Na Bole ni Liga: Na Vuna, na Kila-ka kei na iWalewale ni Veituberi

iTukutuku Raraba me Baleta na Bole ni Liga

Na bole ni liga, e dua na leqa e dau yaco ena dua ga na vanua mai na tabana ki na mua ni iqaqalo ni liga, ka dau vakavuna na rarawa ka rawa ni vakaleqa na bula wasoma ni tamata. Na kena itovo e rawa ni dua na rarawa e vakamai, e vakataba, e vakasaurarataka se vakavuna na malumu. Ena so na gauna, e laurai ga ena dua na vanua, ia ena so tale na gauna e rawa ni yaco ena liga taucoko. E rawa ni laurai ena liga imatau se liga imawi, ia ena sega ni dau yaco vakalevu ena liga ruarua vata. E rawa ni yaco na rarawa ni liga ena gauna ni cakacaka se ni vakacegu, ka na vukea na kena kilai na vuna e vuni kina.

Na Vuna Dau Yaco Kina na Bole ni Liga

E levu na vuna e rawa ni vakavuna na bole ni liga. Na veivakararawataki ni draunikau, na leqa ena soqo ni tabana, na mavoa ni lewena se veivakararawataki ni soqo, kei na so tale na mate ni yago taucoko e rawa ni vakavuna na bole ni liga.

Na Veivakararawataki ni Tabana (Servikal Disk Hernisi): Ni dau vakasaurarataki na disc ena maliwa ni sucu ni tabana ki na draunikau se na isema ni draunikau, e rawa ni yaco na rarawa mai na tabana ki na mua ni iqaqalo ni liga. Ena so na gauna, e rawa ni so tale na leqa me vaka na rarawa ena maliwa ni tabana kei na sucu ni tabana, malumu ni lewena ni liga se na malumu ni liga.

Leqa ena Soqo ni Tabana: Ena mate me vaka na tabana malumu, impingement syndrome, se bursitis, na rarawa e dau yaco ena tabana ka yaco ki na dela ni liga, ka dau laurai vakalevu ena gauna ni veitosoyaki ni tabana. Ena ituvaki vaka oqo, na veibeitaki ni toso e dau laurai vakalevu.

Lateral Epikondilit (Tenisçi Dirseği): E dua na mate e dau laurai ena dela ni liga, ka dau vakavuna na rarawa ena dela ni liga, ka dau sema vakalevu kei na veitosoyaki vakalevu ni liga kei na liga. Na rarawa e sega ni dau lako sivia na dela ni liga.

Veivakararawataki ni Draunikau: Ena ituvaki me vaka na ulnar oluk syndrome kei na carpal tunnel syndrome, na veivakararawataki ni draunikau e rawa ni vakavuna na bole ni liga, ka dau sema kei na malumu se na vakasese ni iqaqalo ni liga. Ena carpal tunnel syndrome, e dau vakaleqa vakalevu na iqaqalo levu kei na iqaqalo loma, ia ena ulnar oluk syndrome, na malumu e tekivu mai na dela ni liga ki na iqaqalo ni mama kei na lailai.

Na Bole ni Liga e Semati kei na Loma ni Yalo

Na bole ni liga e rawa ni dua na ivakaraitaki ni mate ni dra ni yalo. Vakabibi ena gauna e vakalevu, e tekivu vakasauri ka dau laurai vakalevu ena liga imawi, e rawa ni ivakaraitaki ni mate ni yalo (myocardial infarction). Ena bole ni yalo, na rarawa e tekivu mai na ketekete, ka yaco ki na gusu, daku, kei na liga. Kevaka e semati na bole ni liga kei na leqa ni cegu, malua, vakasese ni ulu, se na katakata batabata, e dodonu me vakadikevi vakatotolo ena valenibula. Ia, e dodonu me nanumi ni sega ni bole ni liga kece e vuni mai na mate ni yalo; me vakadeitaki na vuna dina, e dodonu me vakadikevi vakavinaka kei na vakadidike.

