Ñuñu Cancirnin: Kunan Yachaykuna, Rikuy, Qorichiykuna, Ñawpaq Rikuykunapaq Ruraykuna

Mama kanseri, llaqtakunapi warmikunamanta aswan rikch'aykuchkan kanserninakuna hukninmi, runa kawsaypaq ch'uyanchaypi hatun ch'uyanchaymi. Huk llaqtakunapi, ayllukunapi rikch'aykuykunam ruranakuytaqa mayqinmi, kunan yachaykunapi, warmikunamanta rikch'aykuchkan kanserninakuna chaymanta tawa partemanta hukninmi mama kansermanta kan. Warmikunamanta kanserwan wañuykuna chaymi chay huch'aymanta rikhurqan. Ichapas, kunan yachaykuna, mama kanserwan chinkaykuyta atipanakuypi sumaqmi willakuykuna chaskichkan. Sumaq rikch'aywanmi hampiykuykuna, kawsay sumaqmi wiñaykuchkan.

Mama Kanseri Imataq?

Mama kanseri, mama ukupi rurukunamanta mana kontrolwan wiñaykuywanmi rikhurqan. Kay mana normal wiñaykuyqa, hukninmi ñawpaqtaq ñuñu mayu hukninmi ñuñu q'ipinpi kallpachkan, p'unchaykuna pasanakuypi huk k'uchu rikhurqaykuchkan. Kay k'uchukuna, ruk'uywan qhawaykuyta atiykuchkan, chaymi mama kanserqa huknin kanserninakunawan ñawpaqtaq rikhurqaykuchkan. Ñawpaqtaq rikhurqaykuchkan, kay unquq hampiykuy atiykuchkan.

Mama Kanserwan Rikch'aykuykuna

Mama kanserqa aswan p'unchaykuna mana rikch'aykuywanmi puriykuchkan. Ichapas, kay qillqakuna unquqpa mayqin p'unchaykuna rikhurqaykuchkan:

• Ruk'uywan Qhawaykuyta Atina K'uchukuna: Mamapi utaq wiqawapi mana nanaywan, duru k'uchukuna ruk'uywan qhawaykuyta atina aswan rikch'aykuchkan.

• Mama Ñawi Q'ichuy: Sapa mama, sapa kuti, hukninmi yawarwanmi q'ichuy rikhurqaykuchkan, chayqa yachaywan qhawaykuyta munaykuchkan.

• Mama Simi Utaq Sayayninpa Tukuykuy: Iskay mamapi ch'ulla tukuykuy utaq simi tukuykuy rikhurqaykuchkan.

• Qara Rikch'aykuykuna: Mama qarapi thickiy, q'umiriy, pukaq, ch'aki rikhurqaykuchkan utaq "naranja qara" rikch'aykuy rikhurqaykuchkan.

• Mama Ñawipi Qichuy Utaq Ukupi Q'uchuy: Tumor mama ñawiman aswan qaylla chayqa utaq mayqin q'apa rurukunata chinkachkan, kay rikch'aykuna rikhurqaykuchkan.

Kay rikch'aykuna huknin rikhurqaykuchkan, hampiq runaman riqkuy ñawpaqtaq rikch'aykuypaqmi.

Ñawpaq Rikch'aypaq Mama Ruk'uywan Qhawaykuy, Mamografia

Sapa warmi mama ruk'uywan qhawaykuy, mamapi tukuy tukuy rikch'aykuy ñawpaqtaq rikch'aykuyta yanapachkan. Sapa killa, warmi killa puriykuna utaq warmi mana menstruacionninmi, sapa killa huk punchawpi ruwasqa kanan. Ruk'uykuypi mama ukupi tukuy tukuy rikch'aykuy, thickiy, qichuy, llimp'iykuy qhawasqa kanan.

Mamografiaqa, mama kanser qhawaykuypi quri rikhuy, mana aswan X-raywan ruwasqa ima qhawakuymi. Yachaqkuna, mana riskuniyuq warmikunapi 40 watamanta sapa wata huk kuti mamografia ruwakuyta willakuchkan. Riskuniyuq warmikunapi, hampiq runa willakuywan ñawpaqtaqmi qhawakuyta munaykuchkan.

Mama Kanserpi Ch'ulla Chaykuna, Unquqpa Puriy

Mama kanserqa, tumorpa hatunynin, lymphapa mayman puriy, huknin organokunaman puriy utaq mana puriywan ch'ullachkan:

• Ñawpaq Ch'ulla (Ch'ulla 1): Tumor 2 cmmanta uchuy, lymphapi mana puriykuchkan.

