Mataqali Mate e Vakarautaki ena Lewenibuli ni Protein e Sega ni Dodonu ena Loma ni Yalo: Na Mate ni Bovine Spongiform Encephalopathy kei na Nona iTuvaki na Bula ni Tamata

Na cava na mate ni bulumakau lialia?

Na mate e vakavuna na kumuni ni protein sega ni dodonu ena mona e rawa ni vakavuna na vakacacani levu ena loma ni veisisivi ni mona. Na mate ni bulumakau lialia, ena vosa vakavuniwai "bovine spongiform encephalopathy", e dau laurai vakalevu ena bulumakau ia e rawa ni vakalevutaka na kena veika e rawa ni yaco. Na vakadidike e vakaraitaka ni mate e vakatokai me Creutzfeldt-Jakob (CJD) vei ira na tamata e tautauvata vakabiology kei na mate ni bulumakau lialia. Ena vuku ni ka oqo, e dau vakaraici vakabibi ena vuravura raraba ka bibi ena bula ni manumanu kei na bula raraba ni tamata.

I Tukutuku Raraba Me Baleta na Mate ni Bulumakau Lialia

Na bovine spongiform encephalopathy e dua na mate ni mona e dau tini ena mate ena bulumakau. E a nanumi taumada ni mate oqo e dodonu ga vei manumanu, ia ena veiyabaki e laurai ni rawa ni semati kei na mate ni Creutzfeldt-Jakob vei ira na tamata (ka vakabibi na vCJD). E vuqa na vakadidike vakasaenisi e vakaraitaka ni rawa ni vakadewataki na mate oqo vei ira na tamata ena kana na tikina ni manumanu e tauvi mate, ka vakabibi na tikina ni mona. Na vuna levu ni mate oqo oya na kumuni ni protein sega ni dodonu e vakatokai me prion ena mona kei na so na tikina ni yago. Na kumuni oqo e vakavuna na vakacacani vakamalua ni sela ni mona, ka tekivu ena veisau ni itovo se malumalumu ni lewena, ka oti e vakavuna na yali ni vakanananu kei na vakaleqai levu ni vuku.

Na Vuna ni Mate ni Bulumakau Lialia

Na mate ni bulumakau lialia e tekivu ena gauna e veisau kina na protein prion mai na kena ituvaki dodonu me dua na ituvaki ca ka vakaleqai. Na protein oqo e rawa ni vakatubura ka vakaleqa talega na protein dodonu eso ena yago. E duidui mai na virusi, na prion e sega ni tu vua na genetic material; na kena vakavuna na mate e tekivu ena veisau ni ituvaki ni protein ni yago. Ni yaco yani na prion ca oqo ena digestive kei na immune system, ka vakabibi ena mona, e kumuni ena sela ni mona ka vakavuna na vakaleqai levu ni veiqaravi. Na mate e vakavuna na prion e sega ni levu ia e bibi vakalevu vei ira na manumanu kei na tamata. Na Creutzfeldt-Jakob e laurai vei ira na tamata e dua na ivakaraitaki e dau laurai vakalevu ni mate ni prion. Na duidui levu, na mate ni prion e vu mai na veisau ni protein ni yago, sega ni vakavuna na virusi se bacteria.

Na iVakatakilakila ni Mate ni Bulumakau Lialia

Na mate e semati kei na kumuni ni prion sega ni dodonu ena mona e dau toso vakamalua ka sega ni laurai totolo. Ena rawa ni duidui na ivakatakilakila me vaka na mataqali mate kei na ituvaki ni prion.

• Sporadic CJD: Oqo na mataqali e dau laurai vakalevu. Na ivakatakilakila e dau vakaukauataki totolo ka rawa ni vakavuna na leqa levu ni mona ena loma ni vula vica. Ena itekitekivu e rawa ni laurai na sega ni tovolea, dredre ni vosa, malumu ni lewena, mosi ni yava, vuki ni mona kei na leqa ni raica.

• Variant se veisau CJD: E laurai vakalevu na ivakatakilakila ni vakasama. E rawa ni laurai na lomaocaoca, rarawa, cavuqaqa mai na veimaliwai, leqa ni moce kei na cudrucudru. Ni toso na mate, e rawa ni laurai vakatotolo na vakaleqai ni veiqaravi ni mona.

