Ko e ngaahi me'a 'oku totonu ke ke 'ilo fekau'aki mo e hūhū 'o e mata

Ko e lulu'i mata, ko ha tu'unga ia 'oku fa'a hoko lahi 'i he kakaí pea 'oku fa'a manatu'i ko ha me'a 'ikai faingata'a, ka ko hono mo'oni ko ha fa'ahinga me'a fakafaito'o 'oku hoko mei he lulu'i 'ikai fiema'u 'a e ngaahi hui 'i he matapule'anga. 'I he mo'ui faka'aho, 'oku fa'a hoko 'i he ngaahi 'uhinga hange ko e fiema'u lahi pe mo e mole mohe, ka 'oku malava ke hoko ia ko ha faka'ilonga 'o ha ngaahi mahaki mata kehe 'oku lolotonga hoko. Ko ia ai, 'i he lulu'i mata 'oku hoko lahi pe fuoloa, 'oku mahu'inga ke fetu'utaki mo ha toketaa mata.

Ko e hā e Lulu'i Mata?

'I he fakafaito'o, 'oku ui 'a e lulu'i mata ko e "myokymia", pea 'oku fa'a hoko lahi 'i he ngaahi hui 'o e matapule'anga 'i he ngaahi liliu vave, nounou pea 'ikai fiema'u (spasms). Ko e ngaahi lulu'i ko 'eni 'oku fa'a hoko lahi 'i he matapule'anga 'i 'olunga; 'i he ni'ihi, 'oku hoko ia 'i he matapule'anga 'i lalo pe 'i he ongo matapule'anga. 'Oku malava ke si'isi'i mo 'ikai ke tokanga'i 'a e lulu'i, pea 'oku malava ke 'ikai hoko ia 'i he 'aho kotoa pe hoko lahi 'i he 'aho. 'I he ngaahi taimi si'i, 'oku malava ke lahi ange mo fuoloa 'a e lulu'i, pea 'oku malava ke fakafou ai ke tapuni 'a e ongo matapule'anga. Ko e tu'unga mamafa ange ko 'eni 'oku ui ko e "blepharospasm" pea 'oku fiema'u ke fai ha vakai fakafaito'o.

Ko e lahi 'o e lulu'i 'i he matapule'anga 'oku ne fakatupu ai pe ngaahi faingata'a si'isi'i mo 'ikai mamafa. Ka 'i he ngaahi taimi si'i, 'oku malava ke hoko 'a e lulu'i 'i he ngaahi konga kehe 'o e mata pe 'i he mata kotoa, pea 'oku malava ke faka'ilonga 'o ha tu'unga fakafaito'o fakafokoutua. 'I he ngaahi tu'unga ko 'eni, 'oku fiema'u ke vave fetu'utaki ki ha fale mahaki.

Ko e ngaahi 'Uhí 'o e Lulu'i Mata

Ko e lulu'i mata 'oku fa'a hoko ko ha me'a 'ikai faingata'a pea 'oku fuoloa si'isi'i. 'Oku 'ikai mahino lelei 'a e 'uhinga totonu 'i he ngaahi me'a lahi, ka 'oku 'i ai ha ngaahi me'a 'e lava ke fakakaukau'i ko e ngaahi me'a fakalakalaka ki he spasms 'o e hui mata:

• Fiema'u lahi

• Mole mohe pe mohe 'ikai maau

• Faka'ava mo e loto mamahi

• Fakamanavahe, alea pe mamahi 'i he mata

• Mahaki fakainfectio 'i he mata

• Fakafepaki ki he maama lahi, matangi, kovi 'o e 'ea pe ngaahi feitu'u maama lahi

• Lulu'i lahi 'o e mata pe lavea fakasino

• Fakafaito'o lahi 'o e kafeini, 'aloko pe tapaka

• Ngaahi ngaahi me'a 'oku hoko mei he ngaahi faito'o kehe

'I he ngaahi taimi si'i, 'oku malava ke hoko 'a e ngaahi mahaki fakafokoutua pe kanesa 'o e faiako 'o e ulu ko e 'uhinga 'o e lulu'i mata fuoloa. Ko ia ai, kapau 'oku fuoloa 'a e ngaahi faingata'a, 'oku fiema'u ke fehu'i ki ha toketaa.

Ko e 'Uhí 'o e Lulu'i Mata 'i he Mata 'Aho pe Mata 'Ato

'Oku tatau pe 'a e ngaahi 'uhinga 'o e lulu'i 'i he mata 'ato mo e mata 'aho. Ko e fiema'u lahi, lahi 'a e faka'ava, kafeini pe 'aloko lahi, ngaahi liliu 'i he ngaahi me'a 'oku totonu 'i he sino, pea mo e faito'o kehe 'oku malava ke ne fakatupu ai. 'I he ngaahi taimi si'i, 'oku malava ke faka'ilonga 'o ha faingata'a fakafaito'o; 'i he tu'unga ko 'eni, 'oku mahu'inga ke fai ha vakai mata mo e ngaahi sivi totonu.