• Chawpi Ch'ulla (Ch'ulla 2): Tumor 2 cmmanta hatun kanan, lymphapi puriykuchkan utaq mana puriykuchkan.

• Hatun Ch'ulla (Ch'ulla 3): Tumor 5 cmmanta hatun kanan, lymphapi puriykuchkan.

• Aswan hatun ch'ullapi, kanserpa mayman puriykuchkan.

Ñawpaq ch'ullapi rikhurqaykuchkan, hampisqa mama kanser warmikunapi kawsay wiñaykuchkan. Chaymi qhawakuy, sapa kuti ruk'uywan qhawaykuy hatunmi.

Mama Kanserpi Qhaway, Hampiykuykuna

Mama kanser hampiykuypi qhaway aswan ruwasqa hampiykuymi. Qhawaykuna, unquqpa ch'ullanman, tumorpa hatunyninman, puriykuykuna ruwasqamanmi.

• Mama Qhaway Qhaway: Tumorpi k'uchu, ukupi q'ipikuna qhaway, mama ukupi tukuy mama ukupi waqaychasqa kanan. Ñawpaq ch'ullapi ruwasqa kanan.

• Mastektomia: Mama ukupi tukuy qhaway. Hatun ch'ullapi utaq tumor mayman puriykuchkan, chaymi ruwasqa kanan.

• Onkoplastico Qhaway: Kanserpi qhawaywan, sumaq mama simi waqaychasqa kanan.

• Sentinel Lymph Nodu Biopsia: Kanserpa ñawpaq puriy lymphapi qhaway, qhawaywan qhaway.

• Wiqawa Lymph Qhaway: Lymphapi kanser puriykuchkan, chaypi qhaway ruwasqa kanan.

Tukuy qhawaykuna, hampiq runapaqmi anesteziapi ruwasqa kanan, sapa kuti 1,5–2 horas ruwasqa kanan. Unquqpa kawsay, qhawaypa hatunynin, kawsay kutiy hatunmi.

Qhawaypa Riskuniyuq, Chaykuna

Mama kanser qhaway, sapa qhawaykama riskuniyuqmi; kaykunam:

• Qhawaypi unquq rikhurqaykuy

• Yawar, hematoma rikhurqaykuy

• Qhawaypi yaku qhaway (seroma)

• Ch'ulla utaq wiñaykama simi tukuykuy

• Tumorpa rikch'ayninman unquqpa huknin mayman puriy riskuniyuq

Chaykuna runapa kawsay, wataynin, huknin unquqkunawanmi rikhurqaykuchkan. Qhawaykama qhaway, hampiq runa willakuywan puriy, riskuniyuq chinkachiyta yanapachkan.

Qhaway Qhipa Rikhurqaykuykuna

Qhaway qhipa samay, sapa kuti qhaway waqaychay, hampiq runa qhaway hatunmi. Chaymanta, puka, aqa upyayta saqiy, sumaq mikhuy, sapa punchaw aswan llank'ayta ruwakuy willakuchkan. Mana chaykuna, yuyay hampiyta chaskiy, kawsay kutiyta yanapachkan, kawsay sumaqta wiñachiyta atiykuchkan.

Kawsay kutiy runapa kawsay, ruwasqa qhaway, chaykuna rikhurqaykuchkan. Runakuna sapa kuti pichqa punchawpi qhawayman kutiykuchkan, ichapas tukuy kawsay kutiypaq pichqa semana munaykuchkan.

Sapa Kuti Ruk'uywan Qhaway, Qhawakuy

Sapa kuti mama ruk'uywan qhaway, willakuywan mamografia, mama kanser ñawpaqtaq rikhurqaykuypaq quri rikhuy. Sumaq ayllupi mama kanser unquqnin, riskuniyuq runakuna, hampiq runa willakuywan qhawakuyta munaykuchkan.

Yuyaykuy, mama ukupi sapa k'uchu utaq tukuy tukuy mana kansermi, ichapas tukuy tukuy rikhurqaykuchkan, hampiykuyta mana saqiyta munaykuchkan. Chaymanta hampiyta ñawpaqtaq kallpachiyta atiykuchkan.

Aswan Tapuykuna

1. Mama kanserpa aswan rikch'aykuykuna imanakunataq?

Mamapi utaq wiqawapi ruk'uywan mana nanay k'uchu, mama ñawi q'ichuy, qarapi thickiy utaq simi tukuykuy, mama ñawipi qichuy, mama hatunynin tukuykuy aswan rikch'aykuchkan.

2. Sapa kuti mama ruk'uywan qhaway imayna kuti ruwasqa kanan?

Sapa killa, warmi killa puriykuna utaq warmi mana menstruacionninmi, sapa killa huk punchawpi ruwasqa kanan.

