Àrùn Fibromiyalji: Àwôn ààmì rẹ, Àwọn ìdí rẹ àti Ìṣàkóso rẹ
Kí ni Fibromiyalji?
Fibromiyalji jẹ́ àrùn àìlera àti pẹ́ tó ń fa ìrora iṣan káàkiri ara, tí ó jẹ́ àrùn àìlera àti pẹ̀lú ìṣòro àrà yíyọ̀ ara. Ìpọnjú yìí kì í dá lórí ìrora ara nìkan; ìrẹwẹsi, ìṣòro oorun, ìdààmú ọkàn àti ìyípadà ìmọ̀lára lè bá a lọ. Ní gbogbo agbáyé, ó máa ń farahàn ní àpọ̀ díẹ̀ nínú àgbàlagbà, ó sì wọ́pọ̀ jùlọ lárin àwọn obìnrin. Kíkọ̀ọ́ pàtàkì nípa idi gidi fibromiyalji kò tíì dájú, ṣùgbọ́n a gbà pé ìfarahan rẹ̀ jẹ́ abajade ìfarahan àtọkànwá àtọkànwá àtọkànwá àti ayika.
Kí ni Àrùn Fibromiyalji?
Fibromiyalji jẹ́ àìlera tó ń fa ìrora káàkiri iṣan àti egungun, pẹ̀lú ìtẹ̀síwájú ìfarapa ní àwọn apá kan ara àti ìrẹwẹsi àgbà. Àwọn àpẹẹrẹ àrùn yìí jẹ́ ti ẹni kọọkan; ìtẹ̀síwájú rẹ̀ kì í ṣe kedere nípò àyẹ̀wò yàrá. Nítorí náà, àrùn yìí lè dárúkọ pẹ̀lú àrùn mìíràn, tí ó sì lè fa ìpẹ̀yà nínú ìdáná.
Kí ni àwọn Idi Tó Ṣeé Ṣe Fibromiyalji?
Kò sí ìdí kan ṣoṣo tí a ti fi mọ̀ fibromiyalji; ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ìwádìí ti fi hàn pé àwọn àfihàn ewu kan wà:
Àrùn àkúnya: Lẹ́yìn àrùn kokoro tàbí bàkítéríà kan, a ti rí i pé fibromiyalji lè farahàn.
Ìfarahan àtọkànwá: Ìtàn fibromiyalji nínú ẹbí lè pọ̀ si ewu rẹ̀.
Ìfarapa ara tàbí ọkàn: Ìfarapa tó lágbára tàbí ìdààmú ọkàn tó pọ̀ lè fa fibromiyalji.
Ìfarahan ìbànújẹ pípẹ́: Ìbànújẹ pípẹ́ lè ní ipa lórí eto homonu, tó sì lè fa àrùn yìí.
Àmúlò ara ẹni: Àwọn ẹni tí ó ní ìmọ̀lára pẹ̀lú ìfọkànsìn le ni fibromiyalji ju àwọn mìíràn lọ.
Àwọn ìmọ̀ràn kan sọ pé ọpọlọ àti eto aifọkànsìn ń dín ààlà ìrora kù, tí ó sì ń jẹ́ kí ẹni rọrùn sí ìrora. Ìpọnjú yìí lè jẹ́ kí àwọn ìfarahan tí kò ní fa ìrora ṣáájú di ìbànújẹ pẹ̀lú àkókò.
Báwo ni Àkúnya Fibromiyalji Ṣe Máa Farahàn?
Ìtẹ̀síwájú àrùn yìí yàtọ̀ sí ẹni kọọkan. Nígbà míì, ìrora lè pọ̀ si (àkúnya). Ní àkókò yìí, ìrora àti ìrẹwẹsi máa pọ̀ si kedere. Ní àkúnya, ìṣòro oorun, ìṣòro ìdáná (bíi reflux), ìtẹ̀síwájú ìfarapa ní ọwọ́ àti ẹsẹ̀, àti ìfarapa àtọkànwá lè pọ̀ si.
