ဗီတာမင်များနှင့် B12 ဗီတာမင်အကြောင်း သိထားသင့်သောအချက်များ

ဗီတာမင်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း?

ဗီတာမင်များသည် ကျန်းမာသောဘဝအတွက် မဖြစ်မနေလိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်များဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ပိုလန်နိုင်ငံသား ဗိုင်အိုကင်မစ် Casimir Funk မှ "ဗီတာမင်" ဟုခေါ်သောအကြောင်းအရာကို တင်ပြခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် "အသက်ရှင်ရန်လိုအပ်သော အမိုင်" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွက် မဖြစ်မနေလိုအပ်သော ဤပစ္စည်းများကို အဓိကနှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်- အဆီတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သောဗီတာမင်များနှင့် ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သောဗီတာမင်များ ဖြစ်သည်။

ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သောဗီတာမင်များအနက် အထူးသဖြင့် B ဗီတာမင်အုပ်စုသည် အထင်ကရဆုံးဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုတွင်- တီယမင် (B1), ရိုဘိုဖလဗင် (B2), နိုင်အာစင် (B3), ပန်တိုသေနစ်အက်စစ် (B5), ပရီဒေါ့စင် (B6), ဘိုင်ယိုတင် (B7), ဖိုလစ်အက်စစ် (B9) နှင့် ကိုဘာလာမင် (B12) တို့ပါဝင်ပြီး စုစုပေါင်း ၈ မျိုးရှိသည်။

B12 ဗီတာမင်အကြောင်း အခြေခံသိသင့်ချက်များ

B12 ဗီတာမင်ကို ကိုဘာလာမင်ဟုလည်း သိကြပြီး အဓိကအားဖြင့် ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော ဗီတာမင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အနည်းငယ်သာ သိမ်းဆည်းထားနိုင်ပြီး၊ အများစုသည် အသည်းတွင် တွေ့ရသည်။ ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၄ မီလီဂရမ်ခန့် B12 ဗီတာမင်ကို ကျန်းမာသော လူပျိုတစ်ဦး၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။ သိမ်းဆည်းနိုင်မှု အရေအတွက်ကန့်သတ်ထားသဖြင့် B12 ကို အစားအစာမှ ပုံမှန်လက်ခံစားသုံးရမည်ဖြစ်သည်။

B12 ဗီတာမင်သည် အဓိကအားဖြင့် တိရစ္ဆာန်မှရရှိသော အစားအစာများတွင် တွေ့ရသည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်သည် ဤဗီတာမင်ကို အနည်းငယ်သာ အူလမ်းကြောင်းတွင် ထုတ်လုပ်နိုင်သော်လည်း သဘာဝအစားအစာမှရရှိသော ပမာဏသည် ကျန်းမာရေးအတွက် ပိုမိုအရေးကြီးသည်။ ထို့အပြင် B12 ဗီတာမင်သည် အပူချိန်မြင့်မှုကို အလွန်ထိခိုက်လွယ်ပြီး ချက်ပြုတ်စဉ်တွင် တချို့ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်နိုင်သည်။

ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ပါဝင်သော အခန်းကဏ္ဍများ-

• အနီရောင်သွေးဆဲလ်များဖွဲ့စည်းရာတွင် ဖိုလစ်အက်စစ်နှင့်အတူ တာဝန်ယူသည်။

• DNA ပေါင်းစပ်ခြင်းနှင့် အာရုံကြောဆဲလ်များပတ်လည်ရှိ မိုင်ယလင်အလွှာဖွဲ့စည်းရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍယူသည်။ မိုင်ယလင်သည် အာရုံကြောလမ်းကြောင်းပို့ဆောင်မှုကို မြန်မြန်ဆန်ဆန်ဖြစ်စေသည်။

• အမိုင်နိုအက်စစ်များနှင့် သတ္တုဓာတ်အချို့ (အထူးသဖြင့် ဇင့်နှင့် မဂနီစီယမ်) ကို ထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်စေရန် အထောက်အကူပြုသည်။

• ခန္ဓာကိုယ်တွင် ထုတ်လုပ်ထားသော B12 ကို ပြန်လည်စုပ်ယူရာတွင်လည်း ပါဝင်သည်။

B12 ချို့တဲ့မှုသည် မည်သည့်လက္ခဏာများကို ဖြစ်စေနိုင်သလဲ?

