Liliu o le Ulu: Māfuaʻaga, Faiga Faʻafoe ma Mea e Tatau Ona Taulai i Ai

O le lulu o le ulu; o se faitioga masani lea e mafua ai ona lagona e le tagata o loo feʻaveaʻi lona siosiomaga pe ua liliu o ia lava, leiloa le paleni, lagona le vaivai ma le faigatā ona tutu i luga. Talu ai e mafai ona tupu lenei tulaga i mafuaʻaga eseese, e tatau ona mautinoa le mafuaʻaga moni aʻo leʻi faia se togafitiga aoga. Auā e naʻo le togafitia o faailoga, e le mafai ona taofia ai le toe tupu o le faafitauli.
O a Fa'ailoga e Mafai Ona Mafua ai le Lulu o le Ulu?
O le lulu o le ulu e matuia pe toe foi soo, e mafai ona matua afaina ai le olaga i aso uma ma le saogalemu o le tagata. E masani ona tupu le lulu o le ulu pe a vave feʻaveaʻi, suiga faafuaseʻi o le tulaga, po o le maeʻa o se faamalositino mamafa. E masani ona mafai e tagata ona iloa i latou lava i tulaga e tupu ai le lulu o le ulu; peitaʻi, i nisi tulaga, e naʻo le suesuega faafomai e mafai ona iloa ai le mafuaʻaga moni.
O mafuaʻaga autu o le lulu o le ulu e aofia ai:
Vertigo
O le vertigo e mafua ai ona lagona e le tagata o loo feʻaveaʻi le siosiomaga, ma faapea foi ona foliga mai ua piopio pe punou mea. E masani ona tupu lenei tulaga ona o le aafia o vaega i totonu o le taliga e pulea le paleni.
Vertigo Fa'alelei (BPPV): E tupu ona o le faaputuputuina o vaega kalisiu kalaponi i alavai paleni o le taliga i totonu. O nei alavai e momoli atu faamatalaga i le faiʻai e uiga i le tulaga o le tino, ma pe a iai ni tapuni, e faaletonu ai faailo. O le iʻuga, e fausia ai e le faiʻai se lagona sese o le tulaga.
Maʻi Meniere: E masani ona fesoʻotaʻi ma le faaputuputuina o le vai i totonu o le taliga, ma e iloga i osofaiga faafuaseʻi o le vertigo, faapea le faalogoina o le pao i le taliga ma le leiloa o le faalogo.
Labirentit: E masani ona tupu pe a uma se faamai viral, ma e iloga i le fula o le taliga i totonu, e mafai ona mafua ai le lulu o le ulu ma i nisi taimi le faaleagaina tumau o le faalogo.
Vestibular Neuritis: O le fula o le neura vestibulocochlear lea e momoli atu faamatalaga mai le taliga i totonu i le faiʻai. E mafai ona faafuaseʻi ona amata le vertigo matuia, leiloa le paleni ma le niniva.
Maʻi o le Feʻaveaʻi (Ta'avale Fa'aletonu)
O le toe fai o gaioiga i luga o vaalele, pasi po o vaa e mafai ona aafia ai nofoaga paleni ma mafua ai le lulu o le ulu, niniva ma le puaʻi. E sili ona tupu i Gestet ma le faaaogaina o nisi vailaʻau e mafai ona faateleina ai le maaleale i le feʻaveaʻi. E masani ona vave mou atu faitioga pe a uma ona alu ese mai le taavale.
Migraine
O osofaiga o le migraine e mafai ona aofia ai le lulu o le ulu i le faaopoopo atu i le tiga o le ulu, o se faafitauli faiai. E mafai ona maitauina le lulu o le ulu, suiga i le vaai ma le tautala i le taimi o le aura migraine. E masani ona iloa e tagata e maua i le migraine ni faailo o le a amata ai le osofaiga.
