Awọn Ọja Tí ń Tú Ìfọ̀kànsìn Mọ́: Ní Àwọn Ìpinnu Wo Ni Wọ́n Máa Nlo, Kí Ni Láti Fọkàn Tán Sára?
Ìrora tí ó ṣẹlẹ̀ nítorí ìfarapa àìfẹ́yàrá àti spasimu nínú àwọn mísíìlì lè fa ìbànújẹ ara àti pé ó tún lè ní ipa odi lórí didùn ìgbésí ayé ojoojúmọ́ àwọn ènìyàn. Nínú irú ayidayida bẹ́ẹ̀, àwọn oogun àti àwọn ohun èlò tí a fi ń tú mísíìlì, tí a bá lo wọn ní ọna tó bófin mu, lè fún alaisan ní ìtùnú àkókò. Ṣùgbọ́n, irú ìtọ́jú bẹ́ẹ̀ gbọ́dọ̀ wá lábẹ́ ìtọ́sọ́nà oníṣègùn amọ̀ja àti nínú àkókò tí a yàn.
Báwo ni àwọn ohun èlò tí ń tú mísíìlì ṣe ń ṣiṣẹ́?
Àwọn ohun èlò tí ń tú mísíìlì ni a máa ń lò láti dín spasimu mísíìlì kù, dín irora kù àti láti mú agbára ìrìn-ajo pọ̀ si. Gẹ́gẹ́ bí ìlànà iṣẹ́ wọn, díẹ̀ nínú wọn ń ṣiṣẹ́ taara lórí àkànṣe mísíìlì, nígbà tí díẹ̀ mìíràn ń ṣiṣẹ́ lórí eto aifọkanbalẹ àárín gbùngbùn láti dín ìfarapa mísíìlì kù. Wọ́n sábà máa ń yàn wọn fún ìtọ́jú àkókò díẹ̀.
Àwọn ohun èlò tí ń tú mísíìlì lè jẹ́ tábùlétì, kápùsù, abẹrẹ, kírẹmu tàbí jéèlì, gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ orí, ìlera àti àìsàn tó wà lórí ẹni tí ń lò ó. Gbogbo irú àwọn fọ́ọ̀mù yìí ni àfọ̀mọ́ wọn ni láti dín ìfarapa mísíìlì kù kí wọn lè mú ìbànújẹ ẹni dín kù.
Ní irú ayidayida wo ni a fi ń lò ohun èlò tí ń tú mísíìlì?
Àwọn ohun èlò tí ń tú mísíìlì ni a máa ń lò pàápàá jùlọ nígbà tí orí bá di, irora ẹ̀yìn, spasimu mísíìlì, ìfarapa nítorí àìlera eto aifọkanbalẹ àti ìfarapa mísíìlì tí a rí nínú àìlera nẹ́rọ́lógì. Àwọn àkànṣe tí wọ́n sábà máa ń lò wọn ni:
Spasimu mísíìlì: Ní ìṣàkóso ìfarapa mísíìlì tó pọ̀ tàbí tó ṣẹlẹ̀ lójijì,
Ìdí orí àti ẹ̀yìn tí ó di: Pàápàá jùlọ nítorí pé ẹni ti jókòó pípẹ́, ibi tí kò tọ́ tàbí ìfarapa,
Ìfarapa eré idaraya: Láti ràn lówó ní ìmúlò mísíìlì tó farapa àti ìyípo,
Ìrora mísíìlì káàkiri: Láti dín ààmì kù nínú àìlera bíi Fibromiyalji àti miyalji,
Ìfarapa mísíìlì tó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú eto aifọkanbalẹ: Ní ìtọ́jú ìfarapa mísíìlì tó ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn multiple skleroz tàbí ìfarapa ọpọlọ-títẹ̀dọ̀.
Tí a bá lò ohun èlò tí ń tú mísíìlì ní dídá, agbára ìrìn-ajo lè pọ̀ si, irora lè dín kù, àti pé didùn oorun lè dára si. Ṣùgbọ́n, àwọn ohun èlò wọ̀nyí kàn dín ààmì kù; wọn kì í yọ ìdí ìfarapa mísíìlì kúrò. Ó ṣe pàtàkì kí a tọ́pinpin ìdí ìṣòro náà kí a sì ṣe ètò ìtọ́jú tó yẹ pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ dókítà.
