Ulisā ni Vatu ni Kena kei na Duadua ni Yamotu ni Gusu: Na Vuna, Na iVakadinadina kei na iWalewale ni Veivakabulai

Na mumu kei na duodenum (onikiparmak bağırsağı) ulcer, e dua na kena vakalevu ni yali ni loma ni veitikotiko oqo, ena vuku ni kena vakaleqai ena asidi ni kete kei na enzymes ni tilotilo. Na ituvaki oqo, ena vuku ni asidi kei na wai ni tilotilo, e rawa ni curuma vakatitobu na loma ni tikotiko ka vakavuna na mavoa kei na bukawaqa. Na ulcer, e dua na mate ni loma ni tilotilo e dau laurai vakalevu ena vuravura raraba, ka rawa ni vakavuna na leqa bibi ni bula.

Na Vuna ni Ulcer

Na vuna levu duadua ni ulcer ni kete kei na duodenum oya na mate ni manumanu bula (bacteria) e vakatokai me Helicobacter pylori. E dua talega na vuna bibi oya na vakayagataki wasoma ni wainimate non-steroidal anti-inflammatory (NSAIDs), vakabibi na aspirin kei na wainimate ni rumatiki me dede. Na itovo ni kawa, veika e dau vakavuna na lomaocaoca, wainimate vaka-cortisone, vakayagataki sigareti, itovo ni gunu waini, gunu levu ni kafein (me vaka na kofi) kei na veika e vakavuna na veisau ni vanua e rawa ni vakalevutaka na tubu ni ulcer. Ia, na kena kaukauwa e dau veisau mai na dua na tamata kina dua tale.

Na Yabaki kei Ira e Dau laurai Kina na Ulcer

E rawa ni tubu na ulcer ena dua ga na yabaki, ia na duodenum ulcer e dau laurai vakalevu ena yabaki 30-50, ka levu vei ira na tagane. Ia, na ulcer ni kete e dau laurai vakalevu ena yabaki e cake, vakabibi vei ira na yalewa e sivia na 60 na yabaki. Ena vuku ni vakadidike e so, na iwiliwili ni tamata e laurai kina na ulcer ena dua na gauna e tiko ena 2% ki na 6%. Na duodenum ulcer e levu cake mai na ulcer ni kete.

Na iVakatakilakila ni Ulcer

Na ivakatakilakila levu duadua ni ulcer ni kete kei na duodenum oya na mosi ni loma ni kete e cake, e vaka na kama se mosi e dau vakilai. Na mosi oqo e dau kaukauwa ena gauna ni viakana, ena maliwa ni kana se ena bogi, ka rawa ni vakayadrati iko mai na moce. Ni kana oti se gunu wainimate antiacid, e rawa ni malumalumu na mosi. E so na gauna, e rawa ni laurai na malumalumu ni kete, suka, lutu ni gagadre ni kana kei na lutu vakasauri ni kaukauwa. Na kena malumalumu na mosi ni suka oti e ivakatakilakila ni ulcer. Ena so na gauna (me vaka na vula i Veverueri kei na vula i Okosita), e rawa ni tubu cake na leqa.

Na iSasaga Bibi ni Ulcer

Dro: Na vuna levu duadua ni dro ena loma ni tilotilo oya na ulcer. Na dro e rawa ni ivakatakilakila taumada vei ira era sega ni kilai ni ra tiko kina na ulcer. Na kena drodro na dro ena loma ni kete, se na suka e vaka na "kofi" e ivakatakilakila bibi. Kevaka e yaco na malumalumu vakasauri, suidra batabata, e dodonu me vakabauta ni dro. Ni laurai na ivakatakilakila oqo, e dodonu me vakatotolo na sikova na valenibula.