3. Mamografia imayna watapi ruwasqa kanan?

Llapan 40 watamanta, riskuniyuq warmikunapi sapa wata huk kuti ruwasqa kanan. Ayllupi mama kanser unquqnin utaq riskuniyuq warmikunapi hampiq runa willakuywan ñawpaqtaq ruwasqa kanan.

4. Qhaway qhipa imayna kuti kutiyta atiykuchkani?

Aswan runa pichqa punchawpi qhawakuyta atiykuchkan, ichapas tukuy kawsay kutiypaq pichqa semana munaykuchkan. Runapa kawsay kutiy, ruwasqa qhawaypa hatunyninmanmi.

5. Mama kanser hampiykuy qhipa kutiy kanchu?

Mayqin runapi kutiy riskuniyuqmi; chaymi sapa kuti hampiq runa qhawakuy, willakuywan qhawakuyta munaykuchkan.

6. Mama kanser qhawaykuna mana allinchu?

Sapa qhawaykama riskuniyuqmi (unquq, yawar, chaykuna); ichapas yachaq runakunawan, sumaq waqaychaywan kay riskuniyuq chinkachiyta atiykuchkan.

7. Mamografiaqa huknin qhawakuykuna kanchu?

Ultrasonido, MR chaykuna, mamografiawan mana sumaq qhawakuyta atiykuchkan, chaykuna ruwasqa kanan. Aswan sumaq qhawakuy hampiq runa willakuywan ruwasqa kanan.

8. Ñawpaq rikch'aywan mama kanser tukuy hampiykuchkanchu?

Ñawpaqta riqsisqa, allin hampi ruraykuna ruwasqa usuchkakunapi, allin kawsaymanta qhipa kachkan. Qhipa pacha hampiqa aswan ch'iqllaykuchkan, ichaqa musuq ruraykuna rayku kawsay pacha, kawsay sumaqninmi miraykuchkan.

9. Mikhuywan kawsay ruraykuna ñañuq umayuq unquy riskunta ruwachkanchu?

Chaninchay mikhuy, sapa p'unchay ruray tinkuy, iqtiywan aqhamta mana ruwachiy riskuta hurquyta yanapinchkan, ichaqa mana chaylla chinkayta atiyta mana churasqachu.

10. Ñañuq umayuq unquyqa warmikunamanta sapaq kachkanchu?

Ñañuq umayuq unquyqa qari runakunapiqa achka mana rikuykuchkanchu; qari runakunaqa ñañuq ukupi ima huk ruwakuna rikuchkanqa hampiqman riqninmi.

11. Ñañuq umayuq lluqsiyqa sapaq unquy rikch'ayninchu?

Sapa ñañuq umayuq lluqsiyqa unquyta mana rikuchkanchu; hormonawan utaq infeksyonwan ruwasqapas kanman. Ichaqa, llump'ay lluqsiy utaq huk ladu lluqsiyqa yachaykuyta munan.

12. Ñañuq umayuq qirurgiyamanta qhipa sumaq ruray atikunchu?

Munasqapi, onkoplastik qirurgiya utaq rekonstruksiyon (musuq ñañuq ruray) chaykuna yachaykuyta atikunchkan.

13. Kolloidal linfa nodo biyopsiyamanta ima, imarayku ruwasqa?

Kay ruraywan, unquyqa maypi ñawpaqta linfa ukupi yaykukunata riqsichin, munasqapi hurqun. Kaymanta unquy yaykuyta riqsichin, hampi rurayta ruwachin.

14. Patoloji chiqnin qhipa salikuyta munanichu?

Patoloji chiqnin hamuyqa sapa kuti pisi pacha apakuchkan. Chiqnin hamuqkama hampiq runaqa qillqaykuyta churamunki.

15. Ñañuq umayuq unquy riqsisqanmanta qhipa sunqu yanapakuq munanichu?

Riqsisqanmanta sunqu ch'iqllaykuna kanman. Yachaq runakunamanta yanapakuqta apay, allin kawsayta, uyariyta yanapinchkan.

Qillqakuna

• Llapa Kawsay Sumaq Kamachiq (WHO): Ñañuq umayuq unquy willakuy

• Amerika Unquy Kamachiq (American Cancer Society): Ñañuq umayuq unquy qillqay

• Amerika Radiologiya Kolleji (ACR): Mamografiya Kamachikuy

• Europa Hampeq Unquy Kamachiq (ESMO): Ñañuq umayuq unquy hampi ruray kamachikuy

• CDC (Centers for Disease Control and Prevention): Ñañuq umayuq unquy willakuy