Báwo ni a ṣe máa lò oogun tí ń tú mísíìlì? Kí ni a gbọ́dọ̀ fọkàn tán?
Oogun tí ń tú mísíìlì sábà máa wà ní fọ́ọ̀mù tábùlétì, kápùsù tàbí abẹrẹ. Dókítà ló ní àṣẹ láti pinnu iru oogun tàbí fọ́ọ̀mù tó yẹ kí a lò. Nígbà lílo, a gbọ́dọ̀ fọkàn tán sí àwọn àbá wọ̀nyí:
Kí a tẹ̀lé ìlànà dókítà nípa iye oogun àti àkókò lílo rẹ̀.
Nítorí pé oogun wọ̀nyí lè ní ipa lórí eto aifọkanbalẹ àárín gbùngbùn, lílo àìtọ́ tàbí àìṣàkóso lè fa ìṣòro ìlera tó le.
Àkókò tí oogun máa ṣiṣẹ́ àti bí a ṣe máa gba a le yàtọ̀ síra gẹ́gẹ́ bí ipa rẹ̀ ṣe pẹ́ tàbí kúrò.
Nígbà ìtọ́jú, a lè ní ìbànújẹ oorun, ìrònú dídùn, ìdinku nínú ìfèsì tàbí ìyípo orí, nítorí náà, a gbọ́dọ̀ yà ara wa sílẹ̀ kúrò nínú iṣẹ́ tó ní ewu bíi lílo ọkọ ayọ́kẹ́lẹ́.
Tí a bá fi ọtí pọ̀ mọ́, ipa tó ní lórí eto aifọkanbalẹ àárín gbùngbùn lè pọ̀ si. Nítorí náà, a gbọ́dọ̀ yà ara wa kúrò nínú lílo ọtí pẹ̀lú oogun tí ń tú mísíìlì.
Báwo ni a ṣe máa lò kírẹmu àti jéèlì tí ń tú mísíìlì?
Kírẹmu tàbí jéèlì tí ń tú mísíìlì sábà máa ń ṣiṣẹ́ lórí apá ara kan ṣoṣo. Àwọn ohun èlò wọ̀nyí ni a dá sílẹ̀ fún lílo lórí ìfarapa eré idaraya, ìfarapa mísíìlì, àti ìfarapa àti irora nínú apá orí àti ẹ̀yìn. Nígbà lílo, a gbọ́dọ̀ fọkàn tán sí àwọn ìlànà wọ̀nyí:
Kí a fi kírẹmu tàbí jéèlì lórí ara tó mọ́ àti tó gbẹ, kí a sì fi ọwọ́ rọra fọ́ ọ lórí apá tí ó ń dùn.
Iye àkókò àti iye tí a máa fi lò, gbọ́dọ̀ jẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìtọnisọna ohun èlò àti àbá dókítà.
Kírẹmu sábà ní ewu ipa àìlera tó kéré ju oogun tó wọ inú ara lọ. Ṣùgbọ́n, ìfarapa bíi pupa, ìgbóná tàbí ìfarapa ara le ṣẹlẹ̀.
Kírẹmu tàbí jéèlì kò yẹ kí a fi lórí àbá tí ó ṣí, tí ó ní àrùn tàbí tí ó ti bàjẹ́.
Tí a bá fẹ́ fi lórí apá ara tó tóbi tàbí lábẹ́ ìbòjú, a gbọ́dọ̀ ṣọ́ra nítorí ìmúlò tó pọ̀ síi àti ewu ipa àìlera.
Kí ni àwọn ipa àìlera tí lílo ohun èlò tí ń tú mísíìlì lè fa?
Oogun tí ń tú mísíìlì sábà máa jẹ́ ààbò fún ọ̀pọ̀ ènìyàn tí a bá lò ní àkókò díẹ̀ àti lábẹ́ ìtọ́sọ́nà dókítà. Ṣùgbọ́n, àwọn ipa àìlera kan lè wáyé:
Ìrònú dídùn àti ìbànújẹ oorun: Nítorí ipa rẹ̀ lórí eto aifọkanbalẹ àárín gbùngbùn, ó lè ṣẹlẹ̀ nígbà àkọ́kọ́ lílo tàbí tí a bá pọ̀ sí iye oogun.
