Ilmu Untuk Semua, Di Mana Saja

Ey insanlar!

Sözümü iyi dinleyiniz.

Bilmiyorum, belki bu seneden sonra sizinle burada ebedi olarak bir daha buluşamayacağım.

Ey İnsanlar!

Arefe günü nasıl mukaddes bir gün ise, Zilhicce ayı nasıl mukaddes bir ay ise, Mekke şehri nasıl mübarek bir şehir ise; canlarınız, mallarınız, ırzlarınız da öyle mukaddestir, her türlü saldırıdan emindir.

Ashabım!

Yarın Rabbinize kavuşacaksınız ve bugünkü her hal ve hareketinizden sorulacaksınız. Sakın benden sonra eski sapıklıklara dönüp de birbirinizi öldürmeyiniz. Bu vasiyetimi burada bulunanlar bulunmayanlara bildirsin. Olabilir ki bildirilen kimse, burada bulunup da işitenden daha iyi anlayarak muhafaza etmiş olur.

Ashabım!

Kimin yanında bir emanet varsa onu sahibine versin.

Faizin her çeşidi kaldırılmıştır, ayağımın altındadır.

Lakin borcunuzun aslını vermeniz gerekir. Ne zulmediniz ne de zulme uğrayınız.

Allah'ın emriyle faizcilik artık yasaktır. Cahiliyetten kalma bu çirkin âdetin her türlüsü ayağımın altındadır. İlk kaldırdığım faiz de Abdulmuttalib'in oğlu Abbas'ın faizidir.

Ashabım!

Cahiliyet devrinde güdülen kan davaları da kaldırılmıştır. Kaldırdığım ilk kan davası da Abdulmuttalib'in torunu Rabia'nın kan davasıdır.

Ey İnsanlar!

Bugün şeytan sizin şu topraklarınızda yeniden tesir ve hakimiyet kurma gücünü ebedi surette kaybetmiştir. Fakat bu kaldırdığım şeyler haricinde küçük gördüğünüz işlerde ona uyarsanız bu da onu memnun edecektir. Dininizi korumak için bunlardan sakınınız.

Ey İnsanlar!

Kadınların haklarını gözetmenizi ve bu hususta Allah' tan korkmanızı tavsiye ederim. Siz kadınları Allah'ın emaneti olarak aldınız; onların namuslarını ve iffetlerini Allah adına söz vererek helal edindiniz. Sizin kadınlar üzerinde, onların da sizin üzerinizde hakları vardır. Sizin kadınlar üzerindeki hakkınız; onların aile yuvasını, hoşlanmadığınız hiçbir kimseye çiğnetmemeleridir. Kadınların da sizin üzerinizdeki hakları ; örfe göre her türlü yiyecek ve giyeceklerini temin etmenizdir.

Ey Mü'minler!

Size iki emanet bırakıyorum ki onlara sımsıkı sarıldıkça yolunuzu hiçbir zaman şaşırmazsınız. Bu emanetler Allah'ın kitabı Kur’an-ı Kerim ve Peygamberin sünnetidir.

Ey Mü'minler!

Sözümü iyi dinleyiniz ve iyi muhafaza ediniz! Müslüman Müslümanın kardeşidir ve bütün Müslümanlar kardeştir. Din kardeşinize ait olan herhangi bir hakka tecavüz helal değildir. Ancak gönül hoşluğuyla verilen başka.

Ashabım!

Kendinize de zulmetmeyiniz. Nefsinizin de üzerinizde hakkı vardır.

Ey İnsanlar!

Rabbiniz birdir. Babanız da birdir. Hepiniz Adem’in çocuklarısınız, Adem ise topraktandır. Arabın Arap olmayana, Arap olmayanın da Arap üzerinde üstünlüğü olmadığı gibi; kırmızı tenlinin siyah üzerinde, siyahında kırmızı tenli üzerinde bir üstünlüğü yoktur. Üstünlük ancak takvadadır. Allah katında en kıymetli olanınız O’ndan en çok korkanınızdır.

Ey insanlar!