Perforation (Dauqaqa): Kevaka e titobu na ulcer ka curuma taucoko na loma ni kete se duodenum, na asidi ni kete kei na enzymes ni tilotilo e rawa ni curuma na loma ni kete ka vakavuna na mosi levu vakasauri. Na lewena ni kete e dau vakaukauwataki, ka dredre me toso na tamata. Oqo e dua na ituvaki bibi e gadrevi kina na veivakadonui vakavuniwai vakatotolo.

Veivakararawataki: Vakabibi ena duodenum se na icurucuru ni kete (pylor), na ulcer bibi, vakatetei ni loma se vakavuna ni mavoa dede e rawa ni vakavuna na veivakararawataki se veivakararawataki taucoko. Ena ituvaki oqo, e sega ni rawa ni biuta na kakana kei na wai na kete, ka dau suka vakalevu na tamata. E rawa ni tubu na lutu ni kaukauwa kei na lutu vakasauri ni yago. Ena ituvaki vaka oqo, e dodonu me vakatotolo na kilai ni leqa kei na veivakadonui vakavuniwai.

Na iWalewale ni Kila ni Ulcer

Me kilai na ulcer, e bibi na kena vakadikevi vakavinaka na itukutuku ni bula kei na dikevi ni yago. Ia, na dikevi ni yago se ultrasound e sega ni vakaraitaka vakavinaka na ulcer. Ena veisiga oqo, e dau vakayagataki na wainimate me vakalailaitaka na asidi ni kete ka dikevi na veisau ni leqa. Na kena kilai taucoko e rawa ga ena endoscopy ni loma ni tilotilo (esofagogastroduodenoscopy). Ena endoscopy, e rawa ni raici vakadodonu na esophagus, kete kei na duodenum, ka rawa ni tauri biopsy kevaka e gadrevi. E rawa talega ni vakayagataki na barium meal, ia ena gauna oqo e vakalevu na vakayagataki ni endoscopy.

Na iWalewale ni Vakasavi ni Ulcer

Vakasavi ena Wainimate:

Na digidigi levu ena gauna oqo oya na wainimate e vakalailaitaka na asidi ni kete (proton pump inhibitors me vaka na omeprazole, lansoprazole) kei na H2 receptor blockers (me vaka na ranitidine, famotidine, nizatidine). Na wainimate oqo e vukea na vakabulabulataki ni ulcer ka vakalailaitaka na leqa. Kevaka e laurai na mate ni Helicobacter pylori, e bibi me vakayagataki na antibiotic me vakawabokotaki kina na manumanu bula oqo. Na dede ni vakasavi kei na kena veiwasewase, e vakatau ena vanua, levu ni ulcer kei na ituvaki ni bula ni tamata.

Veivakadonui Vakavuniwai:

Levu ni ulcer e rawa ni vakabulai vinaka ena wainimate. Ia, kevaka e yaco na dro, dauqaqa se veivakararawataki, se na sega ni vakabulai ena wainimate, e rawa ni gadrevi na veivakadonui vakavuniwai.

Kana kei na iTovo ni Bula:

E liu, e dau vakaroti na kana vakatotolo vei ira na tauvi ulcer; ia ena gauna oqo, e kilai ni sega ni dua na kana vakatotolo e rawa ni vakavuna na vakabulabulataki ni ulcer. E dodonu ga me qarauna na tamata na kakana e vakalevutaka na leqa ka vakalailaitaka na kena vakayagataki. E dodonu talega me biuta na sigareti baleta ni vakadredretaka na vakabulabulataki ni ulcer. Me qarauni na gunu waini kei na vakayagataki sega ni bibi ni wainimate (vakabibi na aspirin kei na NSAIDs) ena vakasavi ni ulcer.

Na vakalailaitaki ni lomaocaoca, kana vakavinaka, moce vinaka kei na veika e tokona na bula vinaka e rawa ni vukea na vakabulabulataki ni ulcer.

