Lii ñu wara xam ci xel bu metti
Lu Mide Buñu Yaram?
Mide buñu, mooy xaal bu nit di am xel bu dul neex walla nooy ci diggante bi, te loolu dafa tax nit di am xalaat buñu feebar te loolu dafa tax nit di bëgg a wacc. Xaal bii, dafa waral ne lu ci biir mide bi di yéeg ci kaw walla ci lu ci wàllu bopp di tax. Mide buñu du feebar bu mën a nekk ci boppam; loolu dafa tax ni am na ci kow feebar bu ci biir nit, te mën na tax ci lu rëy walla ci lu ndaw.
Lu Tax Mide Buñu Yaram?
Mide buñu mën na jot ci nit ci lu bare. Ci loolu mën na am ci wàllu yaram walla ci xel. Li waral ci ni mel ni:
Feebar yu ci wàllu diggante (ni feebar ci lekk bi)
Lekk yu nit du mana topp walla alergi
Naataange ak lekk ci alkol, nikotin walla kafein
Jafe-jafe yu jot ci jóg ci garab walla xel
Feebar yu ci mide bi ni gastrit walla mide bu xóot
Feebar yu ci biir ndigg walla orgàn yu ci biir (ni pankreatit walla apandisit)
Stres bu rëy, xalaat yu metti walla xel bu feebar
Yeneen yëngu-yëngu yu ci wàllu hormon (ni ci jamono jigeen di am doom)
Feebar bu jot ci yëngu-yëngu (ni ci waxtu nit di dox ci oto, gaal walla avion)
Ci kaw loolu, ci ñeneen nit mën na am migraine, xel bu yàgg, naataange bu rëy walla xel bu metti, xol bu metti ak stres bu rëy mën na tax mide buñu yaram.
Lu Mën Na Jariñu Ngir Yàggal Mide Buñu?
Mide buñu, loolu mën na gën a yàgg ci boppam, waaye bu taxul neex mën na am yoon yu mën a yàggal ko. Waaye ci boppam, war nañu xam lu tax mide buñu, te bu dafa bari walla rëy war nañu dem ci dockteur. Bu amul feebar bu rëy ci biir, ndimbal yu ci suufu mën nañu jariñu ngir yàggal buñu bi:
Jàmbakat
Jàmbakat, ci ay jàngat yu xam-xam, dafa jariñu ngir yàggal mide buñu. Mën nañu lekk ko raw, walla def ko ci ndox bu sedd ngir naan ataya, walla def ko ci lekk. Jàmbakat bu fresh walla bu ñu def ci powdër mën nañu jëfandikoo.
Ataya yu ci wàllu garab (kamomil ak fenel)
Ataya yu kamomil ak fenel mën nañu jariñu ngir yàggal diggante bi. Ataya yi war nañu naan ko ci ndaw-ndaw, ci ndigal bu sedd, te bu mën a mel ci ndox ak suukar bu ndaw.
Ataya bu nàmm ak limon
Ataya bu ñu def ak nàmm ak limon mën na jariñu ci ñeneen nit. Waaye, ndax aroma bu rëy, ci ñeneen mën na tax buñu yaram gën a metti, war nañu def ko ci ndaw-ndaw.
Jëfandikoo xol ak ndox bu sedd
Jàmm ci ndox bu sedd ak jël xol bu yàgg, buñu def ci ndaw-ndaw, mën na yàggal mide buñu, ndax buñu yaram bu ndaw. Loolu mën na jariñu ci waxtu nit di lekk lool walla naan alkol.
Naan ndox ak lekk yu ndaw
Ndax mide buñu mën na tax nit di sànni ndox, naan ndox, ataya yu ci wàllu garab walla ndox yu am elektrolit mën nañu naan ci ndaw-ndaw. Lekk yu ndaw, yu dul am duf, yu yomb ci diggante (ni kraker bu sel, banana, patate bu ñu def ci ndox) mën na yàggal mide bi.
Lu War A Def Ngir Dëggal Mide Buñu?
Ay doxalin yu yomb mën nañu jariñu ngir dëggal mide buñu:
Lekk ci ndaw-ndaw, di ñaw lekk ak di xewal ko bu baax.
Bul lekk lekk yu am duf, yu am safara walla yu metti.
Naan ndox bu baax, bul naan loolu ci alkol walla kafein.
Ci waxtu dox, lekk yu ndaw, te bu mën a mel jàpp ndaw ndaw.
Jëfandikoo jëf yu yàggal xel ngir dëggal stres ak xalaat yu metti.
Loolu yépp mën na jariñu ngir dëggal risk bu mide buñu, waaye mën na am feebar bu ci biir. Ndax loolu, bu mide buñu bari walla gën a metti, war nañu dem ci dockteur.
Naka La Mide Buñu Mën A Waññi? Yoon Yu Mën A Def Ci Kër
Ci kër, mën nañu jëfandikoo yoon yii ngir waññi mide buñu bu ndaw:
Dox ci ndox bu sedd, génn ci kër, def doxalin bu ndaw
Naan ndox ci ndaw-ndaw
Lekk lekk yu ndaw, yu dul am duf, yu yomb ci diggante
Naan jàmbakat bu fresh walla ataya bu nàmm
Bul def yëngu-yëngu bu yàgg, noppaliku
Jëfandikoo xol ngir dëggal stres
Ci ndigal dockteur, jëfandikoo garab yu waññi mide buñu
War nañu xam ne, bu mide buñu yàgg walla di dellu, yoon yu ci kër mënul a doy. War nañu jàppalante ak dockteur ngir xam lu tax.