Cenab-ı Hak her hak sahibine hakkını vermiştir. Herkes kendi işlediği suçtan sorumludur. Baba oğlunun, oğlu da babasının suçundan sorumlu değildir.

Dikkat ediniz! Şu dört şeyi kesinlikle yapmayınız:

Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmayınız.

Allah’ın haram ve dokunulmaz kıldığı cana haksız yere kıymayınız.

Zina etmeyiniz.

Hırsızlık yapmayınız.

Ey insanlar!

Yarın beni sizden soracaklar. Ne dersiniz?

Ashab-ı Kiram cevap verdi:

"Allah'ın risâletini tebliğ ettin; risalet görevini yerine getirdin, bize vasiyyet ve nasihatte bulundun diye şehadet ederiz."

Rasûlullah şehadet parmağını göğe kaldırarak üç kez

"Şahit ol! ya Rab!

Şahit ol! ya Rab!

Şahit ol! ya Rab!"

Hz Muhammed Sallallahu Aleyhi ve Sellem

အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်ရှိခြင်းကို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစာတမ်းများတွင် မကြာခဏ ဟိုက်ပါဆောမီးနာဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤအခြေအနေသည် လူတစ်ဦးသည် နေ့အချိန်တွင်ပါ အိပ်ချင်စိတ်ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားရခြင်း၊ နိုးနေဖို့နှင့် နေ့စဉ်တာဝန်များကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ရန် အခက်အခဲရှိခြင်းတို့ဖြင့် ပေါ်ထွက်လာသည်။ ဟိုက်ပါဆောမီးနာသည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအရည်အသွေးကို ပြင်းထန်စွာ လျော့နည်းစေပြီး မကြာခဏ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ကျန်းမာရေးအထောက်အပံ့ လိုအပ်စေသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင်၊ အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများနှင့်အတူ အမြဲတမ်းအိပ်ချင်ခြင်းသည် အမျိုးမျိုးသောကျန်းမာရေးအခြေအနေများနှင့် ဘယ်လိုဆက်စပ်နေသည်နှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုနည်းလမ်းများကို ဆွေးနွေးပါသည်။

အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်ရှိခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာဘာလဲ?

၁။ ဟိုက်ပါဆောမီးနာဆိုတာဘာလဲ?

ဟိုက်ပါဆောမီးနာသည် အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်ရှိခြင်းဖြင့် အထူးသဖြင့် လူတစ်ဦးသည် နေ့အတွင်း အိပ်ငိုက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော အိပ်ရေးပျက်ခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေကို အဓိကနှစ်မျိုးခွဲ၍ လေ့လာနိုင်သည်- အကြောင်းမရှိဘဲ ဖြစ်ပေါ်သော (Idiopathic) နှင့် တခြားရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော (Secondary) ဟိုက်ပါဆောမီးနာ။ Idiopathic ဟိုက်ပါဆောမီးနာသည် ထင်ရှားသောအကြောင်းမရှိဘဲ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ညအိပ်ချိန်ကြာမြင့်စွာအိပ်သော်လည်း မနက်အိပ်ရာထသည်နှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုဖြင့် ပေါ်ထွက်လာသည်။ ဟိုက်ပါဆောမီးနာသည် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းနှင့် အလုပ်အကိုင်ဘဝကို အနုတ်လက္ခဏာဖြင့် သက်ရောက်စေပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအရည်အသွေးကို လျော့နည်းစေနိုင်သည်။ ရောဂါသိရှိခြင်းနှင့် ကုသမှုတွင် ကျွမ်းကျင်သူ၏ သုံးသပ်ချက်သည် အရေးကြီးသည်။