Na Veisemati ni Helicobacter pylori kei na Ulcer

Na Helicobacter pylori oya na vuna levu ni levu ni ulcer. Ena duodenum ulcer, e levu sara na laurai ni manumanu bula oqo. Ia, e so na tamata e tiko vei ira na manumanu bula oqo ia e sega ni tubu na ulcer; o koya gona, e nanumi ni tiko talega na veika ni kawa kei na veika e vakavuna na vanua. Na Helicobacter pylori, e rawa talega ni vakavuna na chronic gastritis, ka e so na vakadidike e vakaraitaka ni rawa ni vakalevutaka vakalailai na risk ni mate ni kete.

Taro Dau Tarogi

1. E rawa ni vakabulai taucoko na ulcer?

Levu ni ulcer e rawa ni vakabulai taucoko ena wainimate dodonu kei na antibiotic me vaka e tiko na mate ni manumanu bula. Ia, e bibi me qarauni na risk ni lesu tale.

2. E vakacava na kena tauvi na Helicobacter pylori?

Na manumanu bula oqo e dau tauvi vakalevu mai na dua na tamata kina dua tale, ena gusu se ena vanua e sega ni savasava vinaka.

3. Na cava me qarauni me kua ni lesu tale na ulcer?

Ni oti na vakasavi, me biuta na sigareti, wainimate sega ni bibi kei na gunu waini; me kana vakavinaka ka muria na ivakarau ni savasava.

4. Na cava na itavi ni kana ena vakasavi ni ulcer?

Sega ni vakaroti na kana vakatotolo, ia me qarauni na kakana e vakavuna na leqa.

5. E rawa ni vakavuna na dro ni ulcer na mate bibi?

Na dro bibi e rawa ni vakavuna na leqa ni bula. Kevaka e laurai na suka loaloa, suka vaka kofi, me vakatotolo na sikova na vuniwai.

6. Na wainimate cava e vakavuna na ulcer?

Na aspirin, ibuprofen kei na NSAIDs tale eso, kevaka e vakayagataki dede, e vakalevutaka na risk ni ulcer.

7. E rawa ni vakavuna na ulcer na lomaocaoca?

Na lomaocaoca e sega ni vuna duadua ni ulcer; ia e rawa ni vakalevutaka na asidi ni kete se vakalailaitaka na kaukauwa ni yago me voroka na mate.

8. Na cava na ivakatakilakila levu duadua ni ulcer?

Vakasakiti ena loma ni kete e cake, vakabibi ena gauna ni viakana, na kama se mosi e vaka na kemuri.

9. Kevaka e laurai na Helicobacter pylori, e dodonu me vakasavi?

Kevaka e tiko na ulcer bula se ivakatakilakila ni chronic gastritis, e vakaroti me vakasavi.

10. E rawa ni laurai na ulcer vei ira na gone?

Io, e rawa ni laurai na ulcer vei ira na gone, dina ni sega ni levu. Kevaka e laurai na ivakatakilakila, me sikova vakatotolo na vuniwai ni tilotilo ni gone.

11. E dredre na endoscopy?

Na endoscopy e dau lekaleka, e rawa ni vosoti, ka dau vakayagataki na wainimate me vakaceguya na tamata me marautaka na veiqaravi.

12. Ni oti na vakasavi ni ulcer, e dodonu me vakayagataki wainimate ena bula taucoko?

Levu ni tamata e sega ni gadreva na wainimate ni oti na vakasavi. Ia, kevaka e tomani tiko na risk (me vaka na vakayagataki ni NSAIDs), e rawa ni vakaroti na vakayagataki dede ni wainimate.

iVurevure

World Health Organization (WHO) – Peptic Ulcer Disease Factsheet

American College of Gastroenterology – iDusidusi ni Veidusimaki kei na Veiliutaki ni Mate ni Uluseni kei na Mate ni H. pylori

Mayo Clinic – Mate ni Uluseni

National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) – iVakamacala & na Dina me baleta na Uluseni

Global Helicobacter pylori Study Group – H. pylori kei na Mate ni Gusu

American Gastroenterological Association – iVurevure ni Maroroi ni Tauvimate me baleta na Mate ni Uluseni