Kí ni Àwọn Àpẹẹrẹ Fibromiyalji?
Àpẹẹrẹ pàtàkì jùlọ fibromiyalji ni ìrora iṣan tó pẹ́ àti káàkiri. Ṣùgbọ́n àrùn yìí kì í dá lórí ìrora nìkan. Àwọn àpẹẹrẹ míì tí ó wọ́pọ̀ ni:
Ìrẹwẹsi tó pẹ́ tàbí tó ń bọ̀ sẹ́yìn
Kò ní ìsinmi tó pé lẹ́yìn oorun
Ìrora orí
Ìmọ̀lára ìbànújẹ tàbí ìbànújẹ ọkàn
Ìṣòro ìfọkànsìn (“ìbùkún ọpọlọ”)
Ìrora ní abẹ́ ìkùn
Ìṣòro ìmí
Ìfọ̀rọ̀rọ̀ ní etí
Ìrẹwẹsi nígbà ìdárayá
Ní fibromiyalji, ìfarahan ìrora sí titẹ̀ ní àwọn apá ara kan (bíi abẹ́ orí, ejika, ìdí, orunkun àti igunpa) lè farahàn. Ní àkókò yìí, a kò ka wọn sí àfihàn tó tó fún ìdáná mọ́.
Táláyé Tó Wà Ní Ewu Fibromiyalji?
Ó wọ́pọ̀ jùlọ lárin obìnrin ju ọkùnrin lọ. Ìtàn fibromiyalji nínú ẹbí lè pọ̀ si ewu rẹ̀. Pẹ̀lú bẹ́ẹ̀, ó lè bá àwọn àrùn otoimuni bíi lupus tàbí romatoid arthritis lọ.
Báwo ni Wọ́n Ṣe Mọ Fibromiyalji?
Àfihàn pàtàkì jùlọ fún ìdáná fibromiyalji ni ìrora ara tó ti pé o kere ju oṣù mẹta, tí kò sí ìdí ìlera mìíràn tó lè ṣàlàyé e. Kò sí àyẹ̀wò yàrá kan ṣoṣo tó lè fi hàn fibromiyalji. Dókítà máa ń fi àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tàbí àwòrán ṣe àyẹ̀wò àwọn àrùn mìíràn kí wọ́n tó dá ìdáná.
Ìṣàkóso Fibromiyalji: Kí ni a lè ṣe?
Ìlànà ìtọju ni láti dènà àpẹẹrẹ àti láti mú ìdàgbàsókè ìgbé ayé ẹni. Ó máa ń kà àpọ̀ ìlànà oogun, àtúnṣe ìgbé ayé àti ìtọju àfikún pọ̀.
Ìtọju Oògùn
Oògùn ìrora: Fún ìrora díẹ̀, dókítà lè ṣàbẹ̀wò oògùn ìrora tó rọrùn. Fún ìrora tó pọ̀, a lè lo oògùn tó lágbára fún àkókò díẹ̀ pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ dókítà.
Oògùn ìdààmú ọkàn: Wọ́n lè ràn lówó láti dín ìrora kù àti láti ṣàkóso ìmọ̀lára àti ìṣòro oorun.
Oògùn antiepileptiki: Pàápàá jùlọ gabapentin àti pregabalin, wọ́n ti fi hàn pé wọ́n dín ìrora kù nípa eto aifọkànsìn. Oògùn wọ̀nyí gbọ́dọ̀ jẹ́ ní abojuto dókítà nítorí àbájáde tó le wáyé.