Pa'u o le Toto (Hypotension)
O suiga faafuaseʻi o le tulaga po o le le lava o le vai e mafai ona faaitiitia vave ai le toto ma mafua ai le lulu o le ulu. O nisi vailaʻau e pei o diuretics, beta blockers, ma antidepressants e mafai foi ona faaitiitia tele le toto. E le gata i lea, o le gestet, leiloa le toto, leiloa le vai po o faamaʻi allergy matuia e mafai ona mafua ai le pa'u o le toto.
Faafitauli o le Fatu ma Uaua
O le le masani o le tata o le fatu, le mafai o le fatu po o le tapunia o uaua, e mafai ona faaitiitia ai le tafe o le toto i le faiʻai ma mafua ai le lulu o le ulu. E mafai foi ona iai faailoga pei o le tiga i le fatafata, le manava, tata vave o le fatu, ma le fula.
Anemia Ona o le Le Lava o le Ielo
O le pa'u o le ielo i le toto e faaitiitia ai le gaosiga o le hemoglobin ma faaleagaina ai le aveina o le okesene. E mafai ona tupu le vaivai, le manava, tata vave o le fatu, pa'epa'e ma le lulu o le ulu. E togafitia i le fesoasoani o taumafa, vailaʻau po o le tuiina o le toto pe a manaomia.
Pa'u o le Suka i le Toto (Hypoglycemia)
O le le 'ai o taumafataga, inu tele o le ava malosi, faaaogaina o le insulin po o nisi vailaʻau e mafai ona pa'u ai le suka i le toto. O le lulu o le ulu ona o le hypoglycemia e masani ona tupu faafuaseʻi; e mafai ona faatasi ma le fia 'ai, vaivai ma le afu tele.
Maʻi o le Taliga i Totonu Ona o le Puipuiga o le Tino
E tupu pe a sese le osofaia e le tino o vaega o le taliga i totonu. O le pao i le taliga, leiloa o le faalogo ma le lulu o le ulu o faailoga masani ia.
Faatāua o le Fefe ma le Popole
I taimi o le fefe tumau po o osofaiga o le popole, e mafai ona faamaligiina e le tino ni hormone e faaitiitia ai le lautele o uaua toto, faateleina le tata o le fatu ma mafua ai le lulu o le ulu. E mafai foi ona faatasi ma le le lelei o le moe, afu, pipii o maso, ma faitioga o le manava.
Faailo Faafuaseʻi i le Lulu o le Ulu e Manaomia le Faavavevave
I nisi tulaga, o le lulu o le ulu e mafai ona avea ma faailo o se maʻi matuia. Afai e faatasi le lulu o le ulu ma se tasi po o nisi o faitioga o lo'o i lalo, e tatau ona vave saili se fesoasoani faafomai:
Leiloa faafuaseʻi o le vaai po o le vaai faalua,
Tiga matuia o le ulu,
Vaivai po o le faalogo i le lima po o vae,
Tiga i le fatafata,
Pogisa o le mafaufau po o le leiloa o le mafaufau,
Maualuga le vevela o le tino,
Puaʻi e le mafai ona pulea.
Malamalama i Mafuaʻaga o le Lulu o le Ulu: O a Tulaga e Tupu ai?
I nisi taimi, o mafuaʻaga o le lulu o le ulu e faigofie, ae i isi taimi e sili atu ona faigata. O maʻi o le taliga i totonu, migraine, fefe, anemia, pa'u o le toto, suiga o le suka i le toto, faafitauli faiai po o le fatu ma uaua o mafuaʻaga masani ia. E mafai foi ona mafua ai le lulu o le ulu ona o aafiaga o nisi vailaʻau.
O a Mea e Mafai Ona Fai e Faaitiitia ai le Lulu o le Ulu?
O le auala autu i le puleaina o le lulu o le ulu o le suesueina lea o le mafuaʻaga moni ma togafitia i le auala talafeagai. Aemaise pe a matuia po o toe foi soo faitioga, e tatau ona iloiloina e se fomaʻi. O nisi o fautuaga e mafai ona faia i le fale:
Faateleina le inu vai ina ia aua ne'i magomia le tino.