B12 ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှုသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အစိတ်အပိုင်းနှင့် စနစ်အမျိုးမျိုးတွင် မတူညီသော လက္ခဏာများဖြင့် ပေါ်ထွက်နိုင်သည်။ အများဆုံးတွေ့ရသော လက္ခဏာအချို့မှာ-

• သွေးနီနည်းခြင်း (အနီးမီယာ)၊ အထူးသဖြင့် ပာနီစီယော့စ်အနီးမီယာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ မောပန်းခြင်း၊ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းလျော့နည်းခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်ရန်အခက်အခဲနှင့် ခေါင်းမူးခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

• လျှာပေါ်တွင် နီမြန်းခြင်းနှင့် မီးလောင်သလို ခံစားရခြင်း၊ ပါးစပ်အတွင်း အနာများ၊ ခြေထောက်များတွင် ညအချိန်တွင် ပေါ်ထွက်သော ကြွက်သားတက်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်းကဲ့သို့သော အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်းပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်သည်။

• လက်၊ လက်မောင်း၊ ခြေထောက်နှင့် ခြေဖျားများတွင် တင်းတိပ်ခြင်း၊ မသိမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် အာရုံကြောစနစ်နှင့်ဆိုင်သော ပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်သည်။ အဆင့်မြင့်လက္ခဏာများတွင် စိတ်ဉာဏ်လုပ်ဆောင်မှုနှေးကွေးခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်ပြဿနာများနှင့် အာရုံစူးစိုက်မှုလျော့နည်းခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

• အထူးသဖြင့် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ မှတ်ဉာဏ်ပျောက်ခြင်းနှင့် မေ့လျော့ခြင်းကဲ့သို့သော အာရုံကြောဆိုင်ရာလက္ခဏာများ ပိုမိုထင်ရှားလာနိုင်သည်။ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ခန္ဓာကိုယ်တွင် B12 စုပ်ယူမှုနှင့် သိမ်းဆည်းမှု လျော့နည်းနိုင်သဖြင့် အသက်ကြီးသူများသည် ဤအချက်ကို ပိုမိုဂရုစိုက်သင့်သည်။

• တချို့သုတေသနများတွင် B12 ချို့တဲ့မှုသည် စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ပွားမှုတွင်လည်း သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်ဟု ပြသထားသည်။

• ကြာရှည်စွာ B12 မလုံလောက်မှုသည် ဆဲလ်အသစ်ထုတ်လုပ်မှုကို ကန့်သတ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ဓာတ်ပြောင်းနှုန်းလျော့နည်းစေနိုင်သည်။

• ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းသည် တခါတရံ B12 ချို့တဲ့မှုတွင် တွေ့ရနိုင်သည်။ သို့သော် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများအနက် ဗီဇနှင့် ဟော်မုန်းဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းများသည် ပိုမိုအရေးကြီးသည်ကို မမေ့သင့်ပါ။

B12 ကို မည်သည့်အစားအစာများတွင် တွေ့ရသနည်း?

B12 ဗီတာမင်သည် အများအားဖြင့် တိရစ္ဆာန်မှရရှိသော အစားအစာများတွင် တွေ့ရသည်။ ကျန်းမာသောလူတွင် သွေးထဲရှိ B12 ပမာဏသည် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၁၅၀ pg/ml ခန့်ရှိပြီး ၈၀ pg/ml အောက်သို့ကျသွားပါက ချို့တဲ့မှုဟု ဆိုနိုင်သည်။ နေ့စဉ်အကြံပြုသုံးစွဲမှု ပမာဏမှာ ပျမ်းမျှ ၂.၄ မိုက်ခရိုဂရမ် ဖြစ်သည်။