Ena Cava e Duatani Kina na Bole ni Liga?

Na kaukauwa kei na itovo ni bole ni liga e rawa ni duidui vakalevu. Ena so na gauna e vakamai se vakataba, ena so tale e vakasaurarataka se vakasese. Ena so na gauna e tiko ga ena dua na vanua, ena so tale e yaco ena liga taucoko. E dodonu me vakaduiduitaki na bole e vakalevu ena gauna ni toso se ni vakacegu. Na balavu ni bole, na kena sema kei na cakacaka, kei na veika e sema (me vaka na malumu se na malumu ni lewena) e ivakadinadina bibi vei na vuniwai.

iWalewale ni Kila na Bole ni Liga

Me kilai na vuna ni bole ni liga, e tekivu ena kena vakadikevi vakamatailalai: na gauna e tekivu kina na bole, na kena itovo, balavu, kaukauwa, kei na veika e sema. Ena gauna ni dikevi vakayago, e dikevi vakavinaka na malumu, na toso ni soqo, na cakacaka ni draunikau kei na lewena. Na so tale na vakadidike e rawa ni vakayacori me vaka:

• Röntgen: Na imatai ni digidigi ni raica na mavoa ni sucu se na mavoa ni sucu ni liga.

• Magnetic Resonance Imaging (MRG): E vakayagataki vakalevu ena veivakararawataki ni draunikau, mavoa ni lewena se na soqo, se na leqa ena tabana kei na liga.

• Electromyography (EMG): Kevaka e tiko na leqa ena toso ni draunikau, e vukea na kilai ni mate vaka carpal tunnel se ulnar oluk syndrome.

Me vakadeitaki na dina ni kena kilai kei na kena walia vakavinaka, e bibi me sikova e dua na vuniwai e kila vinaka na vanua oqo.

iWalewale ni Wali kei na Veidigidigi ni Vakasama

Na kena walia na bole ni liga e vakatau ena vuna e vuni kina:

• Ena mavoa (mavoa ni sucu, vakasese, mavoa ni lewena): Me vakacegui na vanua e mavoa, vakayagataki na aliti se atel, ena so na gauna e gadrevi na veisele.

• Bole ni liga e vuni mai na veivakararawataki ni tabana: Ena ituvaki malua se veimama, e dau vakayagataki na wainimate ni vakamalumalumu ni bole kei na wainimate ni vakamalumalumu ni lewena. Kevaka e laurai na veivakararawataki levu ni draunikau se bole e sega ni vakacegui, e rawa ni vakasamataki na veisele.

• Leqa ena tabana kei na soqo: Me vakamalumalumu na bole, e tekivu ena wainimate, kevaka e gadrevi me vakacegui vakalailai kei na veiqaravi ni yago. Kevaka e sega ni yaga na wainimate kei na veiqaravi ni yago, e rawa ni vakayacori na inijekisoni ena soqo se na veisele.

• Veivakararawataki ni draunikau (carpal tunnel, ulnar oluk syndrome): Vakayagataki na atel me vakamalumalumu na veivakararawataki, veitokoni ni vitamin B12, kei na veiqaravi ni yago (parafin bath, TENS, ultrasound). Kevaka e laurai na malumu levu ni draunikau, e rawa ni vakasamataki na veisele.

• Lateral epikondilit: Me vakalailaitaki na cakacaka, vakayagataki na brace ni liga, wainimate ni vakamalumalumu ni bole. Kevaka e sega ni yaga, e rawa ni vakayacori na inijekisoni ni steroid se na veisele.

Na ka bibi me nanumi, me kilai vakadodonu na mate e vakavuna na bole ni liga, ka me vakarautaki na veiqaravi e dodonu vei ira yadua. Kevaka o sotava na bole ni liga, e vinaka mo tarogi na vuniwai ni tabana, sega ni o vakatovolea mo dikeva se walia vakataki iko.