Fa'agasolo lemu pe a suia le tulaga.
Taofi le ulu i le tulaga e tasi, taulai i se mea e tasi ma tapuni mata pe a manaomia.
Taumafa paleni ma taumafai e aua ne'i misia taumafataga.
Aua le soona taumafa masima.
Faaitiitia le fefe ma le popole.
Faaaoga vailaʻau pe a fautuaina e se tagata tomai i le soifua maloloina.
O a Mea e Fai Pe a Toe Foi Soo ma le Le Mavae le Lulu o le Ulu?
O le lulu o le ulu e tumau po o toe foi soo, e mafai ona avea ma faailo o se faafitauli faafomai matuia. O faaletonu o le taliga i totonu, maʻi o le faiai, migraine po o faaletonu o le metabolism e tatau ona suesueina i nei tulaga. E tatau ona saili se fesoasoani faafomai mo le suesuega ma le togafitiga.
Lulu o le Ulu e Tupu A'o Taoto po o Suia le Tulaga
O le mafuaʻaga sili ona masani o le lulu o le ulu a'o taoto o le Benign Paroxysmal Positional Vertigo (BPPV), lea e mafua i le feʻaveaʻi o kristale paleni i totonu o le taliga. E masani ona faatupuina lenei ituaiga lulu o le ulu i le gaioi o le ulu. Peitaʻi, o faamai e pei o le labirentit po o le vestibular neuritis, pa'u o le toto, anemia, magomia po o le fefe ma le popole e mafai foi ona mafua ai faitioga tutusa. E seasea, o le migraine po o faamai matuia o le faiai ma le fatu ma uaua e mafai foi ona mafua ai le lulu o le ulu a'o taoto.
Lulu o le Ulu i Tamaiti: O a Mea e Faatāua?
O le lulu o le ulu i tamaiti e mafai ona mafua i faamai o le taliga i totonu, migraine, osofaiga o le tupu vave, faaletonu o le paleni ma i nisi taimi sinusitis. E seasea, o nisi faaletonu faiai e mafai ona mafua ai lenei faitioga. O le mea lea, e tatau ona faia se suesuega faafomai ina ia mautinoa le mafuaʻaga o le lulu o le ulu i tamaiti.
Aisea e Tupu ai le Lulu o le Ulu i le Gestet ma E Faapefea Ona Pulea?
O suiga o hormone i le tino i le taimi o le gestet, faateleina o le toto po o le pa'u o le suka i le toto e mafai ona mafua ai le lulu o le ulu. E fesoasoani foi le faateleina o le hormone progesterone. Pe a tupu le lulu o le ulu i le gestet, e mafai ona fesoasoani le malolo, inu tele o le vai ma le tutu lemu i luga. Peitaʻi, pe a umi le lulu o le ulu po o faatasi ma isi faitioga, e tatau ona faafesootai le fomaʻi.
O a Fomai e Tatau Ona Faafesootai?
Pe a le mafai ona taofia, matuia po o le le mautinoa le mafuaʻaga o le lulu o le ulu, e tatau ona faafesootai muamua se fomaʻi Taliga, Ivi ma le Faiai (ENT), neurology po o le fomaʻi lautele. I nisi taimi, e manaomia suesuega loloto e se vaega o fomaʻi eseese.
Fesili e Fai Soo
1. O a faailoga e tatau ona ou alu vave i le falemai pe a faatasi ma le lulu o le ulu?
Afai e faatasi le lulu o le ulu ma le leiloa faafuaseʻi o le vaai, tiga matuia o le ulu, faaletonu i le tautala po o le mafaufau, faalogo i le lima po o vae, tiga i le fatafata, maualuga le vevela o le tino po o le puaʻi, e tatau ona vave alu i se nofoaga o le soifua maloloina.