B12 ပမာဏမြင့်သော အစားအစာများမှာ-

• အသည်း၊ မျက်စိကဲ့သို့သော အတွင်းအင်္ဂါများ

• ပုစွန်၊ ပုဇွန်၊ ပုဇွန်တုပ်ကဲ့သို့သော ချည် shell ပင်လယ်စာများ

• မုန်လာဥငါး၊ ငါးတူနာ၊ ငါးမက်ကရယ်ကဲ့သို့သော ငါးများ

• နို့၊ ရေနွေးကြမ်း၊ ဒိန်ခဲနှင့် အခြားနို့ထွက်ပစ္စည်းများ

• ကြက်ဥ

B12 ချို့တဲ့မှု ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အခြေအနေများ

• စုပ်ယူမှုချို့ယွင်းမှုများ (ဥပမာ- အစာအိမ် သို့မဟုတ် အူလမ်းကြောင်းရောဂါများ၊ ခွဲစိတ်ကုသမှုအမျိုးမျိုးပြီးနောက်)

• ကြာရှည်စွာ မလုံလောက်သောနှင့် မညီမျှသောအာဟာရစားသုံးမှု၊ အထူးသဖြင့် သားမစားသူ သို့မဟုတ် သက်သတ်လွတ်စားသုံးသူများတွင်

• Omeprazol၊ metformin ကဲ့သို့သော ဆေးအချို့ကို ကြာရှည်သုံးစွဲခြင်း

• အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အစာအိမ်အက်စစ်ထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းခြင်း

B12 ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများ

• ပာနီစီယော့စ်အနီးမီယာ- ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် အစာအိမ်ဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်ပြီး B12 စုပ်ယူမှုကို တားဆီးနိုင်သည်။

• ထပ်မံ၍ ဖိုလစ်အက်စစ်ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်သော အနီးမီယာသည် B12 ချို့တဲ့မှုနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အနီရောင်သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းစေနိုင်သည်။

• အာရုံကြောစနစ်ထိခိုက်မှုကြောင့် တင်းတိပ်ခြင်း၊ မသိမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် ချိန်ညှိမှုချို့ယွင်းမှုများ ဖြစ်နိုင်သည်။

• ကြာရှည် B12 ချို့တဲ့မှုသည် နှလုံးနှင့် သွေးကြောရောဂါများအတွက် အန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။

• အရိုးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေပြီး အရိုးပျက်ခြင်းနှင့် အရိုးကွဲခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

B12 ချို့တဲ့မှုကို မည်သို့ကာကွယ်နှင့်ကုသနိုင်သနည်း?

B12 ချို့တဲ့မှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပါက အရင်ဆုံး အကြောင်းရင်းကို သတ်မှတ်ရမည်။ ချို့တဲ့မှုသည် မလုံလောက်သောစားသုံးမှု (ဥပမာ- တိရစ္ဆာန်အစားအစာမစားသူများ)၊ စုပ်ယူမှုချို့ယွင်းမှု (အစာအိမ် သို့မဟုတ် အူလမ်းကြောင်းရောဂါများ၊ ခွဲစိတ်ကုသမှုများ) သို့မဟုတ် ဆေးအချို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

မလုံလောက်သောစားသုံးမှုကြောင့် ချို့တဲ့မှုဖြစ်ပါက B12 ပမာဏမြင့်သောအစားအစာများကို အစားအစာဇယားထဲသို့ ထည့်သွင်းစားသုံးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ပါးစပ်မှသောက်သုံးသည့် ထပ်ဆောင်းပစ္စည်းများ (တက်ဘလက် သို့မဟုတ် လျှင်ခေါက်ပုံစံ) ကို အကြံပြုသည်။ သို့သော် စုပ်ယူမှုချို့ယွင်းမှုရှိပါက ဤအမျိုးအစားထပ်ဆောင်းပစ္စည်းများသည် မလုံလောက်နိုင်သဖြင့် ဤအခြေအနေတွင် B12 ဗီတာမင်ကို ထိုးဆေးပုံစံဖြင့် အသုံးပြုရမည်။