Ko e ngaahi Faka'ilonga 'o e Lulu'i Mata

Ko e faka'ilonga lahi taha, ko e lulu'i vave, fakafoki pea 'ikai fiema'u 'i he matapule'anga (i 'olunga pe i lalo). 'Oku fa'a 'ikai mamahi, ka 'oku malava ke fakatupu ha loto mamahi si'isi'i. 'Oku malava ke hoko 'a e lulu'i 'i he sekoni si'isi'i pe fuoloa 'i he ngaahi 'aho lahi. 'I he ngaahi tu'unga mamafa, 'oku malava ke tapuni katoatoa 'a e matapule'anga.

Ko e ngaahi Tu'unga 'oku Fiema'u ai ha Fesoasoani Fakafaito'o

Ko e lahi 'o e lulu'i mata 'oku ne mole pe ia 'i he taimi nounou pea 'oku 'ikai fiema'u ha faito'o. Ka kapau 'oku 'i ai ha ngaahi faingata'a hange ko 'eni, 'oku fiema'u ke fehu'i ki ha toketaa mata:

• Kapau 'oku hoko ha loloa mamafa 'i he matapule'anga

• Kapau 'oku lahi 'a e matangi pe kulokula 'i he mata

• Kapau 'oku hoko ha lulu'i 'i he ngaahi konga kehe 'o e mata

• Kapau 'oku tapuni katoatoa 'a e mata 'i he spasms pea faingata'a ke fakamā

• Kapau 'oku 'i ai ha tafe, fufuu pe faka'ilonga mahaki 'i he mata

• Kapau 'oku fuoloa ange 'a e lulu'i 'i he uike tolu

Fakatou'osi, kapau 'oku 'i ai ha liliu vave 'i he sio, mamahi pe lulu'i 'ikai fiema'u 'i he ngaahi hui kehe, 'oku malava ke fiema'u ha vakai fakafokoutua.

Ko e Fakatokanga mo e Muimui'i 'o e Lulu'i Mata

Ko e fakatokanga 'o e lulu'i mata, 'oku fa'a fai ia 'i he fakamatala fakafaito'o mo e vakai. 'I he ngaahi taimi si'i, kapau 'oku hokohoko atu 'a e faingata'a, 'oku malava ke fiema'u ha ngaahi sivi lahi ange ki he ngaahi mahaki mata pe ngaahi faingata'a fakafokoutua (hange ko e magnetic resonance imaging-MR, sivi toto pe vakai fakafokoutua). Ko e me'a ni 'oku mahu'inga ke fakapapau'i 'oku 'ikai ha 'uhinga mamafa.

Faka'osi 'a e Lulu'i Mata mo e Ngaahi Founga Fakaehi'ehi

Ko e lahi 'o e lulu'i mata 'oku ne toe lelei pe ia 'i he ngaahi founga faingofua. Ko e ngaahi fakahinohino 'oku 'i lalo:

• Fakapotopoto ke ke ma'u ha mohe lelei mo fe'unga.

• Fakamālōlō ho'o mata mo fai ha malōlō kapau 'oku ke sio lahi ki he screen.

• Fakasi'isi'i ho'o inu kafeini hange ko e kava, ti mo e ngaahi inu malohi.

• Fakakaukau ke 'oua na'a ke lulu'i pe fakapikopiko ho'o mata.

• Kapau 'oku ke manatu 'oku ke ma'u ha mata mamahi, alea pe mahaki, fehu'i ki ha toketaa ki ha faito'o pe vai totonu.

• Fakafou 'i he la'ā, ngaue'aki ha mata sio la'ā 'oku 'i ai ha UV filter.

• Fakapotopoto ke ke ma'u ha 'ea lelei mo mafana; 'oku lelei ke fai ha ventilation mo ma'u ha 'ea fo'ou ki he mo'ui lelei 'o e mata.

• Kapau 'oku fiema'u, 'oua 'e matamahi ke ke kumi ha tokoni fakalaumalie ke fakasi'isi'i e faka'ava.

Kapau 'oku 'i ai ha mahaki mata pe mahaki fuoloa, fakahoko ho'o faito'o 'i he fakahinohino 'a ho'o toketaa.

Ngaahi Fili Faito'o

Ko e lahi 'o e lulu'i mata 'oku ne toe lelei pe ia 'ikai ha faito'o. Kapau 'oku hokohoko atu pe toe hoko lahi, 'oku mahu'inga ke faito'o e 'uhinga totonu 'i he'ene fakamatala fakafaito'o. Kapau 'oku 'i ai ha alea pe mamahi 'i he mata, 'oku malava ke tohi ha vai pe faito'o totonu. Kapau 'oku 'i ai ha faka'ava mo e fiema'u 'o e hui, 'oku fakahinohino ke malōlō. 'I he ngaahi tu'unga mamafa mo si'i, 'oku malava ke ngaue'aki ha faito'o fakafaito'o pe ngaahi faito'o lahi ange 'i he fakahinohino 'a e toketaa. 'I he blepharospasm, 'oku malava ke fiema'u ha inijekisoni botulinum toxin pea 'oku fiema'u ke fai ia 'i he vakai 'a e toketaa.

