Lanmoo Po2 bu gëy na ndax lu muy tekki? Solo ak dooleem ci oksijëen ak njiitu
Lanuy Po2 Waññiku?
Waññiku Po2 mooy buñ gis ne doxalin oksijëen ci deret dafa néew ci ndigalu yaram. Loolu mooy mujj ci lu yaram soxla ci oksijëen du am bu baax, te loolu dafa wone ni am na jafe-jafe ci yoon wi yaram di noppalu ci oksijëen. Waññiku ci ndigalu Po2 dina indi ni oksijëen bu ñuy yóbbu ci sell yi ak loxo yi dina néew. Noonu, jëfandikukat yi ci bés bu nekk dina gëna metti, am na laaj ci doole ak jafe-jafe yu bari ci yaram.
Lanuy Tax Po2 ci Deret Waññi?
Waññiku Po2 ci deret man na jot ci lu bare. Li gën a metti ci lu tax mooy jafe-jafe yu yoon wi di noppalu (mel ni jafe-jafe yu akciy noppalu - KOAH, asma, zatürre), jafe-jafe yu xol, jafe-jafe yu deret mel ni anemi ak jafe-jafe yu yoon wi di doxal deret. Itam, metti ci karbonmonoksid walla jafe-jafe yu mel ni apne ci nelaw man na indi waññiku ci ndigalu Po2.
Góor gi mag, jafe-jafe yu yaram yu daaw, waxtaanu noppalu ak jafe-jafe yu metabolism man nañu itam indi waññiku ci Po2. Ndax sabab yi man nañu bari ci nit ku nekk, war nañu gis doktoor ngir xam lu tax.
Naka Lañuy Xam Ni Po2 ci Deret Waññi?
Bu ñuy seet waññiku ci ndigalu Po2, ñuy def analiz ci deret bu arteriyel. Waaye test bii ñuy laaj ci jamono yi am na metti ci noppalu, metti ci xol, yëngu-yëngu ci bopp, walla metti ci xel. Itam, ci xaalis yi ci suufu lañuy laaj test bu Po2:
KOAH ak jafe-jafe yu noppalu yu des
Metti ci noppalu
Metti ci xol walla waññiku ci dooleem xol
Jafe-jafe yu doxalin deret bu metti walla tëj ci yoon wi
Metti ci wérgu-yaram bu tardu ci jamono bu laajoon anestezi
Metti ci karbonmonoksid walla metti yu des
Jafe-jafe yu noppalu ak metabolism
Bu amee jafe-jafe ci noppalu, yëngu-yëngu ci bopp walla metti ci xel, war nga dem ci kër gu jëmm ci wérgu-yaram ngir ñu def seetaan yi war.
Benn Benn Lanuy Wone Waññiku Po2?
Bu waññi ci ndigalu Po2 ci deret, man nañu gis xaalis yii:
Metti ci wax, jafe-jafe ci xam baat
Jafe-jafe ci xel ak doxalin xel
Yëngu-yëngu ci bopp ak bayyi xel
Metti ci xol
Metti ci noppalu walla noppalu bu gëna gaaw
Metti ci doole, waññiku ci doole
Metti ci yaram, yàgg ci metti
Ku am xaalis yii, war nga dem ci jëmmu wérgu-yaram ba pare ñu def test bu deret bu war.
Naka Lañuy Fésal Waññiku Po2?
Fésal bi, ñuy def ko ci lu tax waññiku Po2 ak xaalis bu yaram. Li gën a metti ci fésal mooy jox oksijëen. Bu ñuy jox oksijëen, ndigalu oksijëen ci deret dina gëna yàgg, noonu yaram dina am oksijëen bu soxla.
Bu jox oksijëen du doy walla bu jafe-jafe bu nekk ci yaram soxla fésal bu des, man nañu jox garab walla def fésal bu dogal. Li gën a am solo ci fésal mooy xam jafe-jafe bu tax waññiku Po2, te def lu man ngir mu gëna baax. War nañu def fésal bu nit ku nekk ci wàllu doktoor.