• Familial (iTaukei) CJD: Ena mataqali oqo e vu mai na ivakarau ni kawa, na ivakatakilakila e dau tekivu ena gauna totolo ka rawa ni toso vakamalua.

Ena rairai ni toso na mate, e rawa ni laurai na yali ni veiliutaki ni yago, yavalati ni lewena, dredre ni tiloma, leqa ni raica kei na vosa, kei na yali ni vakanananu, sega ni vakasamataka vinaka, vakacalaka ni mona kei na sega ni galala ni vakasama.

Na iVakadinadina ni Mate ni Bulumakau Lialia

O ira na tauvimate era lako mai ena leqa ni mona era dau vakadikevi vakavuniwai ni mona. Me kakua ni veisau kei na so tale na mate ni mona (me vaka na Parkinson se Alzheimer), e gadrevi kina na vakadikevi taucoko kei na vakadidike. Eso na iwalewale e rawa ni vukea na vakadidike:

• Magnetic resonance imaging (MR) ni mona me raici kina na veisau ni ituvaki

• Electroencephalography (EEG) me vakadikevi kina na veiqaravi ni mona

• Ke gadrevi, e rawa ni kau na tikina ni mona me vakadikevi ena laboratory

Na kau ni tikina ni mona e dua na cakacaka dredre, e dau vakayagataki ga ke sega ni laurai na kena dina ena so tale na iwalewale ni vakadidike, me vakaduiduitaki kina na mate.

Na iTuvatuva ni Veivakameautaki kei na Veivakabulai

E sega ni dua na veiqaravi ni gauna oqo e rawa ni vakasavasavataka taucoko na mate ni bulumakau lialia (BSE se vCJD vei ira na tamata). Na veiqaravi e tu qo e vakatabakidua me vakamalumalumutaka na ivakatakilakila ni mate ka vakavinakataka na bula ni tauvimate. Ena ivakatakilakila me vaka na lomaocaoca kei na rarawa, e rawa ni soli na veivakasalataki vakavuniwai ni vakasama kei na wainimate ke gadrevi. Ena mosi ni lewena kei na leqa ni yago, e rawa ni vakayagataki na wainimate ni mosi. Ni toso na mate, e gadrevi me vukei na tauvimate ena kena maroroi, kana kei na vakamareqeti ni savasava. Ni yaco na dredre ni tiloma, e bibi na veiqaravi vakavuniwai ni kana kei na veivuke ni palietivi. Na palietivi e vakatabakidua me vakamalumalumutaka na ivakatakilakila ena gauna ni otioti ni mate, me vukei na tauvimate me vorata na veika dredre, ka vakabibi na nona vakacegu.

iRaivotu Mai na Vuravura Raraba

Na mate ni bulumakau lialia kei na mate ni prion vei ira na tamata e sega ni levu ia e bibi vakalevu ena bula raraba. Vuqa na matanitu e lewa vakabibi na veika ni manumanu e leqa ka vakayacora na veiqaravi ni taqomaki ni bula raraba. Ke dua e leqa ena prion, e bibi me ra kerea na veivuke mai vei ira na vuniwai vakacakacaka.

Na Tarogi Wasoma

1. Na cava na mate ni bulumakau lialia?

Na mate ni bulumakau lialia e dua na mate ni mona e vakavuna na kumuni ni protein prion sega ni dodonu, ka dau tini ena mate ena bulumakau. Na dua na mataqali ni mate oqo vei ira na tamata oya na Creutzfeldt-Jakob.

2. E rawa vakacava ni yaco vei ira na tamata?

E nanumi ni rawa ni vakadewataki vei ira na tamata ena kana na tikina ni manumanu e tauvi mate ka okati kina na mona se sela ni mona. Ia, na vakadewataki e sa lailai vakalevu ena vuku ni lewa vakabibi ni matanitu ena kakana kei na manumanu.

3. Na cava na ivakatakilakila ni mate oqo?

E rawa ni tekivu ena lomaocaoca, veisau ni itovo, malumu ni lewena kei na leqa ni veiliutaki ni yago. Ni toso na mate, e rawa ni laurai na yali ni veiliutaki, leqa ni raica kei na vosa, yali ni vakanananu kei na vakaleqai levu ni vuku.