၂။ နာကိုလက်စီနှင့် ပေါ်ထွက်သော အိပ်ငိုက်ခြင်းများ

နာကိုလက်စီသည် ဦးနှောက်၏ အိပ်ရေး-နိုးကြားမှုစနစ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်သော အနုမြူအဆင့်ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူနာများသည် မမျှော်လင့်ထားသောအချိန်များတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုတ်တရက်နှင့် ထိန်းချုပ်၍မရသော အိပ်ငိုက်ခြင်းများနှင့် တိုက်ခိုက်ရသည်။ နာကိုလက်စီတွင် ထပ်ဆင့်၍ ကြာသပတေးအချိန်တိုအတွင်း ကြွက်သားထိန်းချုပ်မှုဆုံးရှုံးခြင်း (ကာတာပလက်စီ)၊ အိပ်သွားချိန်သို့မဟုတ် နိုးချိန်တွင် ကိုယ်ခန္ဓာမလှုပ်ရှားနိုင်ခြင်းမရှိခြင်း (အိပ်ရေးသေခြင်း) နှင့် အမှန်တကယ်ကဲ့သို့သော အိပ်မက်များပေါ်ထွက်ခြင်းတို့လည်း တွေ့ရနိုင်သည်။ နာကိုလက်စီသည် နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းနှင့် လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သဖြင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစောင့်ကြည့်မှု လိုအပ်သည်။

၃။ စိတ်ကျရောဂါနှင့် တိုးလာသော အိပ်ချင်စိတ်

စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများ၊ အထူးသဖြင့် စိတ်ကျရောဂါသည် မကြာခဏ အလွန်အမင်းအိပ်ချင်စိတ်ရှိခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ စိတ်ကျရောဂါရှိသူများတွင် မကြာခဏ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ စွမ်းအင်လျော့နည်းမှုနှင့် နေ့အတွင်း အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်ရှိခြင်းတို့ တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် အိပ်ရေးစနစ်ပျက်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း (အင်ဆောမီးနာ) သို့မဟုတ် ဟိုက်ပါဆောမီးနာအဖြစ် ပေါ်ထွက်နိုင်သည်။ ကုသမှုတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထောက်ခံမှုနှင့် လိုအပ်ပါက ဆေးဝါးကုသမှုပါဝင်နိုင်သည်။

၄။ ရေရှည်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု ရောဂါ (CFS)

ရေရှည်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု ရောဂါသည် အနားယူခြင်းဖြင့် မပျောက်သွားသော၊ အကြောင်းရင်းမသိနိုင်သေးသော ရေရှည်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ လုံလောက်စွာအိပ်ပျော်သော်လည်း လူနာများသည် ကိုယ်ကိုယ်တိုင် အနားမယူရသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကြွက်သားနှင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှုပြဿနာများနှင့် မှတ်ဉာဏ်ပြဿနာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ CFS ကို သံသယရှိပါက အခြားအောက်ခံအကြောင်းရင်းများကိုလည်း စူးစမ်းလေ့လာရန် အကြံပြုသည်။

၅။ အိပ်ရေးအပ်နီး- အိပ်ရေးအရည်အသွေးမကောင်းခြင်း၏ အကြောင်းရင်း

အိပ်ရေးအပ်နီးသည် အိပ်စဉ်အတွင်း အသက်ရှူခြင်းတိုတိုအနားယူခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်သော ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ညအိပ်စဉ် မကြာခဏနိုးရသဖြင့် အိပ်ရေးသည် အနားယူရမှုမရှိဘဲ ဖြစ်သွားသည်။ ၎င်းသည် နေ့အတွင်း ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့် အိပ်ချင်စိတ်ပြင်းထန်စေသည်။ အိပ်ရေးအပ်နီးကို ကုသခြင်းသည် အိပ်ရေးအရည်အသွေးတိုးတက်စေသည့်အပြင် သွေးတိုးရောဂါနှင့် နှလုံးရောဂါကဲ့သို့သော ထပ်ဆင့်ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်များလည်း လျော့နည်းစေသည်။

၆။ သိုင်းရွိုက်အလုပ်အဆင်မပြေမှုနှင့် အမြဲတမ်းပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု

သိုင်းရွိုက်ကြီးသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏အာဟာရလှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းညှိသော ဟော်မုန်းများ ထုတ်လုပ်သည်။ အထူးသဖြင့် သိုင်းရွိုက်အလုပ်အဆင်မပြေမှု (Hypothyroidism) ဖြစ်ပါက ကိုယ်ခန္ဓာ၏စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းသွားသည်။ ထို့ကြောင့် လူများတွင် အားနည်းခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့် အိပ်ချင်စိတ်များများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ Hypothyroidism ကို သင့်တော်သောကုသမှုဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။

၇။ သွေးနီဆဲလ်နည်းခြင်း (သွေးအားနည်းခြင်း) နှင့် စွမ်းအင်လျော့နည်းမှု

သွေးအားနည်းခြင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် လုံလောက်သော ကျန်းမာသည့် သွေးနီဆဲလ်များ မရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ သွေးနီဆဲလ်များသည် အောက်စီဂျင်ကို သယ်ဆောင်ပေးသည်။ လုံလောက်သောအောက်စီဂျင် မရရှိသော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများတွင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့် အိပ်ချင်စိတ် ပေါ်ထွက်နိုင်သည်။ အများဆုံးတွေ့ရသော သွေးအားနည်းခြင်းအမျိုးအစားတစ်ခုမှာ သံဓာတ်ချို့တဲ့မှုဖြစ်သည်။ သင့်တော်သောကုသမှုဖြင့် ပြသနာများ မကြာခဏ လျော့နည်းသွားသည်။

၈။ ဆီးချိုရောဂါ၏ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုအပေါ် သက်ရောက်မှု

ဆီးချိုရောဂါသည် ကိုယ်ခန္ဓာသည် သွေးအတွင်းသကြားဓာတ်ကို ပုံမှန်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန် အခက်အခဲရှိသော ရေရှည်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ သွေးသကြားဓာတ်မညီညာမှုသည် ဆဲလ်များလိုအပ်သည့် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေသည်။ ၎င်းသည် လူတစ်ဦးတွင် ကိုယ်ပိုင်းနှင့် စိတ်ပိုင်းနှစ်မျိုးစလုံး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့် အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ် ပေါ်ထွက်စေနိုင်သည်။ ဆီးချိုရောဂါကို ထိရောက်စွာစီမံခန့်ခွဲခြင်းဖြင့် ဤပြသနာများကို အတော်အတန် လျော့နည်းစေနိုင်သည်။

အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်ရှိခြင်းကို ဘယ်အချိန်မှာ အရေးယူသင့်သလဲ?

အသက်အရွယ်အားလုံးရှိသူများသည် အချိန်အခါအခါတွင် ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့် အိပ်ငိုက်ခြင်းကို ခံစားနိုင်သည်။ သို့သော် ဤအခြေအနေသည် အမြဲတမ်းဖြစ်လာပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအရည်အသွေးနှင့် နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ထင်ရှားစွာ ထိခိုက်လာပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုံးသပ်မှု လိုအပ်သည်။ အောက်ခံအကြောင်းရင်းများ သတ်မှတ်နိုင်ပါက များသောအားဖြင့် သင့်တော်သောကုသမှု သို့မဟုတ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းစနစ်ပြောင်းလဲမှုများဖြင့် ပြသနာများ လျော့နည်းနိုင်သည်။

မကြာခဏမေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ

၁။ အမြဲတမ်းအိပ်နေပါက ဤသည်သည် ပြင်းထန်သောကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခုကို ညွှန်ပြပါသလား?

အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်ရှိခြင်းသည် တခါတရံ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအကြောင်းရင်းများနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သော်လည်း အောက်ခံကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခုနှင့်လည်း ဆက်စပ်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် သင့်ပြသနာသည် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်လာပါက ကျန်းမာရေးပညာရှင်ထံ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးသင့်သည်။

၂။ ဟိုက်ပါဆောမီးနာနှင့် နာကိုလက်စီအကြား ကွာခြားချက်ကဘာလဲ?