B12 ချို့တဲ့မှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ B12 ပါဝင်သော အစားအစာများကို မျှတစွာ၊ ပုံမှန်စားသုံးခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ရှိသူများ (သားမစားသူ၊ အသက်ကြီးသူ၊ အစာအိမ်-အူလမ်းကြောင်း ခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူသူများ) သည် ဆရာဝန်ထံတွင် ထပ်ဆောင်းပစ္စည်းရွေးချယ်မှုများကို သုံးသပ်သင့်သည်။

မကြာခဏမေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ

၁။ B12 ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှုကို မည်သို့သိနိုင်သနည်း?

B12 ချို့တဲ့မှုသည် မောပန်းခြင်း၊ မေ့လျော့ခြင်း၊ သွေးနီနည်းခြင်း၊ လက်နှင့် ခြေဖျားများတွင် မသိမသာဖြစ်ခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများဖြင့် အများအားဖြင့် သိနိုင်သည်။ တချို့လူများတွင် အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်းပြဿနာများ၊ လျှာတွင် အနာအဆာနှင့် အာရုံကြောပြဿနာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သေချာသော ရောဂါသတ်မှတ်မှုအတွက် သွေးစစ်ဆေးမှု လိုအပ်သည်။

၂။ မည်သူများသည် B12 ချို့တဲ့မှုအန္တရာယ်ရှိသနည်း?

တိရစ္ဆာန်အစားအစာမစားသော သက်သတ်လွတ်နှင့် သားမစားသူများ၊ အစာအိမ်-အူလမ်းကြောင်း ခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူသူများ၊ အသက် ၆၅ နှစ်အထက်သူများနှင့် အစာအိမ်-အူလမ်းကြောင်း ရောဂါရောဂါရှိသူများသည် ပိုမိုအန္တရာယ်ရှိသည်။

၃။ B12 ဗီတာမင်အလွန်အကျွံသည် အန္တရာယ်ရှိသလား?

B12 ဗီတာမင်သည် ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော ဗီတာမင်ဖြစ်သဖြင့် အလွန်အကျွံသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဆီးဖြင့် ထုတ်ပယ်သွားပြီး အဆိပ်သက်ရောက်မှုအန္တရာယ်နည်းသည်။ သို့သော် အလွန်အကျွံထပ်ဆောင်းပစ္စည်းများကို ဆက်လက်သုံးစွဲခြင်းသည် ဆရာဝန်ထံတွင်သာ ပြုလုပ်သင့်သည်။

၄။ B12 ချို့တဲ့မှုသည် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သလား?

B12 ချို့တဲ့မှုသည် တချို့လူများတွင် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သို့သော် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ဗီဇနှင့် ဟော်မုန်းဆိုင်ရာအကြောင်းရင်းများဖြစ်သည်။

၅။ B12 ထပ်ဆောင်းပစ္စည်းကို မည်သို့သုံးသင့်သနည်း?

ချို့တဲ့မှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပါက ဆရာဝန်သည် ပါးစပ်မှတက်ဘလက်၊ လျှင်ခေါက်တက်ဘလက် သို့မဟုတ် ထိုးဆေးပုံစံဖြင့် B12 ထပ်ဆောင်းပစ္စည်းကို အကြံပြုနိုင်သည်။ သင့်လျော်သော ပမာဏနှင့်ကုသနည်းကို ချို့တဲ့မှုအကြောင်းရင်းအပေါ် မူတည်၍ သတ်မှတ်သည်။

၆။ B12 ကို မည်သည့်အစားအစာများတွင် တွေ့ရသနည်း?

အဓိကအရင်းအမြစ်များတွင် အသည်း၊ နီရောင်အသား၊ ချည် shell ပင်လယ်စာများ၊ ငါး၊ နို့၊ ရေနွေးကြမ်းနှင့် ကြက်ဥတို့ ပါဝင်သည်။

၇။ သက်သတ်လွတ်စားသုံးသူများသည် B12 ချို့တဲ့မှုမှ မည်သို့ကာကွယ်နိုင်သနည်း?