4. E tautauvata na Creutzfeldt-Jakob kei na mate ni bulumakau lialia?

Na mataqali variant (vCJD) ni Creutzfeldt-Jakob vei ira na tamata e semati kei na prion ni mate ni bulumakau lialia, ia na CJD vakavanua kei na BSE e rawa ni vu mai na veika duidui.

5. E rawa ni vakabulai na mate ni bulumakau lialia?

E sega ni dua na veiqaravi ni gauna oqo e rawa ni vakasavasavataka se vakamuria na mate. Na veiqaravi e vakatabakidua me vakamalumalumutaka na ivakatakilakila kei na vakavinakataka na bula ni tauvimate.

6. E rawa ni vakaleqai ira kece?

Na mate oqo e sega ni levu ka semati vakalevu ena kana na kakana ni manumanu e leqa. Ena vuku ni lewa ni matanitu, e lailai vakalevu na vakadewataki.

7. Na cava na vakadidike ni vakadonuya?

E dau vakayacori na vakadikevi ni mona, MR, EEG kei na so tale na vakadidike ni veiqaravi ni mona. Ena so na gauna, e gadrevi na kau ni tikina ni mona me vakadeitaki kina na mate.

8. E vakadewataki na mate oqo?

Na mate ni prion e sega ni vakadewataki rawarawa mai na dua vua na dua. Ia, e rawa ni vakadewataki ena kena vakayagataki na iyaya vakavuniwai e veitaratara kei na sela ni mona e tauvi mate.

9. Ke dua ena matavuvale e tauvi mate ni prion, e tubu na vakatataro?

E rawa ni tubu na vakatataro ena mataqali ni kawa. Na mate ni prion ni kawa e rawa ni tekivu totolo ka toso vakamalua.

10. E rawa vakacava ni maroroi na tauvimate?

Ni toso na mate, e gadrevi na maroroi ni bula, kana kei na savasava. E dodonu me kerea na veivuke mai vei ira na vuniwai palietivi kei na timi ni vukei tauvimate.

11. Na levu ni BSE kei CJD ena vuravura raraba e vakacava?

E dua na mate e sega ni dau laurai vakalevu, ia e rawa ni vakavuna e dua na leqa levu. E levu na veivanua era dau vakaraica wasoma na iyaya ni manumanu kei na vakadeitaki ni kakana.

12. E rawa ni taqomaki na mate ni bulumakau lialia?

Na lewa vakaukauwa ena iyaya ni manumanu kei na kakana ni manumanu, kei na kauta tani ni tikina ni manumanu e vakaleqa mai na kakana ni tamata, sa vakalailaitaka vakalevu na vakatetei ni mate oqo.

13. E dodonu me vakabauta ni dua na ulu ni mosi se malumalumu ni misi e vakaibalebale ni mate ni prion?

Sega. Na ivakatakilakila oqo e rawa ni laurai talega ena levu tale na mate. Ke sa yaco vakatotolo na leqa ni vakasama kei na vakaloloma ni vakasama, e bibi me sikova na vuniwai.

14. Na cava e gadrevi me vakadeitaki kina na mate?

E levu na gauna, na ivakarau ni mate, na kena laurai ena misini kei na vakadidike ni labotauri e rauta me rauta; ia ena ituvaki sega ni matata, e rawa ni vakasamataki na biyopsi. Na vakadikevi ni vuniwai matai e bibi duadua.

15. Na cava meu cakava meu taqomaki kina mai na mate?

E dodonu me muria na veidusimaki ni tabana ni bula, digitaka na kakana e taqomaki, ka qarauna me kua ni vakayagataki na iyaya ni manumanu e sega ni matata.

Ivakatekivu

• Organisation ni Bula e vuravura (WHO): Mate ni Prion

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC): Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE) & Variant Creutzfeldt-Jakob Disease (vCJD)

• European Food Safety Authority (EFSA): BSE kei na mate ni prion ena manumanu kei na tamata

• Prusiner SB. Prions. Proceedings of the National Academy of Sciences. 1998

• United States Food and Drug Administration (FDA): BSE & vCJD Information