2. O ā mafuaʻaga masani o le liliu o le ulu?
O mafuaʻaga masani e aofia ai maʻi o le taliga i totonu (vertigo), suiga o le toto, migraine, le lava o le toto, popolega ma aʻafiaga o nisi vailaʻau.
3. O ā mea e mafai ona fai i le fale e vave taofia ai le liliu o le ulu?
Nofo i se nofoaga saogalemu, taofi le ulu i le tulaga e tasi, tapuni mata pe a mafai ma manava loloto. Ae afai e matuia pe toe foi mai pea faailoga, e tatau ona e faafesootaʻi se fomaʻi.
4. O ā maʻi e mafai ona mafua ai le liliu o le ulu?
Maʻi o le taliga i totonu, faafitauli o le fatu ma alatoto, faafitauli o le neulogi, suka, le lava o le toto (anemia), migraine, faaletonu o le thyroid ma faafitauli faalemafaufau e mafai ona mafua ai le liliu o le ulu.
5. E faapefea ona fuafuaina togafitiga o le liliu o le ulu?
O le faavae o le togafitiga o le sailia lea o le mafuaʻaga autū ma fuafuaina se togafitiga talafeagai. Afai e manaʻomia, e mafai ona faaaoga vailaʻau, togafitiga faaletino, suiga i taumafa po o suiga i le olaga.
6. E lamatia le liliu o le ulu i tamaiti?
E masani ona faigofie ma faavaivai mafuaʻaga o le liliu o le ulu i tamaiti, ae a toe foi mai pea pe faatasi ma isi faailoga, e tatau ona fesili i se fomaʻi.
7. O ā auala e fesoasoani i le liliu o le ulu i le taimi o le maitaga?
Faatele le inu vai, ai soo ae laiti meaai, faagaioi lemu ma malolo lelei. Afai e matuia pe umi le liliu o le ulu, e tatau ona vaaia e le fomaʻi.
8. O ā vailaʻau e mafai ona mafua ai le liliu o le ulu?
O nisi vailaʻau o le toto, vailaʻau faasaga i le atuatuvale, vailaʻau aveese vai ma nisi vailaʻau fasi siama e mafai ona mafua ai le liliu o le ulu. Afai e te masalomia vailaʻau o lo'o e fa'aaogaina, fa'afeso'ota'i lau foma'i.
9. Pe tutusa le liliu o le ulu ma le paʻu i le mafaufau?
E le masani ona mafua ai le paʻu i le mafaufau le liliu o le ulu. Ae afai e faatasi ma le vaivai tele, leiloa le mafaufau po o le paʻu, e mafai ona iai se mafuaʻaga matuia ma e tatau ona vave suesue faafomai.
10. E iai se eseesega i le va o le liliu o le ulu ma le vertigo?
Ioe. O le liliu o le ulu o le lagona lautele o le le mautonu ma le le paleni. O le vertigo o se ituaiga faapitoa o le liliu o le ulu e sili ona faailoa i le lagona o le liliu o le siosiomaga po o le tagata lava ia.
11. E mafai ona mafua mai le mafaufau le liliu o le ulu?
Ioe, o le popolega umi ma le mamafa o le mafaufau e mafai ona avea ma mafuaʻaga faalemafaufau o le liliu o le ulu.
12. O ā mea e tatau ona mataʻituina e puipuia ai le liliu o le ulu?
Ia lava le inu vai, taumafa masani ma paleni, aloese mai le liliu vave o le ulu, pulea le popolega ma tausia lelei maʻi tumau.
Punaoa
Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi (WHO), Vestibular Disorders: https://www.who.int/
Matagaluega o le Soifua Maloloina a Amerika (CDC), Dizziness and Vertigo: https://www.cdc.gov/
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS), Clinical Practice Guideline on Benign Paroxysmal Positional Vertigo.
American Heart Association (AHA), Dizziness, Vertigo, and Imbalance.
Mayo Clinic, Dizziness: Causes and Prevention.
Neurology (Mea tusitusia), Vertigo and dizziness: practice guideline update.