Gomarara reZamu: Ruzivo Ruchangoburwa, Kuongorora, Kurapa uye Kukosha kweKuongororwa Kwechirwere Pakutanga
Kenza yemazamu, imwe yemhando dzekenza dzinowanzoonekwa zvakanyanya pakati pevakadzi pasi rose uye inova dambudziko guru panyaya dzeutano hweveruzhinji. Kunyangwe kuwanda kwayo kuchisiyana munyika dzakasiyana uye munharaunda dzakasiyana, ongororo dzazvino dzinoratidza kuti chikamu chechina chezkenza dzinoonekwa muvakadzi chinokonzerwa nekenza yemazamu. Chikamu chikuru chezvakafa zvinokonzerwa nekenza muvakadzi chinobva zvakare muchirwere ichi. Zvisinei, nekufambira mberi kwenzira dzekuongorora nekuporesa, pane mhedzisiro inokurudzira mukurwisa kenza yemazamu. Kunyanya nekukurumidza kuongororwa, mikana yekurapwa uye mhando yehupenyu zvinowedzera zvakanyanya.
Chii chinonzi Kenza Yemazamu?
Kenza yemazamu chirwere chinomuka nekukura kusingadzorwi kwemaseru ari mudumbu remazamu. Kukura uku kusingawanzo, kunotanga kazhinji munzira dzemukaka kana mudumbu rinogadzira mukaka uye panguva inofamba rinogona kutungamirira pakuvapo kwechikamu chakaoma. Zvikamu izvi zvinowanzonzwa panguva yekuzviongorora nemaoko, izvo zvinobatsira kuti kenza yemazamu iwanikwe nekukurumidza kupfuura dzimwe mhando dzekenza. Kana yakawanikwa panguva yekutanga, mukana wekuti chirwere chiporeswe zvakanaka wakakwira zvikuru.
Zviratidzo Zvinowanzoonekwa paKenza Yemazamu
Kenza yemazamu dzimwe nguva inogona kufambira mberi kwenguva refu isina kupa chiratidzo. Zvisinei, zvinotevera zvinogona kuoneka mumatanho akasiyana echirwere:
Zvikamu Zvinonzwa Nemaoko: Kunzwa chikamu chisina marwadzo, chakaoma mu zamu kana pasi pechikapa ndechimwe chezviratidzo zvinowanzoonekwa.
Kubuda kweMazamu: Kubuda kwechikamu chimwe chete, kunouya kwega, dzimwe nguva kune ropa, kunoda kutariswa zvakanyatsonaka.
Kuchinja Kwemhando kana Kukura kweZamu: Kuonekwa kwekusiyana kukuru pakati pemazamu maviri pakukura kana chimiro kwakakosha.
Kuchinja Kunoonekwa paganda: Ganda remazamu rinogona kutanga kuva gobvu, kuzvimba, kutsvuka, kuputika kana kuoneka sekunge ganda reorenji.
Kudhonza kana Kupinda Mukati kweMazamu: Kunyanya kana gomarara riri pedyo nemusoro wezamu kana kana richikanganisa tishu dzakatarwa, kuchinja uku kunogona kuoneka.
Kana ukaona chero chiratidzo chezviri pamusoro, kukurumidza kubvunza nyanzvi yezveutano kwakakosha pakuwana chirwere panguva yakakodzera.
Kuzviongorora Mazamu uye Mamografi Pakuwana Chirwere Nekukurumidza
Kuzviongorora mazamu pachako inzira inokosha inobatsira vakadzi kuona kuchinja kuri mu mazamu avo panguva yekutanga. Zvinokurudzirwa kuitwa pazuva rakatarwa remwedzi wega wega kana, mushure mekupedza kumwedzi, pazuva rimwe chete remwedzi. Panguva yekuongorora, kuchinja kwedumbu remazamu, kuzvimba, kudhonza uye kuchinja kwemavara zvinofanira kucherechedzwa.
Mamografi, inzira yekuona kenza yemazamu inotariswa seyakanyanya, inoshandisa X-ray ine dozi shoma. Nyanzvi dzinokurudzira kuti vakadzi vasina njodzi yakawedzera vatange kuita mamografi kamwe pagore kubva pamakore 40. Kune vakadzi vari munjodzi, zvinogona kudikanwa kutanga nekukurumidza uye kuita ongororo kakawanda sezvinokurudzirwa nachiremba.
Kuyera Matanho eKenza Yemazamu uye Kufambira mberi kweChirwere
Kenza yemazamu inoyererwa zvichienderana nehukuru hwegomarara, kupararira kwaro kuma lymph nodes uye kana yapararira kune dzimwe nhengo dzemuviri:
Chikamu chekutanga (Chikamu 1): Gomarara riri pasi pe2 cm uye harina kupararira kuma lymph nodes.
Chikamu chepakati (Chikamu 2): Gomarara rinogona kunge rakakura kupfuura 2 cm, uye kupararira kuma lymph nodes kunogona kuoneka kana kusavapo.
