Na iVakadinadina ni Vuavua ni Leweniyali e Tekivu Vakacava? Na iRogo Dola me Kilai kei na iTuvatuva me Muria

Ni tekivu na bukete e dau yaco kina e levu na veisau ena yago ka na veisau oqo e dau vakaraitaki ena veimataqali ivakatakilakila e rawa ni vakaleqa na bula wasoma ni tamata. Ena ulutaga oqo, o na kunea kina na ivakatakilakila e rawa ni laurai ena itekitekivu ni bukete, na ivakasala ni dau vakadidike kei na itukutuku vou me baleta na kena cicivaki vakavinaka na gauna ni bukete.

Na Ivakatakilakila E Rawa Ni Rairai Ena Itekitekivu Ni Bukete

Na ivakatakilakila e dau laurai vakalevu ena gauna ni bukete e okati kina na bera ni gauna ni mate, na malua kei na kasura, na malua ni susu kei na kena rairai levu, na oca, na mosi ni kete kei na qavokavoka, na dau vakila vakalevu na boi, na matedewa ni kete. E rawa talega ni laurai na veisau vakayago oqo vata kei na veisau vakaloloma ni vakasama.

E so na marama era na rawa ni raica e dua se vica vei ira na ivakatakilakila oqo ena imatai ni macawa. Kevaka o raica talega na ivakatakilakila vaka oqo, mo cakava e dua na Test ni Bukete me vakadeitaki kina na ituvaki ka mo veitaratara talega vei na vuniwai ni bukete me rawa ni o lewa vakavinaka na nomu ilakolako.

Na Ivakatakilakila E Dau Rairai Ena Imatai Ni Macawa Ni Bukete

E raici e ra, na ivakatakilakila e rawa ni laurai ena imatai ni macawa ni bukete kei na kena levu ni laurai:

• Bera ni gauna ni mate se veisau ena kena gauna

• Malua ni kete kei na kasura, okati kina na malua ni mataka

• Oca vakalevu kei na gadreva mo moce vakalevu

• Malua ni mataka e laurai vakalevu

• Rairai levu ni susu, malua kei na kena rairai butobuto na muana ni susu

• Levu ni luvu ni pusi

• Dau lako wasoma ki vale lailai

• Veisau vakasauri ni vakasama

• Malua se mosi malua ena kete kei na qavokavoka

• Vakasaututaki ni katakata ni yago, so na gauna vakalevu na katakata

• Vakasamataka na tovo ni teitei ena gusumu

• Vakasamataka na rairai levu ni kete

Na levu ni ivakatakilakila e cake e rawa talega ni semati vata kei na so tale na mate, o koya gona, e dodonu me ra cakava na test ni bukete ena vale o ira era nanuma ni ra bukete ka qai kerea na vakadidike ni vuniwai.

Na Ka Me Qarauni Ena Gauna Ni Bukete

Na World Health Organization (WHO) e vakaraitaka me ra gole ena walu na gauna ena kena vakadikevi na bula ena imatai ni macawa ni bukete me rawa ni kilai totolo na leqa kei na kena taqomaki. Ena vakadikevi wasoma ni bukete, e vukei kina na taqomaki ni bula ni tina kei na gone ena gauna ni bukete.

Na veiliutaki ni bula e vuravura raraba kei na veitabana ni bula ni veimatanitu e vakaraitaka me ra qarauni vakavinaka na ivakatakilakila o ira era nanuma ni ra bukete ka kerea na veivuke ni vuniwai kevaka e gadrevi.

Ena Yaco Vei Ira Na Ivakatakilakila Ni Bukete Ena Vica Na Macawa?

Na ivakatakilakila ni bukete e dau laurai ena vica na macawa (4–6) oti na veiwatini. Ia, e duidui na yago ni tamata yadua, eso era na vakila totolo na veisau, eso tale era na qai raica na ivakatakilakila ena muri.

Ena imatai ni gauna, vakabibi ena 6 ki na 12 na siga oti na veiwatini, e rawa ni laurai na implantation (malua lailai ni dra), ka rawa ni raica eso na marama. E vaka talega kina na oca, malua ni susu, malua lailai ni kete kei na sega ni via kana e rawa ni laurai ena gauna oqo. Na bera ni gauna ni mate e dau ivakatakilakila levu duadua ni bukete.