Kaukau'aki, kapau 'oku 'i ai ha lulu'i fuoloa, mamafa pe toe hoko lahi 'i ho'o mata, 'oku lelei ke kumi tokoni fakafaito'o vave ke ta'ofi ai ha ngaahi faingata'a mamafa ange 'i he kaha'u. 'Oua na'a ke fakangatangata ho'o mo'ui mata.

Ngaahi Fehu'i Fa'a Fai

1. Ko e hā e 'uhinga 'o e lulu'i mata?

Ko e fiema'u lahi, mole mohe, faka'ava, kafeini pe alea 'i he mata 'oku lahi taha 'o e ngaahi 'uhinga. 'I he ngaahi taimi si'i, 'oku malava ke hoko mei he ngaahi mahaki mata pe fakafokoutua.

2. Ko e lulu'i mata 'oku faingata'a?

Ko e lahi 'o e lulu'i mata 'oku 'ikai faingata'a pea 'oku mole pe ia 'i he taimi nounou. Ka kapau 'oku fuoloa pe 'oku 'i ai ha ngaahi faka'ilonga mamafa, 'oku fiema'u ke fehu'i ki ha toketaa.

3. Ko e lulu'i mata 'ato 'oku faka'ilonga kovi?

'Oku 'ikai ha kehekehe 'i he mo'ui 'i he lulu'i mata 'ato pe mata 'aho. Ko e ongo mata 'oku fa'a hoko ai 'i he ngaahi 'uhinga tatau.

4. Ko e hā e ngaahi tu'unga 'oku fiema'u ai ke 'alu ki he toketaa ki he lulu'i mata?

Kapau 'oku fuoloa ange 'a e lulu'i 'i he uike tolu, tapuni katoatoa 'a e mata, 'i ai ha mamahi, fufuu pe mole sio, pe kamata ha lulu'i 'i he ngaahi hui kehe 'o e mata, 'oku fiema'u ke fehu'i ki ha toketaa.

5. Ko e hā e ngaahi me'a ke fai ke fakasi'isi'i e lulu'i mata?

Mohe lelei, fakasi'isi'i e faka'ava, fakasi'isi'i e kafeini, fai ha malōlō lahi 'i he taimi 'oku ke sio ki he screen, pea tokanga ki he ma'a 'o e mata.

6. Ko e lulu'i mata 'oku mahaki fakafepaki?

'Ikai, 'oku 'ikai ko ha mahaki fakafepaki 'a e lulu'i mata.

7. Ko e lulu'i matapule'anga 'e hoko fuoloa?

Ko e lahi 'o e lulu'i matapule'anga 'oku fuoloa nounou. Kapau 'oku 'ikai ha mahaki mamafa, 'oku 'ikai ke fuoloa.

8. Ko e hā e ngaahi vai 'oku ngaue'aki ki he lulu'i mata?

Fakatatau ki he fakahinohino 'a e toketaa, 'oku malava ke ngaue'aki ha vai ki he alea, mamahi pe mahaki.

9. Ko e lulu'i 'o hoku mata 'oku fakalahi e lulu'i?

'Io, ko e lulu'i lahi pe fakapikopiko 'o e mata 'oku ne fakalahi e alea pea fakalahi ai e lulu'i.

10. Ko e lulu'i mata 'oku totonu ke ngaue'aki ha faito'o fakaenatula pe kehe?

'Oku 'ikai totonu ke ngaue'aki ha faito'o kehe kapau 'oku 'ikai ha fakahinohino 'a e toketaa. 'I he ngaahi faingata'a mata, 'oku fiema'u ke fai ha vakai toketaa.

11. Kapau 'oku 'i ai ha mamahi 'o e ulu mo e lulu'i mata, ko e hā e me'a ke fai?

Kapau 'oku hokohoko atu 'a e ngaahi faingata'a, 'oku fiema'u ke fai ha vakai fakafokoutua pea fehu'i ki ha toketaa.

12. Ko e lulu'i mata 'i he fanau 'oku faingata'a?

'I he fanau, 'oku fa'a fuoloa nounou. Ka kapau 'oku toe hoko lahi pe 'i ai ha ngaahi faingata'a kehe, fehu'i ki he toketaa fanau pe toketaa mata.

Ngaahi Ngaahi Konga Fakaikiiki

• Kautaha Mo'ui 'a Mamani (World Health Organization – WHO)

• Koleisi 'a e Mata 'Amelika (American Academy of Ophthalmology – AAO)

• Mayo Clinic: Faka'ata 'o e Mata

• National Eye Institute – Ngaahi Koloa Fakamahino ki he Mo'ui Mata

• Cleveland Clinic: Faka'ata 'o e Mata (Myokymia mo Blepharospasm)