Chii Chinonzi Gomarara reMapapu? Zviratidzo Zvaro, Zvikonzero Zvacho, uye Nzira dzekuona Chirwere ichi
Chii chinonzi Gomarara reMapapu? Zviratidzo, Zvikonzero, Nzira dzekuona Chirwere ichi ndezvipi?
Gomarara remapapu izita rinopiwa mamalignant tumor anobva mukukura kusingadzorwi kwemaseru ari mumapapu. Maseru aya anotanga akura munzvimbo yaari, achigadzira chikwata. Nekufamba kwenguva, gomarara parinofambira mberi rinogona kupararira kumatishu akapoteredza uye kune dzimwe nhengo dzemuviri.
Chirwere ichi ndechimwe chezvinonyanya kuwanikwa pasi rose uye chinogona kukonzera mhedzisiro yakakomba. Kazhinji hachiratidzi zviratidzo pakutanga, saka kazhinji chinowanikwa chava muchikamu chepamusoro. Nekuda kweizvi, zvakakosha kuti vanhu vari panjodzi yepamusoro vaitwe ongororo nguva nenguva uye vapinde muzvirongwa zvekutarisa chirwere ichi.
Ruzivo Rwakazara pamusoro peGomarara reMapapu
Gomarara remapapu, kazhinji, chirwere chinobuda nekukura kusingadzorwi kwemasero ari mumapapu. Zvinhu zvinonyanya kukonzera njodzi zvinosanganisira kushandiswa kwefodya, kugara munzvimbo ine kusvibiswa kwemhepo kwenguva refu, asbestos uye gasi re radon.
Nekuda kwekuwanda kwezvinhu izvi, kunyanya kushandiswa kwefodya, gomarara remapapu rave rimwe rematambudziko makuru anokonzeresa kufa kwevarume nevakadzi munyika dzakawanda. Kunyangwe gomarara remapapu richigona kurapwa kana rikaonekwa pakutanga, kazhinji rinowanikwa rava muchikamu chepamusoro, izvo zvinoita kuti mikana yekurapwa uye kubudirira kwayo ive shoma.
Ndezvipi Zviratidzo Zvinowanzoonekwa paGomarara reMapapu?
Zviratidzo zvegomarara remapapu zvinowanzobuda muchikamu chekupedzisira chechirwere. Kunyangwe pakutanga chirwere chichingofamba chisingaratidzi zviratidzo, nekufamba kwenguva zvinotevera zvinogona kubuda:
Kukosora kusingapere kunowedzera simba nekufamba kwenguva
Ropa mubvudzi remapapu
Kudzikira kwezwi nguva dzose
Kunetseka pakumedza
Kuderera kwechido chekudya uye kurasikirwa nehuremu
Kuneta kusingatsananguriki
Zviratidzo izvi zvinogona kuwanikwawo pane zvimwe zvirwere zvemapapu, saka kana paine kusahadzika zvakakosha kubvunza nyanzvi.
Zviratidzo zveGomarara reMapapu zvinochinja sei zvichienderana nechikamu?
Chikamu 0: Maseru egomarara anongogumira mukati mepamusoro pemapapu uye kazhinji haaratidzi zviratidzo, anowanika netsaona panguva dzeongororo dzenguva dzose.
Chikamu 1: Tumor inongogumira mukati memapapu, hapana kupararira. Kukosora kudiki, kushaya mweya kana kurwadziwa kudiki muchikamu chechipfuva zvinogona kuoneka. Panguva iyi, kuvhiyiwa kunogona kupa mhedzisiro yakanaka.
Chikamu 2: Gomarara rinogona kunge rapinda mumatishu akadzika emapapu kana kuma lymph node ari pedyo. Ropa mubvudzi remapapu, kurwadziwa muchipfuva uye kusava nesimba zvinowanzoitika. Kunze kwekuvhiyiwa, chemotherapy uye radiotherapy zvinogona kudikanwa.