E duidui na gauna ni bukete kei na kena ivakatakilakila vei ira na marama yadua. O koya gona, mo qarauna vinaka na veisau ena yagomu ka kerea na veivuke vakavuniwai kevaka e gadrevi me rawa ni lako vinaka na gauna ni bukete.

Na Ivakatakilakila E Dau Rairai Ena Gauna Ni Bukete

Na ivakatakilakila e dau laurai vakalevu ena gauna ni bukete:

• Bera ni gauna ni mate

• Malua ni kete kei na kasura (vakabibi ena mataka)

• Oca vakalevu e dau yaco wasoma

• Rairai levu ni susu kei na malua (so na gauna e butobuto na muana ni susu)

• Levu ni luvu ni pusi kei na veisau ni kena rairai

• Mosi se sega ni vakacegu ena qavokavoka kei na beli

• Malua lailai ni kete kei na matedewa

• Dau vakila vakalevu na boi

• Malua lailai ni dra se implantation (malua ni dra ni veiwatini)

• Veisau ni via kana se sega ni via kana, se gadreva eso na kakana

• Veisau vakasauri ni vakasama, malua vakaloloma

Kevaka o kila na ivakatakilakila oqo ka nanuma ni rawa ni o bukete, mo cakava e dua na test ni bukete ni oti na bera ni gauna ni mate me rawa ni vakadeitaki na ituvaki. Kevaka e tomani tiko na ivakatakilakila sega ni caka vakawasoma, mo veitaratara vakavuniwai vakatotolo.

Na Cava E Yaco Ena Imatai Ni Macawa Ni Bukete?

Na "imatai ni macawa" ni bukete e dau vakaibalebale tiko ena gauna e se sega ni yaco na veiwatini. Na vuniwai era wiliwili na macawa ni bukete mai na imatai ni siga ni gauna ni mate; ena gauna oqo, e dau yaco na veisau ni hormone ka vakarautaka na kete me rawa ni yaco na veiwatini. Ena imatai ni macawa, e sega ni laurai vakalevu na ivakatakilakila vakayago ia eso era rawa ni vakila na matedewa lailai se veisau vakaloloma ni vakasama.

So Tale Na Ivakatakilakila E Rawa Ni Rairai Ena Imatai Ni Bukete

Mai na imatai ni siga ni bukete, e rawa ni vakaraitaka na yago e levu na ivakatakilakila duidui. E dau laurai vakalevu na ivakatakilakila oqo:

• Malua kei na rairai levu ni susu

• Malua lailai ni dra se malua ni dra lailai

• Oca vakalevu kei na gadreva mo moce

• Levu ni vakila na boi

• Malua lailai ni kete kei na qavokavoka

• Levu lailai ni katakata ni yago

• Malua ni kete

E dodonu me nanumi ni na ivakatakilakila ni imatai ni gauna e rawa ni vu mai na so tale na vuna, ka me vakadeitaki na bukete e gadrevi kina na test ni bukete kei na vakadidike ni vuniwai.

Gauna Ni Bukete: Trimester Kei Na Nona Ibalebale

Na gauna ni bukete e wasei ki na tolu na gauna levu (trimester) ka vakaraitaka na veisau ni tubu ni gone:

1. Trimester (0–13 na macawa):

E tekivu me buli na veiwa ni yago, na veitaba ni mona kei na yalo ni gone. Na tina e rawa ni vakila na malua, malua ni susu, gadreva mo moce, kei na veisau vakaloloma ni vakasama ena gauna oqo.

2. Trimester (14–26 na macawa):

E levu na marama era na vakila ni sa lailai na malua, sa levu na kaukauwa, ka sa tekivu vakila na veitosoyaki ni gone. E vakatubu na veiwa ni yago ni gone, na veitaba ni sui kei na yago, ka sa laurai vakavinaka na kete ni tina.

3. Trimester (27–40 na macawa):

E tubu vakatotolo na gone, sa vakarau vinaka na veiwa ni yago bibi. Na tina e rawa ni vakila na mosi ni beli, sega ni moce vinaka, malua ni kete, kei na dau lako wasoma ki vale lailai. Ena gauna oqo, e tekivu na vakarautaki ni sucu.

Na trimester yadua e gadreva na kena vakadikevi vakavinaka kei na veivuke me baleta na tina kei na gone. E duidui na ivakatakilakila vei ira yadua, ia na vakadikevi wasoma e vukea na taqomaki ni gauna ni bukete.