Kan La War A Jëfandikoo Ndimbal Bu Garab?
Ci xaal yii, war nañu dem ci dockteur:
Ci mag, bu wacc bi gën a am ci ñaari fan
Ci xale, bu wacc bi am ci fan benn
Bu mide buñu ak wacc bi am ci weer benn, buñu dellu ci waxtu yu wuute
Bu nit di sànni yaram bu dul bég
Ay alal yu war ndimbal bu garab:
Xol bu metti
Ndigg bu metti
Xel bu yàgg, dal, gis bu dul baax
Temperatur bu gën a sedd
Ginnaaw walla kaw ba metti
Gàncax, yaram bu sedd, ak kaw bu xonq
Tête bu metti
Lekk walla naan bu dul mën a am ci 12 waxtu
Loolu mën nañu tax ci feebar bu rëy, te war nañu dem ci dockteur ba pare.
Lañu Laaj Ci Bari
1. Lan la ci bari ci lu tax mide buñu?
Feebar yu ci diggante, lekk yu nit du mana topp, garab yu ñu jëfandikoo, yëngu-yëngu yu hormon, stres ak alkol bu bari lañu ci bari ci lu tax mide buñu.
2. Mide buñu ci jamono jigeen di am doom mën na nekk lu dëgg?
Mide buñu ci jamono jigeen di am doom dafa bari, te ci atum jëkk la gën a am. Buñu am jafe-jafe bu rëy walla bu nit di sànni yaram, war nañu dem ci dockteur.
3. Mide buñu bu amul wacc mën na tax ci feebar bu rëy?
Waaw, mide buñu bu yàgg walla di dellu mën na tax ci feebar bu rëy, te war nañu dem ci dockteur.
4. Lan la lekk yu mën a waññi mide buñu?
Kraker bu sel, banana, patate bu ñu def ci ndox, ceebu jën, yaayur ak sup bu dul am duf lañu gën a yàggal mide bi.
5. Jàmbakat ak nàmm mën nañu nekk lu am solo ci nit yépp?
Ci nit yu bari mën nañu jëfandikoo, waaye bu am alergi walla bu jëfandikoo garab yu wuute, mën nañu am jafe-jafe. Lu ci gën a baax, laaj dockteur bala jëfandikoo ndimbal bu garab.
6. Kan la war a dem ci dockteur ngir mide buñu?
Bu mide buñu yàgg, bu wacc, temperatur bu gën a sedd, ndigg bu metti walla bu nit di sànni yaram, war nañu laaj dockteur.
7. Mide buñu ci xale mën na nekk lu metti?
Ndax xale mën nañu sànni ndox bu yàgg, bu wacc bi yàgg walla mide buñu yàgg, war nañu dem ci dockteur.
8. Mide buñu mën na jot ci xel?
Waaw, stres bu rëy, xalaat yu metti ak xaal yu ci xel mën nañu tax mide buñu.
9. Lan la mën a def ci kër ngir waññi mide buñu?
Ndox bu sedd, lekk yu ndaw, naan ndox, ataya yu ci wàllu garab mën nañu yàggal mide buñu.
10. Naka la mën a dëggal mide buñu ci waxtu dox?
Lekk yu ndaw, gis ci biir jànj, def ndaw ndaw, te bu mën a mel laaj dockteur ngir garab yu ñu jëfandikoo.
11. Mide buñu bu yàgg lan la mën a tax?
Mide bu xóot, gastrit, pankreatit, feebar yu ci safara, ak feebar yu ci diggante, te am na ci feebar yu ci metabolism ak xel mën nañu tax mide buñu.
12. Garab yu waññi mide buñu mën nañu tax ci nit di soxla ko?
Bu ñu jëfandikoo ci waxtu wu ndaw, risk bu nit di soxla garab bu waññi mide buñu ndaw la, waaye bu ñu jëfandikoo lool walla ci dara, risk bu jafe-jafe mën na gën a bari.
13. Lan la temperatur bu gën a sedd ak wacc mën a tekki?
Temperatur bu gën a sedd, mide buñu ak wacc mën nañu tekki feebar bu rëy walla xaal bu ci biir, te war nañu dem ci dockteur.
14. Bu mide buñu ak diaree jot, lan la war a def?
Soxnaal ci nangu ci ñaari ndox, bu yaram dafa am ishal bu am ci ñaari fan walla bu am deret, feebar bu taw ci kaw, war nga dem ci dogtor.
15. Ndax su dul ci jàmmu, soppi-soppi yu hormonal man na tax yaram am xel?
Jàmmu jigéen, xel yu tiroid, ak soppi-soppi yu hormonal man nañu tax yaram am xel ci jamono yu am.
Nataal yi
World Health Organization (WHO). “Nausea and vomiting fact sheet.”
Mayo Clinic. “Nausea and vomiting: Causes and treatments.”
American College of Gastroenterology. “Nausea and Vomiting Guidelines.”
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). “Foodborne Illnesses.”
British Medical Journal (BMJ). “Nausea and vomiting in adults: a clinical review.”