Chikamu 3: Chirwere chinenge chapararira kunze kwemapapu uye kuma lymph node. Kukosora kusingapere, kurwadziwa kukuru muchipfuva, kunetseka pakumedza, kurasikirwa kukuru nehuremu uye kusava nesimba zvakanyanya zvinogona kuoneka. Kurapwa kunowanzosanganisira nzira dzakawanda pamwe chete.
Chikamu 4: Gomarara rapararira kunze kwemapapu richienda kune dzimwe nhengo dzemuviri (semuenzaniso chiropa, uropi kana mapfupa). Kushaya mweya kwakanyanya, kuneta kwakanyanya, kurwadziwa kwemapfupa nehuropi, kusada kudya uye kurasikirwa kukuru nehuremu ndizvo zvinowanzoitika. Panguva iyi, kurapwa kunenge kwakanangana nekudzora zviratidzo uye kuvandudza hutano hwemurwere.
Ndezvipi Zvikonzero Zvikuru zveGomarara reMapapu?
Chinhu chikuru chinowedzera njodzi kushandiswa kwefodya. Asi kunyangwe vanhu vasingambosvuti vanogona kutapurirwa gomarara remapapu. Kazhinji, chikamu chikuru chegomarara remapapu chine chekuita nekushandiswa kwefodya. Kufemera utsi hwefodya kunonzi passive smoking kunowedzerawo njodzi zvikuru.
Zvimwe zvinhu zvinowedzera njodzi zvinosanganisira kusangana neasbestos. Asbestos imineral yakashandiswa zvakanyanya kare nekuda kwekugona kwayo kutsungirira kupisa uye kusakara. Mazuva ano, kusangana nayo kunowanzoitika munzvimbo dzebasa, kunyanya panguva yekubvisa asbestos.
Pamusoro pezvo, kusvibiswa kwemhepo, gasi re radon, ionizing radiation, chirwere chemapapu chinoramba chiripo (KOAH) uye nhoroondo yemhuri zvinogona kuwedzera njodzi yekuwana gomarara remapapu.
Kune Mhando Dzakasiyana dzeGomarara reMapapu Here?
Gomarara remapapu rinopatsanurwa kuita zvikamu zviviri zvikuru zvichienderana nemaseru anobva maari:
Gomarara remapapu rinobva kumaseru madiki: Rinoumba angangoita 10-15% yematambudziko ese. Rinokura nekukurumidza uye rinopararira nekukurumidza, uye rinowanzobatanidzwa nekushandiswa kwefodya.
Gomarara remapapu risingabvi kumaseru madiki: Rinoumba chikamu chikuru chegomarara remapapu (anenge 85%). Boka iri rinopatsanurwa kuita mhando nhatu dzinowanzoitika:
Adenocarcinoma
Squamous cell carcinoma
Large cell carcinoma
Kunyange kurapwa uye kufamba kwechirwere kune gomarara risingabvi kumaseru madiki kuchiwanzova nani, chikamu chechirwere uye hutano hwemurwere zvinokosha.
Zvinhu Zvinokonzera uye Njodzi dzeGomarara reMapapu
Kushandiswa kwefodya ndicho chinonyanya kukonzera chirwere ichi.
Kunyange vasingasvuti, kufemera utsi hwefodya kunowedzera njodzi zvikuru.
Kusangana kwenguva refu negasi re radon, kunyanya mumahofisi asina mhepo yakakwana, kwakakosha.
Asbestos inowedzera njodzi kune vanoshanda munzvimbo dzine mineral iyi.
Kusvibiswa kwemhepo kwakanyanya uye kusangana nemakemikari emaindasitiri zvinowedzera njodzi.
Nhoroondo yemhuri ine gomarara remapapu inogona kuwedzera njodzi yemunhu.
Kuva nechirwere chemapapu chinoramba chiripo (KOAH) kana zvimwe zvakafanana kunowedzera njodzi.