Ìyípo orí àti irora orí: Ìdàrú àkókò lórí ìdàgbàsókè àti ìmúlò ara le wáyé.
Ìbànújẹ inú: Ìbànújẹ, àìní ìfẹ́ jẹun tàbí ìṣòro ìdáná le ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan.
Ìfèsì aléríjì lórí ara: Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ṣòro, pupa, ìfarapa àti àìlera ara le ṣẹlẹ̀.
Ewu ìfarapa sí oogun: Díẹ̀ nínú oogun tí ń tú mísíìlì tí a bá lò pẹ́ tàbí ní iye tó pọ̀ le fa ìfarapa sí oogun.
Lílo oogun tí ń tú mísíìlì nígbà ìyá àti ìtọ́jú ọmọ, gbọ́dọ̀ jẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìmúlò dókítà àti lábẹ́ ìtọ́sọ́nà tó muna. Àwọn ohun èlò tó wà ní fọ́ọ̀mù kírẹmu le ni ewu kéré ju oogun tó wọ inú ara lọ; ṣùgbọ́n, a kò gbọ́dọ̀ lò wọn láì jẹ́ pé dókítà ti dá a láàmú.
Ní ìparí, ta ni ohun èlò tí ń tú mísíìlì yẹ?
Oogun àti kírẹmu tí ń tú mísíìlì jẹ́ ohun èlò tí ń fúnni ní ìtùnú àkókò nígbà tí mísíìlì bá ń farapa ju, spasimu, irora tàbí ìdínà ìrìn-ajo. Ṣùgbọ́n, kò yẹ kí a máa lò wọn fún gbogbo irora mísíìlì. Lílo wọn láì mọ ìdí tó fa ààmì le fa ìṣòro ìlera tó le pẹ́ jù. Ẹni tí ó fẹ́ gbìyànjú ohun èlò tí ń tú mísíìlì gẹ́gẹ́ bí aṣayan ìtọ́jú gbọ́dọ̀ bá amọ̀ja ìlera sọ̀rọ̀ kí ó sì tẹ̀lé iye àti àkókò tí dókítà yàn. Pẹ̀lú náà, tí ipa àìlera tàbí ayidayida àìlòye bá ṣẹlẹ̀, a gbọ́dọ̀ tọ́ sí dókítà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
Àwọn Ìbéèrè tí a sábà máa ń bi
1. Kí ni ohun èlò tí ń tú mísíìlì, kí ni ó ṣe?
Àwọn ohun èlò tí ń tú mísíìlì jẹ́ oogun àti fọ́ọ̀mù lórí ara (kírẹmu/jéèlì) tí a fi ń ṣàkóso ìfarapa àìfẹ́yàrá, spasimu àti irora nínú mísíìlì. Wọ́n ràn lówó láti dín ààmì kù, ṣùgbọ́n wọn kì í yọ ìdí tó fa ààmì kúrò.
2. Ṣé a lè ra oogun tí ń tú mísíìlì láì ní àṣẹ dókítà?
Ọ̀pọ̀ oogun tí ń tú mísíìlì ni a máa ń ra pẹ̀lú àṣẹ dókítà. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ohun èlò kan wà tí a le ra láì ní àṣẹ dókítà, ó ṣe pàtàkì kí a fi ìmúlò dókítà lò wọn.
3. Kí ni àwọn ipa àìlera ohun èlò tí ń tú mísíìlì?
Ìrònú dídùn, ìyípo orí, ìbànújẹ inú, ìdinku nínú ìfèsì àti ìfèsì aléríjì ni ipa àìlera tí a sábà máa ń rí. Lílo pẹ́ tàbí ní iye tó pọ̀ le fa ewu ìfarapa sí oogun.
4. Ṣé kírẹmu tí ń tú mísíìlì lewu?
Tí a bá lò ní ọna tó bófin mu àti ní iye tí a yàn, ó sábà máa jẹ́ ààbò. Lílo tó pọ̀ tàbí àìtọ́ le fa ìfarapa ara, pupa àti ìfèsì aléríjì.