Ìlànà Àfikún àti Àtúnṣe Ìgbé Ayé
Ìlànà ọ̀pọ̀ jùlọ lè munadoko nínú ìtọju fibromiyalji:
Ìtọju ara àti ìmúlò àtúnṣe
Ìmúlò ìsinmi bíi acupuncture, yoga, meditation tàbí itọju ifọwọra
Ìjẹun tó ní ilera àti tó dọgba
Ìdárayá tó rọrùn, tó dẹ̀rọ, tí a sì le tẹ̀síwájú (bíi rìn, wẹ̀, kẹ̀kẹ́)
Ṣíṣe àyípadà ayika àti ìwà fún oorun tó dára
Ìdárayá àti Ìpinnu Iṣẹ́ Ara
Ìdárayá jẹ́ àfikún pàtàkì nínú ìtọju fibromiyalji. Ìmúlò tó yẹ, tí a ṣe fún ẹni kọọkan, máa mú iṣan lagbara, máa pọ̀ si ìfarada, tí ó sì máa dín ìrora àti ìrẹwẹsi kù. Pàápàá jùlọ, a ṣàbẹ̀wò ìdárayá aerobic (rìn, kẹ̀kẹ́), ìmúlò gígùn díẹ̀ àti ìmúlò agbára. Kó yẹ kí a bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìdárayá tó rọrùn àti tó pé díẹ̀, kí a sì pọ̀ si pẹ̀lú àkókò. Ìdárayá tó pọ̀ le fa ìfarahan àpẹẹrẹ; nítorí náà, ìmúlò pẹ̀lú amọ̀ja fisio máa wúlò.
Kí ni a lè ṣe láti Dènà Fibromiyalji?
Bí a ṣe lè dènà fibromiyalji patapata kò dájú, ṣùgbọ́n àwọn ìlànà wọ̀nyí lè dín àpẹẹrẹ kù àti mú ìgbé ayé dára:
Ṣíṣe ìwà oorun tó dára àti tó pẹ̀lú àtẹ̀le
Kí a yà ara sílẹ̀ kúrò nínú kafeini àti àwọn ohun tó ń ru ara
Ṣíṣe ìṣàkóso ìbànújẹ àti mímúlò ìmúlò ìsinmi
Ìjẹun tó ní ilera
Ìdárayá pẹ̀lú àtẹ̀le
Mímúlò ìsinmi bíi ifọwọra, wẹ̀ nínú omi gbígbóná
Ṣíṣe ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ àti mímúlò ìfẹ́ ayé ẹni
Àwọn Amọ̀ja Wo ni a yẹ kí a Kan sí fún Fibromiyalji?
Nínú ìṣàkóso fibromiyalji, a ṣàbẹ̀wò ìmúlò amọ̀ja ọ̀pọ̀, pẹ̀lú romatoloji, ìtọju ara àti ìmúlò àtúnṣe. Ìtìlẹ́yìn nínú psychiatry àti psychology lè jẹ́ pàtàkì nínú ìṣàkóso àpẹẹrẹ. Àwọn fisio àti amọ̀ja iṣẹ́-ọwọ́ le fi ìmúlò àti ìdárayá ràn lówó.
Ìbéèrè Tí a Máa ń Béèrè Lọ́pọ̀
1. Kí ni fibromiyalji, ṣé ó dàbí romatizimu iṣan?
Fibromiyalji jẹ́ àrùn àrà yíyọ̀ ara tí ó ní ìrora iṣan káàkiri, àwọn apá tó rọrùn sí ìrora àti ìrẹwẹsi pípẹ́. Òrọ̀ romatizimu iṣan jẹ́ gbolohun àgbà; fibromiyalji jẹ́ àrùn pàtàkì nínú ẹgbẹ́ yìí.
2. Ṣé fibromiyalji lè pa ni?
Rárá, fibromiyalji kì í pa ni. Ṣùgbọ́n tí a kò bá tọ́jú rẹ̀, ó lè ní ipa tó lágbára lórí ìgbé ayé ẹni.
3. Ṣé fibromiyalji ń tan?
Fibromiyalji kì í tan. Ìfarahan àtọkànwá lè pọ̀ si ewu, ṣùgbọ́n kì í kọja láti ẹni kan sí omi-in.
4. Táláyé tó wà ní ewu?
Obìnrin, àwọn tí ó ní ìtàn fibromiyalji nínú ẹbí àti àwọn tí ó ní àrùn romatizimu tàbí otoimuni kan wà ní ewu jùlọ.
