Yawar Miski: Kawsaypa Kallpachaykuy Ch'iqninmanta Kawsaypaq Ruwasqan Kamachikuykuna

Yawar Miski Imaymanaqmi Kunanpi Rurayniyoq?
Glukosaqa, kay llaqtayku runakunapaq kallpachakuyta churaypaq aswanmi chay miskiqa. Mikhuykunaqmanta glukosa chaskisqa, yawarwan puriykuywan llaqtayku runa sapanpa cellakunaman apasqa, kallpachakuypaq ruwasqa. Yawar miski (yawar glukosa) nisqaqa, yawarwan puriykuypi glukosapa chaniyta rikuchin. Kay chaniyqa aswan hatunman chayaspa, llaqtayku runa sapanpa ukhunpa ruwanakunaqa mana allinmi chinkarqanku. Chaymi llaqtapi yawar miski chaniyta chaskiyta churasqa ch'iqchi kamachiykuna kan. Pankreaspi tiyq beta cellakunaqa insulina suti hampiyta waqachin, yawar miski hatunman chayaspa; glukosata cellakuna chaskiyta asichiy, yawar miski chaniyta normal chaniyman apachiy.
Allin Yawar Miski Chaniykuna Imayna Kanan?
Allin runakunapi yawar miski sapa kuti 70-120 mg/dl chaniyman kan. Ichapas kay chaniykuna sapa kuti imaynaqmi huk sapa kuti hukninmanta hukninman tukuyta atinki. Diyabetes unquypi, insulin ruwasqayuq mana allinmi, icha mana rurayniyoqmi yawar miski hatunman chayasqa. Yawar miski chaniyta huk sapa kuti chaskiywan unquyta yachayta mana allinmi. Chaymi, qhipa kimsa killa yawar miski chaniyta rikuchiy HbA1c nisqa hamuqmi. HbA1c %6manta %6.5kama "prediabetes" (pakay miski), %6.5manta wichqanmantaqa diyabetes unquypaqmi.
Yarqhaykunaq Chaymanta Mikhuykunaq Qhipa Yawar Miski Imayna, Imayna Chaskisqa?
Yawarpi glukosa chaniyqa, runaqa yarqhayniyoq icha mikhuykuykuni, chaymanta tukuyta atinki. Yarqhay yawar miskiqa, anchata 8-12 horas yarqhaymanta chaskisqa chaniyta rikuchin. Mikhuykunaq qhipa yawar miskiqa, mikhuyta mikhuspa 2 horas qhipa chaskisqa glukosa chaniymi. Hukninpa chaskiykuna, yawar miski mana allin (hipoglisemia) icha aswan hatun (hiperglisemia) chaniypaqmi yachachin.
Yarqhay Yawar Miski Chaniykuna
Yarqhay yawar miski allin runakunapi sapa kuti 70-100 mg/dl chaniyman kan. 60 mg/dl uraykuna hipoglisemia (miski uray) nisqaraqmi, hampiyqa mikhuy. Yarqhay yawar miski 125 mg/dl wichqanmantaqa, diyabetes unquypaqmi yuyarichiy.
Mikhuy Qhipa Yawar Miski Chaniykuna
Mikhuy qhipa yawar miskiqa, sapa kuti mikhuyta mikhuspa 2 horas qhipa chaskisqa, normalpi 140 mg/dl uraykuna kanan. 140-200 mg/dl chaniykuna prediabetes nisqaqa, 200 mg/dl wichqanmantaqa diyabetes yuyarichiy.
Yawar Miski Imayna Chaskisqa?
Yawar miski wasipi aswan ch'ikninmi chaskisqa atinki huk michiy yawarmanta. Wasipi glukometrekunawan, ruk'anmanta huk ch'iknin yawar miski stripman ch'usay, huk pisi pacha chaymi chaniyta chaskinki. Kay ruwanakuna sapa kuti chaskiyta atichiy, diyabetes unquywan runakunapaqmi aswanmi. Insulina ruwasqayuq runakunapi sapa punchaw tawa kuti chaskiyta yuyarichiy.
Hospitalkunapiqa yawar tahliliwan laboratoriyopi chaskisqa. Chaymanta "oral glukosa tolerans test" (OGTT) nisqaraqmi ruwasqa atinki. Kay testpi, huk tuta yarqhaymanta qhipa yarqhay yawar miski chaskisqa, chaymanta glukosa tiyq michiyta upyasqa, 2 horas qhipa yawar miski chaniyta chaskisqa. Allin runakuna yawar miskinta insulinawan normalman apachiyta atinki, diyabetes unquywan runakunapi chaniykuna aswan hatunmi.