Taro Dau Tarogi Wasoma (S.S.S)

1. Ena macawa cava e tekivu kina na ivakatakilakila ni bukete?

Na ivakatakilakila ni bukete e dau tekivu laurai ena 4–6 na macawa oti na veiwatini; ia eso na marama era rawa ni vakila totolo se bera mai.

2. E tiko beka e dua na sala vakadeitaki ni kila ni bukete e sega ni bera na gauna ni mate?

Na sala vakadeitaki duadua oya na test ni bukete e vale se ena laboratori. E duidui na ivakatakilakila, ia me vakadeitaki e dodonu me cakava na test.

3. E vakawasoma beka na malua lailai ni dra se malua ni dra ena gauna ni bukete?

Na malua lailai ni dra ni oti na veiwatini (implantation) e rawa ni vakawasoma vei ira eso na marama; ia kevaka e levu se dede na malua, e dodonu mo veitaratara vakavuniwai.

4. E tautauvata beka na imatai ni ivakatakilakila ni bukete vei ira na marama kece?

Sega, e duidui na yago ni marama yadua ka duidui talega na ivakatakilakila.

5. E vakawasoma beka na malua ni kete ena mataka?

Io, na malua ni kete kei na kasura e dau laurai vakalevu ena mataka ka vakawasoma ena imatai ni gauna ni bukete.

6. Na dau lako wasoma ki vale lailai e rawa ni vakaraitaka na bukete?

Io, ena vuku ni progesteron e tubu cake, e rawa ni tubu na levu ni lako wasoma ki vale lailai, ia e rawa tale ga ni yaco ena vuku ni so tale na vuna.

7. E dodonu me namaki na veisau ni bula vakayalo ena gauna ni bukete?

Ena vuku ni veisau ni hormone, e dau vakabauta me veisau na bula vakayalo kei na yalo.

8. Au sega ni bukete ia au sotava tiko na ivakatakilakila oqo; na cava meu cakava?

E rawa ni laurai tale ga na ivakatakilakila oqo ena so tale na leqa vakavuniwai. Kevaka e dede tiko, e vinaka mo veitaratara vei na vuniwai ni marama kei na bukete.

9. E dodonu me vakayacori na testi ni bukete ena imatai ni macawa?

Na testi ni bukete e dau vakaraitaka vakavinaka na kena dina ni sa oti na bera ni mate. Na testi e vakayacori vakatotolo e rawa ni vakaraitaka na kena cala.

10. Na ivakatakilakila cava ena gauna ni bukete e gadrevi kina na veivuke vakavuniwai totolo?

Na mosi levu se mosi sega ni oti, na dra levu, katakata se lutu vakidacala, na ivakatakilakila oqo e okati me leqa totolo ka dodonu mo lai raici vuniwai vakatotolo.

11. Na sala dina duadua meu kila kina keu bukete?

Na testi ni wai lailai e vale se na testi ni dra e vakayacori ena valenibula e dua vei ira na sala dina duadua.

12. Keu vakayacora na testi ni bukete ka sega ni vakaraitaka, ia e tiko na ivakatakilakila; na cava meu cakava?

E rawa ni vakayacori tale na testi ni oti e vica na siga se mo veitaratara vei vuniwai kevaka e tomani tiko na ivakatakilakila.

13. Au na wili vakadodonu vakacava na macawa ni bukete?

Na macawa ni bukete e dau wili mai na imatai ni siga ni nomu mate mai muri.

14. E tautauvata na kaukaua ni ivakatakilakila ena veibukete kece?

Sega, na kaukaua kei na dede ni ivakatakilakila e dau veisau vakataki ira yadua kei na bukete.

15. Ena gauna cava me veitaratara kina vei vuniwai kevaka e leqa ni bukete?

Kevaka o sotava tiko na ivakatakilakila ka sega ni vakadeitaka, se kevaka e vakaraitaka na testi ni bukete, e vinaka mo kerea na veivuke mai vei vuniwai ni bukete.

Ivakatekivu

• Tabana ni Bula e Vuravura (WHO), "Antenatal Care Recommendations"

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC), "Pregnancy: The First Trimester"

• American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), "Early Pregnancy Symptoms"

• Soqosoqo ni Marama kei na Bukete e Urope (EBCOG) na iDusidusi

• BMJ, "Early pregnancy symptoms and the timing of symptom onset: a prospective study"