အပင်အခြေခံအာဟာရမှ B12 လုံလောက်စွာရရှိနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် သက်သတ်လွတ်စားသုံးသူများသည် ပုံမှန် B12 ထပ်ဆောင်းပစ္စည်းသုံးစွဲရန်နှင့် ဆရာဝန်ထံတွင် စစ်ဆေးစေရန် အကြံပြုသည်။

၈။ B12 ချို့တဲ့မှုသည် စိတ်ကျရောဂါကို ဖြစ်စေနိုင်သလား?

တချို့သုတေသနများအရ B12 ချို့တဲ့မှုသည် စိတ်ကျရောဂါနှင့် ဉာဏ်ရည်လုပ်ဆောင်မှုလျော့နည်းခြင်းကဲ့သို့သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာများနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်ဟု ပြသထားသည်။

၉။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် B12 ဗီတာမင်သည် မည်သို့အရေးကြီးသနည်း?

ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် B12 လုံလောက်စွာလက်ခံစားသုံးခြင်းသည် ကလေး၏ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောစနစ်ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ချို့တဲ့မှုရှိပါက မွေးဖွားရာဇာတိအနာအဆာဖြစ်နိုင်မှု အန္တရာယ်မြင့်တက်နိုင်သည်။

၁၀။ B12 ချို့တဲ့မှုကို ကုသမထားပါက မည်သို့ဖြစ်နိုင်သနည်း?

ကြာရှည် B12 ချို့တဲ့မှုကို ကုသမထားပါက အာရုံကြောထိခိုက်မှုသည် အမြဲတမ်းဖြစ်နိုင်ပြီး သွေးနီနည်းခြင်းနှင့် အရိုးကျန်းမာရေးထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အစောပိုင်း ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ကုသမှုသည် အရေးကြီးသည်။

၁၁။ ထပ်ဆောင်းပစ္စည်းသုံးစွဲခြင်းသည် လူတိုင်းအတွက် လိုအပ်သလား?

ကျန်းမာပြီး မျှတစွာအာဟာရစားသုံးသူများတွင် ထပ်ဆောင်းပစ္စည်းထပ်မံသုံးစွဲရန် မလိုအပ်ပါ။ သို့သော် အန္တရာယ်ရှိသူများတွင် ဆရာဝန်အကြံပြုချက်ဖြင့် စတင်သုံးစွဲသင့်သည်။

၁၂။ B12 ဗီတာမင်သည် ကင်ဆာမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သလား?

လက်ရှိသိပ္ပံအချက်အလက်များအရ B12 ထပ်ဆောင်းပစ္စည်းနှင့် ကင်ဆာကာကွယ်နိုင်မှုအကြား သေချာသော ဆက်စပ်မှုမရှိကြောင်း ပြသထားသည်။ ထို့အပြင် လိုအပ်ချက်ထက်ကျော်လွန်သုံးစွဲခြင်းသည်လည်း ကင်ဆာအန္တရာယ်လျော့နည်းစေသည်ဟု သက်သေမရှိပါ။

ရင်းမြစ်များ

• ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)။ လူ့အာဟာရအတွက် ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓာတ်လိုအပ်ချက်များ (အစီရင်ခံစာ)။

• ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဌာန (CDC)။ ဗီတာမင် B12 အချက်အလက်စာရွက်။

• အမျိုးသားကျန်းမာရေးအင်စတီကျူး (NIH) – အာဟာရဖြည့်စွက်ဌာန။ ဗီတာမင် B12: ကျန်းမာရေးပညာရှင်များအတွက် အချက်အလက်စာရွက်။

• အမေရိကန်သွေးပညာအသင်း။ ပနီရှပ်စ်အန်နီမီးယား။

• ဗြိတိသျှအာဟာရပညာရှင်အသင်း (BDA)။ ဗီတာမင် B12 — အစားအစာအချက်အလက်စာရွက်။

• MedlinePlus။ ဗီတာမင် B12 ချို့တဲ့မှု။