5. Báwo ni wọ́n ṣe mọ fibromiyalji?
Ìdáná ni a fi ìrora tó pé ju oṣù mẹta lọ àti àpẹẹrẹ tí a kò le rí nínú yàrá, pẹ̀lú ìyọkúrò àwọn àrùn mìíràn.
6. Kí ni àyẹ̀wò tí wọ́n máa ń ṣe fún fibromiyalji?
Kò sí àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ pàtàkì fún fibromiyalji. Àwọn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ kan lè wúlò láti yọkúrò àwọn àrùn mìíràn.
7. Ṣé ìtọju máa mu kí ẹni larada patapata?
Kò sí ìtọju tó dájú fún fibromiyalji; ṣùgbọ́n ìlànà tó yẹ máa dín àpẹẹrẹ kù, tí ó sì máa pọ̀ si ìgbé ayé ẹni.
8. Ṣé ìdárayá wúlò?
Bẹẹni, awọn adaṣe fẹẹrẹ ati to peye deede ṣe iranlọwọ lati dinku irora ati rirẹ, ati lati mu ipo ilera gbogbogbo dara si.
9. Ṣe awọn oogun n fa ifẹsẹmulẹ?
Pupọ ninu awọn oogun ti a n lo, paapaa awọn oogun irora, ti a ba lo wọn ni iwọn to yẹ ati labẹ abojuto dokita, ewu ifẹsẹmulẹ kere pupọ.
10. Ṣe itọju yiyan munadoko?
A ti fi han pe akupọntura, yoga ati ifọwọra n fun diẹ ninu awọn alaisan ni itunu; sibẹsibẹ ipa awọn ọna wọnyi le yato lati eniyan de eniyan.
11. Ṣe o ṣee ṣe lati ṣiṣẹ tabi ṣe ere idaraya pẹlu fibromiyalji?
Pupọ awọn alaisan le tẹsiwaju pẹlu iṣẹ ati igbesi aye ojoojumọ wọn pẹlu itọju ati atilẹyin to yẹ. Awọn adaṣe yẹ ki o jẹ ti ẹni kọọkan.
12. Ṣe awọn iṣoro oorun jẹ deede, kini a le ṣe?
Didara oorun maa n bajẹ ninu fibromiyalji. Fifi ifojusi si imototo oorun ati gbigba atilẹyin dokita ti o ba jẹ dandan le jẹ anfaani.
13. Dokita wo ni o yẹ ki a lọ si fun fibromiyalji?
Awọn amọja romatoloji, oogun ti ara ati imularada ni awọn ẹka pataki ti a gbọdọ kan si fun ayẹwo ati itọju arun naa.
14. Ṣe o ṣee ṣe lati daabobo ararẹ kuro ninu fibromiyalji?
Biotilejepe ọna aabo to daju ko tii mọ, igbesi aye ilera, oorun deede ati iṣakoso aapọn le ṣe idiwọ tabi fa fifalẹ ibẹrẹ tabi ilosiwaju awọn aami aisan.
15. Ṣe fibromiyalji n fa ewu nigba oyun?
Ni gbogbogbo, ko maa n fa ewu to lewu fun igbesi aye nigba oyun; sibẹsibẹ, irora ati rirẹ le pọ si. Atilẹyin to yẹ le pese labẹ abojuto dokita.
Awọn orisun
Ajọ Ilera Agbaye (WHO)
Aarin Iṣakoso ati Idena Arun AMẸRIKA (CDC)
Ẹgbẹ Amẹrika ti Romatoloji (ACR) – Fibromiyalji: Awọn Ilana Itọju ati Iṣakoso
Kiliniki Mayo. "Fibromiyalji: Awọn aami aisan ati awọn idi."
Ilé-iṣẹ Orilẹ-ede fun Arun Iṣan, Egungun ati Awọ (NIAMS). "Akopọ Fibromiyalji."
Ẹgbẹ European lodi si Romatizimu (EULAR) Awọn iṣeduro lori iṣakoso fibromiyalji.