Gomarara reMapapu Rinowanikwa Sei?
Pakuwana gomarara remapapu, nzira dzemazuva ano dzekuona nemiedzo yemarabhoritari dzinoshandiswa. Kunyanya kune vanhu vari panjodzi, low-dose CT scan inogona kukurudzirwa gore rega rega kuti vaongororwe gomarara remapapu.
Kana paine zviratidzo, X-ray yemapapu, CT scan, ongororo yebvudzi remapapu uye kana zvichidikanwa biopsy (kutora tishu) ndizvo zvinowanzoitwa. Zvakawanikwa zvinobatsira kuona chikamu chegomarara, kupararira kwacho uye mhando yacho. Mushure mezvo, nzira yakakodzera yekurapa inorongwa.
Gomarara reMapapu Rinotora Nguva Yakareba Sei Kusvika Rava Pachena?
Mugomarara remapapu, kubva pakutanga kukura kusingadzorwi kwemasero kusvika chirwere chava pachena zvinogona kutora makore 5–10. Nekuda kwekureba kwekufambira mberi uku, vanhu vakawanda vanowanikwa chirwere chava muchikamu chepamusoro. Kuongororwa nguva nenguva uye kutarisa chirwere pakutanga kwakakosha zvikuru.
Ndezvipi Zvingasarudzwa Mukurapwa kweGomarara reMapapu?
Sarudzo dzekurapa dzinobva pamhando yegomarara, chikamu charo uye hutano hwemurwere. Muchikamu chekutanga, kuvhiyiwa kubvisa tumor kunowanzobvira. Muchikamu chepamusoro, chemotherapy, radiotherapy, immunotherapy kana kusanganiswa kwazvo zvinogona kushandiswa. Kurapwa kunosarudzwa nechikwata chemazvikokota zvichienderana nemamiriro emurwere.
Kuvhiyiwa, kunyanya muchikamu chekutanga uye kana chirwere chisati chapararira, inzira inoshanda. Zvinoenderana nehukuru uye nzvimbo yetumor, chikamu chemupapu kana mapapu ose zvinogona kubviswa. Kurapwa kunoitwa muchikamu chepamusoro kunenge kwakanangana nekumisa kufambira mberi kwechirwere uye kuderedza zviratidzo.
Kukosha kweKutarisa Nguva Dzose uye Kuona Chirwere Pakutanga
Gomarara remapapu, kana richikwanisa kuwanikwa pakutanga risati ratanga kuratidza zviratidzo, mikana yekubudirira mukurapwa uye hupenyu hunowedzera zvikuru. Kunyanya kune vanosvuta vane makore 50 zvichikwira, ongororo yegore negore inogona kubatsira kuona chirwere pakutanga. Kana uchifunga kuti uri panjodzi, zvakakosha kubvunza nyanzvi uye kupinda muchirongwa chakakodzera chekuongororwa.
Mibvunzo Inonyanya Kubvunzwa
Ndezvipi zviratidzo zvekutanga zvegomarara remapapu?
Kazhinji kukosora kusingapere, ropa mubvudzi remapapu, kudzikira kwezwi uye kushaya mweya ndizvo zviratidzo zvekutanga. Kana uine zviratidzo izvi, bvunza chiremba.
Gomarara remapapu rinongoonekwa kune vanosvuta chete here?
Aiwa. Kunyangwe fodya iri njodzi huru, chirwere ichi chinogona kuitikawo kune vasingasvuti. Kufemera utsi hwefodya, nhaka uye zvinhu zvakatipoteredza zvinotora chikamu.
Gomarara remapapu rinogona kuitika mumhuri here?
Mumhuri dzimwe, njodzi inogona kuwedzera nekuda kwenhaka. Asi kazhinji, chirwere ichi chine chekuita nekushandiswa kwefodya uye kusangana nezvinhu zvinokuvadza.
Gomarara remapapu rinogona kurapwa pakutanga here?