Yarqhay Mikhuy Qhipa Yawar Miski Chaskiyta Ruwaspa Imakunata Yuyarichiy?
Yarqhay yawar miski chaskiypaq anchata 8-12 horas yarqhay kanan. Chaymi sapa kuti tuta yarqhaymanta qhipa paqarin chaskisqa. Mikhuy qhipa yawar miskiqa, mikhuyta qallarispa 2 horas qhipa chaskisqa kanan. 2-3 horas chaskiypaq allinmi; 4 horas qhipa chaskisqa chaniykuna mana allinmi.
Yawar Miski Hatunman Chayasqapa Imaymanaqmi?
Yarqhay icha mikhuy qhipa yawar miski hatunman chayasqa aswanmi imaymanaqmi. Mana allin mikhuy (aswan karbohidrato, grasa mikhuy), mana puriy, mana kallpachakuy, sapa kuti ch'aki, imaymanaqmi. Aswanmi diyabetes unquy. Diyabetes unquywan runakuna hampikuna, insulin hampiyta mana ruwaspa yawar miski hatunman chayasqa.
Yawar Miski Chaniykuna Imayna Ch'iqchiyta Atinki?
Yawar miski ch'iqchiyta atiypaq allin mikhuy, pisi-pisi mikhuyta mikhuy, sapa punchaw kallpachakuyta ruwaspa aswanmi. Sapa semanapi pichqa punchaw puriyta ruwaspa yuyarichiy. Tipu 1 diyabetes hina pankreasqa mana insulin ruwasqayuqmi, hampi insulinmi mikhuy.
Wawa Yawar Miski Chaniykuna, Chaskiy
Wawakunapi yawar miski normal chaniykuna hatun runakunamanta hukninmi, wataymanmi tukuy. Wawa wawanakunapi yarqhay yawar miski 90-170 mg/dl, mikhuy qhipa 120-200 mg/dl kanan. 2-8 wata wawakunapi yarqhay yawar miski 80-160 mg/dl, mikhuy qhipa 110-190 mg/dl; 8 wata wichqanmanta wawakunapi yarqhay 80-130 mg/dl, mikhuy qhipa 110-170 mg/dl kanan. Insulin mana tiyq wawakunapiqa, wayna wataymanta hampi insulin, sapa punchaw chaskiy aswanmi.
Hatun Runakunapi Yawar Miski Chaniykuna Imayna?
Hatun runakunapi yarqhay yawar miski 70-100 mg/dl, mikhuy qhipa yawar miski 70-140 mg/dl normalmi. 60 mg/dl uraykuna hipoglisemia, hampiy mikhuy. Wawa hatun runa yawar miski normal chaniykuna 20-30 mg/dl chaniywanqa.

Diyabetes Unquywan Runakunapi Yawar Miski Chaniykuna, Kamachiy
Diyabetes unquywan runakunapi yarqhay icha mikhuy qhipa, yawar miski sapa kuti normalmanta aswan hatunmi. Tipu 1 diyabetespi llaqtayku runaqa mana insulin ruwasqayuqmi, insulin hampiywanmi kawsan. Tipu 2 diyabetespiqa, sapa kuti watayuq, aswan kilosapa, aylluyuq, ch'akiwanmi insulin mana allinmi. Tipu 2 diyabetes runakunapi allin mikhuy, sapa kuti kallpachakuy, hampiq kamachiywanmi yawar miski ch'iqchiyta atinki. Grasa aswan tiyq runakunapiqa, imaynaqmi hampi qhapaq (grasa hampi) ruwasqa atinki. Diyabetes yachisqayuq runakunapaq sapa kuti yawar miski tahlilikunata ruwachiy, hampiq kamachiywan kawsay, ukhu ruwanakuna mana chinkaypaqmi.
Yawar Miski, Sapa Punchaw Unquykuna
Diyabetes, huknin sapa punchaw unquykuna, llaqtayku runa kawsayta, imayna unquykuna hampiyta ruwaspa ch'iqchi atinki. Aswanmi diyabetes, huknin kanser hampiy icha puriykuypi ch'iqchi atinki, sapa punchaw unquykuna ch'iqchi kamachiy aswanmi.
Sapa Kuti Tapukuna
1. Yawar miski imataq?
Yawar miskiqa, yawarwan puriykuypi glukosa chaniymi. Llaqtayku runaman kallpachakuyta churay, kay chaniy normal chaniyman kanan allin kawsaypaqmi.