Taro Dau Tarogi Wasoma

1. Na cava e vakavuna na bole ni liga?

E levu na vuna e rawa ni vakavuna na bole ni liga. Mavoa ni lewena kei na soqo, veivakararawataki ni draunikau, leqa ena tabana, veivakararawataki ni tabana, kei na so na gauna na mate ni yalo e rawa ni vuna. Kevaka e vakadede, kaukauwa se dau lesu tale na bole, e dodonu mo sikova e dua na vuniwai.

2. E rawa ni ivakaraitaki ni mate ni yalo na bole ni liga?

Vakabibi kevaka e vakalevu, e tekivu vakasauri ena liga imawi ka yaco ki na ketekete, gusu se daku, ka sema kei na leqa ni cegu kei na katakata batabata, e dodonu me nanumi ni mate ni yalo. Ena ituvaki vaka oqo, me vakatotolo na veivuke vakavuniwai.

3. Vuniwai cava me sikovi ena bole ni liga?

E rawa ni sikovi na vuniwai ni Orthopaedics, Veiqaravi ni Yago kei na Veivakabulai, Neurology, se na vuniwai ni mate ni dra ni yalo (Cardiology). Ena vakau ena tabana dodonu me vaka na nomu ivakaraitaki.

4. Na cava e rawa ni cakava ena vale me baleta na bole ni liga?

Ena mavoa lailai ni lewena, me vakacegui vakalailai, vakayagataki na katakata batabata kei na wainimate ni vakamalumalumu ni bole e sega ni wili. Ia kevaka e vakalevu, vakadede se ni oti na mavoa, me tarogi na vuniwai.

5. Ena bole ni liga, na cava na ituvaki e gadrevi kina na veivuke vakatotolo?

Kevaka e sema na bole ni liga kei na bole ni ketekete, leqa ni cegu, katakata batabata, malua se vakasese ni ulu, me vakatotolo na sikovi ni valenibula. Kevaka e vakasauri na malumu, sega ni rawa ni tosoya na liga, se laurai na veisau ni liga ni oti na mavoa, e gadrevi na dikevi vakatotolo.

6. Na cava me cakava kevaka e vakadede tiko na bole ni liga?

Kevaka e vakadede tiko na bole, e vakalevu ena gauna ni vuli yago, se sema kei na malumu ni lewena, malumu ni lewena, e dodonu mo sikova e dua na vuniwai me vakadikeva na vuna kei na veiqaravi dodonu.

7. Na cava na vakadidike e vakayacori ena bole ni liga?

Ena kena kilai, e dau vakayacori na röntgen, MRG, ena so na gauna EMG kei na vakadidike ni lab. Na vakadidike e gadrevi e vakatau ena vuna ni nomu bole.

8. E rawa ni vakayacori na vuli yago kevaka e tiko na bole ni liga?

Ena vakatau ena vuna ni bole, e rawa ni soli eso na vuli yago duidui se vakacegui ena gauna ni bole. Me tarogi na vuniwai me baleta na veivakasalataki e dodonu vei iko.

9. Ena gauna cava e gadrevi kina na veisele ena bole ni liga?

Na veisele e dau vakasamataki kevaka e sega ni yaga na wainimate kei na veiqaravi ni yago, kevaka e laurai na veivakararawataki levu ni draunikau se na mavoa ni sucu. Me muria na veivakasalataki ni vuniwai ena kena vakadidike ni veiqaravi.

10. E dau ivakaraitaki ni mate bibi na bole ni liga?

E levu na gauna e vuni mai na mavoa lailai ni lewena se na soqo, ia ena so na gauna e rawa ni ivakaraitaki ni mate bibi. Vakabibi kevaka e laurai na ivakaraitaki ni leqa e cake, e dodonu me vakadikevi vakavuniwai.

iVurevure

• World Health Organization (WHO): Musculoskeletal conditions

• American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS): Bole ni liga

• American Heart Association (AHA): iVakavuvuli ni kena kilai na ivakatakilakila ni mate ni yalo

• Mayo Clinic: Bole ni liga

• U.S. National Library of Medicine (MedlinePlus): Mavoa kei na leqa e na liga