5. Ṣé a lè lò oogun tí ń tú mísíìlì pẹ̀lú ọtí?
Rárá, a kò yẹ kí a lò pẹ̀lú ọtí. Ọtí lè pọ̀ sí ipa àìlera lórí eto aifọkanbalẹ àárín gbùngbùn, ó sì le fa abajade tó lewu.
6. Fún àkókò wo ni a yẹ kí a máa lò oogun tí ń tú mísíìlì?
Wọ́n sábà máa ń yàn fún ìtọ́jú àkókò díẹ̀. Tí a bá fẹ́ lò pẹ́, ó yẹ kí a wà lábẹ́ ìtọ́sọ́nà dókítà.
7. Ṣé a le lò ohun èlò tí ń tú mísíìlì nígbà ìyá tàbí ìtọ́jú ọmọ?
Kíkan dókítà àti ní ayidayida pàtàkì, a gbọ́dọ̀ lò fún àkókò díẹ̀ pẹ̀lú ìtọ́sọ́nà pẹkipẹki.
8. Ṣé oogun tí ń tú mísíìlì le fa ìfarapa sí oogun?
Díẹ̀ nínú irú oogun yìí, tí a bá lò pẹ́ tàbí láì ṣàkóso, le fa ìfarapa sí oogun. Nítorí náà, a gbọ́dọ̀ máa lò lábẹ́ ìtọ́sọ́nà dókítà ní gbogbo àkókò.
9. Ní irú ayidayida wo ni a yẹ kí a tọ́ sí dókítà?
Tí ipa àìlera bá ṣẹlẹ̀, irora tàbí ìfarapa mísíìlì bá pọ̀ ju bó ṣe yẹ lọ tàbí tí ìlera gbogbogbò bá yí padà sí ibi, a gbọ́dọ̀ tọ́ sí dókítà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.
10. Ṣé a le lò ohun èlò tí ń tú mísíìlì fún àwọn ọmọde?
Láàrin àwọn ọmọde, dokita ni ó yẹ kí ó pinnu lílo ohun tí yóò tú iṣan. Iye oogun àti àkókò lílo rẹ̀ ni a máa ṣètò pẹ̀lú ìtọ́kasí ọjọ́-ori, ìwọ̀n ara àti àìsàn tó wà lójú àyẹ̀wò.
11. Kí ni ìyàtọ̀ tó wà láàrin kírẹmu tí ń tú iṣan àti tàbíletì tí ń tú iṣan?
Kírẹmu àti jélu máa ń ṣiṣẹ́ ní agbègbè tí a fi sí (agbègbè kan ṣoṣo), ṣùgbọ́n fọọmu hap tàbí tàbíletì máa ń ní ipa lórí gbogbo ara, ó sì lè ní ipa tó pọ̀ síi lórí eto aifọkanbalẹ àárín gbùngbùn.
12. Ṣé àwọn ohun tí ń tú iṣan máa yọ ìdí ìrora kúrò?
Rárá, àwọn ohun tí ń tú iṣan kì í tọju ìdí tó fa ìrora; wọ́n kan dín aami àìlera kù ni. Fún ìtọ́jú àìlera tó wà lásálẹ̀, dídòkítà pàtàkì ni.
Àwọn orísun
Ilé-iṣẹ́ Àgbáyé fún Ìlera (WHO): “Àwọn ìlànà fún ìtọ́jú oogun fún ìrora tó ń bá a lọ nínú àwọn àgbà tí wọ́n ní àìlera.”
Ìkàwé Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà fún Ìmọ̀ Oògùn – MedlinePlus: “Àwọn ohun tí ń tú iṣan”
Ẹgbẹ́ Amẹ́ríkà fún àwọn Onímọ̀ Iṣan-ara (AAOS): “Ìtọ́jú ìrora ẹ̀yìn”
Ẹgbẹ́ Amẹ́ríkà fún Ìmọ̀ Ẹ̀dá-ara (AAN): Àwọn ìlànà fún ìṣàkóso ìfarapa iṣan
Ilé-iṣẹ́ Àbojútó Àrùn àti Ìdènà (CDC): “Lílo Oògùn Ìrora Nípa Aabo”