviri kunowedzera mutoro pamuzongoza nemadiski, kusvuta kunogona kukanganisa kudya kwemadiski. Izvi zviviri zvinowedzera ngozi yebel fitiki; pakati pezvokudzivirira, mararamiro ane utano ane basa guru.

10. Chii chinofanira kucherechedzwa kuti udzivirire bel fitiki?

Kuita maekisesaizi nguva dzose, kuva nehuremu hwakanaka, kushandisa nzira dzakakodzera pakusimudza zvinhu zvinorema uye kudzivirira kusvuta kunochengetedza hutano hwemuzongoza.

11. Bel fitiki inodzokorora here?

Hongu, kunyanya kana zvinhu zvinokonzera zviripo kana kuti kana mararamiro asina kuchinjwa. Kuteerera maekisesaizi uye kumira kwakanaka kunogona kudzivirira kudzokorora kwayo.

12. Ndezvipi zvishandiso zvinonyanya kushandiswa kuona bel fitiki?

Chinonyanya kushandiswa iMRI; pamwe chete, X-ray uye CT scan zvinogonawo kushandiswa. Sarudzo inoitwa zvinoenderana nekuongorora kwechiremba.

13. Kurapa kwemitambo kunobatsira papi pabel fitiki?

Kurapa kwemitambo kunowedzera simba remhasuru, kunotsigira muzongoza, kunoderedza marwadzo uye kunobatsira mukupora. Chirongwa chekurapa chinofanira kurongwa zvichienderana nemunhu.

14. Ndezvipi zvipingamupinyi zvinogona kuitika mushure mekuvhiya?

Senge mamwe marapirwo ese, panogona kuva nenjodzi dzekutapurirwa, kubuda ropa, kana kukuvara kwetsinga. Asi, munzira dzechizvino-zvino dzekuvhiya, njodzi idzi dzakaderedzwa zvikuru.

15. Zvinobvira kuita mitambo kana uine bel fitiki here?

Maekisesaizi akakodzera uye anokurudzirwa nachiremba anogona kubatsira. Zvisinei, mitambo inorema kana inonetesa muviri inofanira kudzivirirwa, asi zviitwa zvemuviri zvakakodzera uye zvinotarisirwa ndizvo zvinokurudzirwa.

Zvinyorwa

• Sangano reUtano Pasi Pose (WHO) – Hutano hwemajoini nemapfupa

• Sangano reVachiremba veOrthopaedics vekuAmerica (AAOS) – Herniated Disk (Slipped Disk)

• National Institutes of Health (NIH) – Low Back Pain Fact Sheet

• Sangano reEuropean Association of Neurosurgical Societies (EANS) – Lumbar Disc Herniation Guidelines

• American Association of Neurological Surgeons (AANS) – Herniated Disc