2. Yarqhay yawar miski qanchis horas yarqhaymanta qhipa chaskisqa kanan?
Yarqhay yawar miski sapa kuti 8-12 horas yarqhaymanta qhipa chaskisqa. Kay pachaqa, yakuta mikuyta atinki.
3. Yarqhay, mikhuy qhipa yawar miskiqa imaynaqmi?
Yarqhay yawar miskiqa anchata yarqhaymanta qhipa chaskisqa, mikhuy qhipa yawar miskiqa mikhuyta mikhuspa 2 horas qhipa chaskisqa. Hukninpaqa, llaqtayku runaqa mikhuy qhipa glukosata imayna aswan allin ruwasqanta rikuchin.
4. Yawar miski hatunman chayasqapa rikch'aykuna imayna?
Sapa kuti chinkay, yaku munay, ch'aki, mana yachaymanta qhispi chinkay yawar miski hatunman chayasqawanmi. Kay rikch'aykuna kanman, hampiqman riqsiq.
5. Mana allin yawar miski (hipoglisemia) imayna ch'iqchi?
Aswan mana allin yawar miskiqa umaman kallpachakuyta mana apachiy, chinkay, qhapaq, icha koma churasqa atinki. Kay pacha hampiy ch'ikninmi.
6. Wasipi miski chaskiy imayna ruwasqa?
Glukometre hampiwan ruk'anmanta huk ch'iknin yawarwan chaskisqa. Chaniyqa pisi pacha chaskisqa atinki.
7. Diyabetes yachaypaq imayna testkuna mikhuy?
Huk sapa kuti yawar miski chaskiyqa mana allinmi. Yarqhay, mikhuy qhipa yawar miski, HbA1c, ichapas oral glukosa tolerans test (OGTT) ruwasqa atinki.
8. Allin yawar miski chaniypaq imakunata yuyarichiy?
Ch'iqchi mikhuy, sapa kuti kallpachakuy, ch'aki kamachiy, hampiq kamachiyta mana qhipaychu.
9. Wawakunapi allin yawar miski imayna?
Wawakunapi yawar miski wataymanmi tukuy. Allin chaniypaq wawayki watay, kawsayniyoqta hampiqman tapuyta atinki.
10. Diabetes sapaqkunapaq, imayna punchaw punchaw yawar aqha kawsayta qhawachiyta ruwanan?
Wakinkuna punchawpi tawa kutin qhawachiyta ruwanaykuchkan, ichaqa kay yupay runa kawsaymanta ruwasqa ruwakuchkan. Kawsay ruwanakuy hampiqninmanta chaykunata ruwanaykuchkan.
11. Yawar aqha kawsay qhawachiypi, imayna pantaykuna ruwakuchkan?
Mana allin pacha, pantasqa strip/kart ruwakuy utaq makina mana allin ruwasqa, chaykunam pantaykuna ruwachkan. Mana yachanaykipi, kawsay yachaqninwan rimayta munay.
12. Diabetes puriykuyta imayna kontrolninpi chaskiyta atiy?
Rikuy tumpaykuna, allin kawsay ruraykuna, huknin ruwanakuyta qatiy, diabetespa mana allin chaykunata qochqaykuyta atiy.
13. Yawar aqha kawsay hatunmi huk onqoykuna chinkachkanchu?
Arí, mana kontrolninpi yawar aqha kawsay, sunqu, sirkulu, rinri, ñawi, utaq ñiqi kawsayta mana allin ruwachkan.
14. Hampiy utaq insulina ruwasqaykitaqa, yawar aqha kawsay hatunmi, imata ruwani?
Hampiqninman chayachiyta munayki. Dosispa chaninchay utaq ruwanakuyta huknin ruwanayta munaykuchkan.
15. Yawar aqha kawsay onqoyta qochqaykuyta atiykuchu?
Chanin mikhuy, rikuy ruray, kachaypa kontrolnin, riskupi runakunapaq rikuy hampiqninwan tumpay, diabetespa puriykuyta qochqaykuyta utaq qhipachiyta atiy.
Qillqakuna
Hawa Kawsay Qhapaq (WHO): Diabetespa yachaykuna
Estados Unidos Onqoy Qochqaykuy Qhapaq (CDC): Diabetespa Qallariynin
Amerika Diabetes Qhapaq (ADA): Diabetespa Hampiy Ruwanakuypa Estándarkuna
Hawa Diabetes Qhapaq (IDF): Diabetespa Atlasnin
The New England Journal of Medicine, Diabetespa Qhawarikuykuna