Chikamu chepamusoro (Chikamu 3): Gomarara rakakura kupfuura 5 cm uye kupararira kuma lymph nodes kwakajeka.
Mumatanho epamusoro, kenza inogona kupararira kune dzimwe nzvimbo dzemuviri.
Vakadzi vanowana chirwere panguva yekutanga uye vanorapwa vanowanzorarama kwenguva refu. Saka ongororo dzenguva dzose uye kuzviongorora zvakakosha zvikuru.
Kuvhiyiwa kweKenza Yemazamu uye Nzira dzeKurapa
Kuvhiyiwa ndiko kunonyanya kushandiswa pakurapa kenza yemazamu. Sarudzo dzekuvhiyiwa dzinosiyana zvichienderana nechikamu chechirwere, hukuru hwegomarara uye kupararira kwaro:
Kuvhiyiwa Kwekuchengetedza Zamu: Chikamu chine gomarara pamwe nedzimwe tishu dzakatenderedza chinobviswa, asi zamu rose rinoramba riripo. Inonyanya kuitwa mumatanho ekutanga.
Mastektomi: Kuvhiyiwa kunobvisa zamu rose. Inoshandiswa mumatanho epamusoro kana kana gomarara rakataparara zvakanyanya.
Kuvhiyiwa kweOnkoplastiki: Kubviswa kwetishu ine kenza kuchitariswawo kunaka kwechimiro chezamu.
Sentinel Lymph Node Biopsy: Lymph nodes dzekutanga dzinobatwa nekenza dzinoonekwa nemavara akakosha uye dzinobviswa.
Kucheneswa kweLymph Nodes pasi pechikapa: Kana kenza yapararira kuma lymph nodes, nzvimbo idzi dzinobviswa nechirongwa chekuvhiyiwa.
Kuvhiyiwa kwese kunoitwa pasi peanesthesia yakakodzera uye kunogona kutora maawa 1,5–2. Hutano hwemurwere hunokanganisa kukura kwekuvhiyiwa uye nguva yekupora.
Njodzi dzeKuvhiyiwa uye Zvinogona Kuitika
Kuvhiyiwa kwekenza yemazamu kunogona kuva nenjodzi dzakaita se:
Kuvapo kweutachiona panzvimbo yakavhiyiwa
Kuputika kweropa kana kuumbwa kwehematoma
Kuungana kwemvura panzvimbo yakavhiyiwa (seroma)
Kuchinja kwechimiro kwenguva pfupi kana refu
Njodzi yekupararira kwekenza kune dzimwe nzvimbo zvichienderana nezvimiro zvegomarara
Zvinetso izvi zvinogona kusiyana zvichienderana nehutano hwemunhu, zera uye mamwe matambudziko ehutano. Kutevera zvakanyatsonaka mushure mekuvhiyiwa uye kutevedzera zano rechiremba kunobatsira kuderedza njodzi.
Zvinofanira Kucherechedzwa Mushure meKuvhiyiwa
Kuzorora mushure mekuvhiyiwa, kuchengeta nzvimbo yakavhiyiwa uye kuenda kunoongororwa nachiremba zvakakosha. Zvakare, kudzivirira kusvuta fodya uye doro, kudya kwakaringana uye kuita maekisesaizi akareruka zvinokurudzirwa. Kana zvichidikanwa, kutsvaga rubatsiro rwepfungwa kunogona kubatsira mukupora uye kuvandudza mhando yehupenyu hwemurwere.
Nguva yekupora inosiyana zvichienderana nehutano hwemurwere, mhando yekuvhiyiwa uye zvinetso zvinogona kumuka. Varwere vanowanzobuditswa muchipatara mushure memazuva mashoma, asi kupora kwakazara kunogona kutora mavhiki akati wandei.
Tsika Yekuongororwa uye Kutariswa Kwechirwere
Kuzviongorora mazamu nguva dzose uye kuita mamografi panguva dzakarongwa kwakakosha pakuwana kenza yemazamu panguva yekutanga. Kunyanya kune avo vane nhoroondo yekenza yemazamu mumhuri kana vane njodzi, vanofanira kuenderera mberi nekuongororwa sezvinotaurwa nachiremba.
Zvinofanira kuyeukwa kuti, kwete chikamu chese kana kuchinja kwezamu kunoratidza kenza, asi kana kuchinja kwakaonekwa, ongororo yechiremba haifaniri kusiiwa. Izvi zvinobatsira kuti kurapwa kutange nekukurumidza kana zvichidikanwa.
Mibvunzo Inowanzo bvunzwa
1. Ndezvipi zviratidzo zvikuru zvekenza yemazamu?
Kunzwa chikamu chisina marwadzo mu zamu kana pasi pechikapa, kubuda kwe mazamu, kugobvu kana kuchinja kwechimiro cheganda, kudhonza kwemusoro wezamu uye kuchinja kukura kwezamu ndizvo zviratidzo zvinowanzoonekwa.