Hongu, kana richionekwa pakutanga uye kurapwa kwakakodzera kwaitwa, kupora zvachose kunobvira. Saka kuona chirwere pakutanga kunoponesa upenyu.
Chikamu chegomarara chinotaridzirwa sei?
Kuongorora kunoitwa zvichienderana nekufambira mberi kwekenza uye kuti ndeapi mapfupa kana nhengo dzakabatwa, kuburikidza nekuongorora kwekufananidza mifananidzo uye kana zvichidikanwa, biopsy.
Inogona kusanganiswa nezvimwe zvirwere zvipi?
Bronchitis inoramba iripo, pneumonia kana zvirwere zvechikosoro zvinogona kuratidza zviratidzo zvakafanana. Kuti uwane chirevo chakajeka, kuongororwa kwakadzama kunodiwa.
Kurapa kenza yemapapu kunonetsa here?
Sarudzo dzekurapa dzinosiyana zvinoenderana nechikamu chechirwere uye hutano hwemurwere. Kugadzira hurongwa hwekurapa hunonyatsokodzera murwere wese kwakakosha.
Chii chinogona kuitwa kudzivirira kenza yemapapu?
Kudzivirira fodya uye zvigadzirwa zvayo, kudzivirira kufemera utsi hwevamwe, kutora matanho ekudzivirira munzvimbo dzine ngozi, uye kuita ongororo dzeutano nguva nenguva zvinobatsira.
Kenza yemapapu inowanikwa pamazera api?
Kazhinji inowanikwa kuvanhu vakuru vane makore anopfuura makumi mashanu, asi inogona kuitika pazera ripi neripi. Kunyanya kune vanosvuta fodya, ngozi yakakwira.
Hunhu hweupenyu hwevanorarama nekenza yemapapu hungavandudzwa here?
Hongu, mazuva ano nzira dzekurapa uye rubatsiro rwekuwedzera runogona kuvandudza hunhu hweupenyu.
Ndiani anokurudzirwa kuti aongororwe kenza yemapapu?
Kunyanya kune vakasvuta fodya kwenguva refu, vane makore anopfuura makumi mashanu uye vane mamwe matambudziko anowedzera ngozi, kuongororwa nguva nenguva kunokurudzirwa.
Hama dzemurwere dzingabatsira sei panguva yekurapa?
Rubatsiro rwemuviri uye rwepfungwa runobatsira zvikuru mukufambira mberi kwekurapa uye mushure mawo, zvichivandudza hunhu hweupenyu hwemurwere.
Kuvhiyiwa kwekenza yemapapu kune ngozi here?
Sezvakaita kuvhiyiwa kwese, kune dzimwe ngozi. Kuongororwa kwakadzama uye kugadzirira kwakakodzera kusati kwaitwa kuvhiyiwa kunoderedza ngozi idzi.
Chii chinonzi kushandiswa kwemishonga "yakangwara" mukurapa?
Mune dzimwe mhando dzekenza yemapapu, kurapwa kunotarisirwa kutarisa tumo kunogona kuitwa. Chiremba anogona kufunga nezve sarudzo iyi zvichienderana nekuongororwa kwemajini etumo.
Chii chinoitika kana kenza yemapapu isina kurapwa?
Kana isina kurapwa, kenza inogona kukurumidza kufambira mberi uye kukanganisa kushanda kwenhengo dzakakosha. Kuona nekukurumidza uye kurapa kwakakosha.
Zvinyorwa
Sangano reUtano Pasi Pose (WHO): Lung Cancer
Sangano reAmerica reKenya (American Cancer Society): Lung Cancer
Centers for Disease Control and Prevention (CDC): Lung Cancer
Sangano reEurope reOncology (ESMO): Lung Cancer Guidelines
National Comprehensive Cancer Network (NCCN): Clinical Practice Guidelines in Oncology – Non-Small Cell Lung Cancer
Journal of the American Medical Association (JAMA): Lung Cancer Screening and Early Detection