Lu War Lañu Def Ngir Ndigalu Po2 ci Deret Dëgër?
Dund bu baax dina jappo ci ndigalu Po2 ci deret. Jàmm ci noppalu ak xol dina jariñ ci def xaalis yii:
Bayyi sigaar ak alkool
Fàttali xaalis bu ndox, bañ ci nekk ci suuf bu xóot
Def sport ak dund bu yàgg ci yaram
Naan ndox bu doy, lekk bu baax ak bu am solo
Fàttali doole, jàmm ci yaram bu baax
Bu amee jafe-jafe bu yàgg walla metti ci noppalu, war nga topp seetaanu doktoor ak def seetaan bu yàgg.
Laaj yu Yàgg Lañuy Laaj
1. Lanuy Po2, te ndigalu Po2 ci deret lan la wone?
Po2 mooy ndigalu oksijëen ci deret. Ñuy xool ko ci test bu deret bu arteriyel, te dina jariñ ci xam ndax sell yi am nañu oksijëen bu doy walla déet.
2. Lan lañuy gis bu waññiku Po2 ci deret?
Li gën a metti mooy metti ci noppalu, metti ci doole, yëngu-yëngu ci bopp, metti ci xol, jafe-jafe ci xel ak waññiku ci doole.
3. Ndax waññiku Po2 man na indi jafe-jafe bu metti?
Waaw, bu waññiku Po2 metti, man na indi jafe-jafe ci sell yi, te man na indi jafe-jafe bu metti ci dund. Loolu dafa laaj seetaanu wérgu-yaram.
4. Ndigalu Po2 bu baax lan la?
Ndigalu Po2 bu baax ci deret bu arteriyel, ci diggante 75-100 mmHg la. Man na soppi ci goor, xaalis bu yaram ak doxalin yaram.
5. Lan lañuy def ngir xam waññiku Po2?
Test bu gën a am solo mooy analiz bu deret bu arteriyel. Bu soxla, man nañu def seetaan yu des.
6. Naka lañuy jëfandikoo ci waññiku Po2 bu jàmm?
Bu amee xaalis bu metti, war nga dem ci kër gu jëmm ci wérgu-yaram ba pare ñu jox oksijëen bu soxla.
7. Ndax waññiku Po2 du am solo bu yàgg?
Du yàgg ci jafe-jafe bu metti, waaye bu amee xaalis bu gëna yàgg, war nañu xam lu tax.
8. Ndax man nañu jox oksijëen ci kër?
Ci ay xalat, bu doktoor laaj, man nañu jox oksijëen ci kër, waaye war na ci topp doktoor.
9. Ndax sigaar dina waññi ndigalu Po2?
Waaw, jëfandikoo sigaar dina metti noppalu, te dina waññi ndigalu Po2 ci deret.
10. Ndax doole bu bari dina waññi Po2?
Man na, doole bu bari dina metti noppalu, te dina waññi ndigalu oksijëen ci deret.
11. Ban jafe-jafe lañuy gis ci waññiku Po2?
KOAH, asma, zatürre, waññiku ci dooleem xol, anemi ak jafe-jafe yu bari man nañu indi waññiku Po2.
12. Lan lañuy def ngir bañ waññiku Po2?
Def sport bu yàgg, lekk bu baax, bañ ci suuf bu xóot ak sigaar, topp seetaanu wérgu-yaram dina jariñ.
Melooy Xamle
Jamono Bu Dunya (World Health Organization). Jafe-jafe yu noppalu yu yàgg.
Jamono Bu Amerig (American Thoracic Society). Jàngat ci jox oksijëen.
Jamono Bu Europ (European Respiratory Society) – Jàngat ci jëfandikoo ci wérgu-yaram.
U.S. National Library of Medicine - MedlinePlus: Test bu deret bu gaz.