2. Kuzviongorora mazamu pachangu ndinofanira kuita kangani?
Zvinokurudzirwa kuita mwedzi wega wega, pazuva rakatarwa remwedzi kana, mushure mekupedza kumwedzi, pazuva rimwe chete remwedzi.
3. Mamografi inotanga kuitwa pamakore mangani?
Kazhinji inotanga pamakore 40, kune vakadzi vasina njodzi, kamwe pagore. Kune vane nhoroondo yekenza yemazamu mumhuri kana vari munjodzi, zvinogona kutanga nekukurumidza sezvinokurudzirwa nachiremba.
4. Mushure mekuvhiyiwa ndinotanga kupora rinhi?
Vakawanda vanobuditswa muchipatara mushure memazuva mashoma, asi kupora kwakazara kunotora mavhiki akati wandei. Nguva yekupora inotsamira pahukuru hwebasa rakaitwa.
5. Pane njodzi yekuti kenza idzokere mushure mekurapwa?
Kune vamwe varwere, njodzi yekudzoka kwekenza iripo; saka ongororo dzenguva dzose nachiremba uye kutevedzera zvirongwa zvekuongororwa zvakakosha.
6. Kuvhiyiwa kwekenza yemazamu kune ngozi here?
Senge chero kuvhiyiwa, kune njodzi dzakaita seutachiona, kuputika kweropa nezvimwe; asi nechikwata chine ruzivo uye kutarisirwa kwakakodzera, njodzi idzi dzinoderedzwa zvakanyanya.
7. Ndezvipi zvimwe zvinogona kushandiswa panzvimbo pe mamografi?
Nzira dzakaita se ultrasound uye MR dzinogona kushandiswa, kunyanya kana mamografi isingape mufananidzo wakajeka. Nzira yakakodzera inotsanangurwa nachiremba wako.
8. Kana kenza yemazamu yawanikwa nekukurumidza, inopora zvachose here?
Varwere vanowanikwa nechirwere ichi nekukasika uye vanopihwa kurapwa kwakakodzera vane mukana mukuru wekupora. Muchikamu chekupedzisira, kurapwa kunogona kuva kwakaoma, asi nenzira itsva dzekurapa, hupenyu hunogona kuwedzerwa uye kunatsiridzwa.
9. Kudya uye mararamiro zvinokanganisa here njodzi yekurwara negomarara repamabere?
Kudya kwakaringana, kurovedza muviri nguva dzose, kudzivirira fodya uye doro zvinogona kubatsira kuderedza njodzi, asi hazvirevi kuti zvinodzivirira zvachose.
10. Gomarara repamabere rinongoonekwa kuvakadzi chete here?
Gomarara repamabere rinogonawo kuwanikwa kuvarume, kunyange zvazvo zvichiitika zvishoma; varume vanofanirawo kuenda kuna chiremba kana vakaona chibere kana shanduko pamabere avo.
11. Kubuda kwechimwe chinhu paburi remabere nguva dzose chiratidzo chegomarara here?
Kubuda kwechimwe chinhu paburi remabere hakurevi nguva dzose gomarara; zvinogona kukonzerwa nezvinhu zvine chekuita nemahomoni kana utachiona. Asi kunyanya kubuda kweropa kana kubuda kune rutivi rumwe chete zvinofanira kuongororwa.
12. Mushure mekubviswa kwechibere, zvinokwanisika here kuita oparesheni yekugadzirisa chimiro?
Kana zvichidikanwa, oparesheni dzekugadzirisa kana kuvaka patsva chibere (onkoplastiki kana rekonstrakshini) dzinogona kufungwa nezvadzo.
13. Chii chinonzi kolloidal lymph node biopsy uye chinoitwa nei?
Nezviitwa izvi, lymph nodes dzinotanga kubatwa negomarara dzinoonekwa uye dzinobviswa kana zvichidikanwa. Izvi zvinobatsira kuona kuti chirwere chapararira sei uye kuronga kurapwa kwakakodzera.
14. Kana mhedzisiro yepathology ikanonoka, ndinofanira kunetseka here?
Kubuda kwemhedzisiro yepathology kunogona kutora nguva. Kana zvabuda, chiremba wenyu achakupai ruzivo rwakadzama pamusoro penzira iyi.
15. Mushure mekuwanikwa negomarara repamabere, rubatsiro rwepfungwa runodiwa here?
Matambudziko epfungwa anogona kuitika mushure mekuwanikwa nechirwere. Kutsvaga rubatsiro kubva kune nyanzvi kunogona kubatsira mukupora uye kugadzirisa hupenyu.
Zvinyorwa
Sangano reUtano Pasi Pose (WHO): Chinyorwa cheGomarara repamabere
Sangano reAmerica reGomarara (American Cancer Society): Ongororo yeGomarara repamabere
Koreji yeAmerica yeRadiology (ACR): Mirayiridzo yeMammography
Sangano reEuropean Medical Oncology (ESMO): Mirayiridzo yeKurapa Gomarara repamabere
CDC (Centers for Disease Control and Prevention): Ruzivo rweGomarara repamabere