ဟိုက်ပါဆောမီးနာသည် နေ့အတွင်း အလွန်အမင်းအိပ်ငိုက်ခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သော်လည်း နာကိုလက်စီတွင် ရုတ်တရက်၊ ထိန်းချုပ်၍မရသော အိပ်ငိုက်ခြင်းနှင့် ကြွက်သားထိန်းချုပ်မှုဆုံးရှုံးခြင်းကဲ့သို့သော ထပ်ဆင့်လက္ခဏာများပါရှိသည်။ နာကိုလက်စီသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော ဦးနှောက်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။

၃။ စိတ်ကျရောဂါသည် အိပ်ရေးစနစ်အပေါ် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုရှိသလဲ?

စိတ်ကျရောဂါသည် အိပ်မပျော်ခြင်း (အင်ဆောမီးနာ) နှင့် အလွန်အမင်းအိပ်ချင်ခြင်း (ဟိုက်ပါဆောမီးနာ) အဖြစ် ပေါ်ထွက်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် မနက်အိပ်ရာထသည်နှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ နေ့အတွင်း စွမ်းအင်နည်းခြင်းကဲ့သို့သော ပြသနာများလည်း မကြာခဏ တွေ့ရသည်။

၄။ အိပ်ရေးအပ်နီးကို ကုသနိုင်ပါသလား?

ဟုတ်သည်၊ အိပ်ရေးအပ်နီးသည် ကုသနိုင်သော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုသမှုနည်းလမ်းများတွင် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြောင်းလဲမှု၊ လေဖိအားပေးစက် (CPAP)၊ ပါးစပ်အတွင်းအသုံးပြုသည့်ကိရိယာများနှင့် တချို့အခြေအနေများတွင် ခြေရာခံခွဲစိတ်ကုသမှုတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

၅။ ရေရှည်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုရောဂါနှင့် အမြဲတမ်းအိပ်ချင်ခြင်းအကြား ဘယ်လိုဆက်စပ်မှုရှိသလဲ?

ရေရှည်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုရောဂါရှိသူများတွင် လုံလောက်စွာအိပ်ပျော်သော်လည်း မပျောက်သွားသော ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့် တခါတရံ အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်ရှိခြင်းများ တွေ့ရသည်။ သို့သော် အမြဲတမ်းအိပ်ချင်ခြင်းသည် တခြားအကြောင်းရင်းများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

၆။ သွေးအားနည်းခြင်းရှိ/မရှိကို ဘယ်လိုသိနိုင်မလဲ?

သွေးအားနည်းခြင်း၏ လက္ခဏာများတွင် အမြဲတမ်းပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ အားနည်းခြင်း၊ အသားအရောင်ဖျော့ခြင်းနှင့် လွယ်လွယ်နဲ့ပင်ပန်းခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တိကျသောသိရှိမှုအတွက် သွေးစစ်တမ်း လိုအပ်သည်။

၇။ သိုင်းရွိုက်ပြဿနာများသည် အိပ်ရေးစနစ်ကို ဘယ်လိုသက်ရောက်စေသလဲ?

သိုင်းရွိုက်ကြီးသည် လုံလောက်သောဟော်မုန်း မထုတ်နိုင်ပါက (Hypothyroidism) စွမ်းအင်အဆင့်တွင် ထင်ရှားစွာလျော့နည်းမှုနှင့် တိုးလာသောအိပ်ချင်စိတ် ပေါ်ထွက်နိုင်သည်။ သင့်တော်သောကုသမှုဖြင့် ဤပြသနာများ မကြာခဏ လျော့နည်းသွားသည်။

၈။ ဆီးချိုရောဂါကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပါက ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု လျော့နည်းနိုင်သလား?

သွေးသကြားဓာတ်ကို ညီညာစွာထိန်းသိမ်းနိုင်ပါက စုစုပေါင်းစွမ်းအင်အဆင့်တိုးတက်စေပြီး အိပ်ချင်စိတ်လည်း လျော့နည်းစေနိုင်သည်။

၉။ တခါတရံ အလွန်အမင်းအိပ်ပျော်သော်လည်း မသန်စွမ်းသေးခြင်း၊ ဘာကြောင့်ဖြစ်နိုင်သလဲ?

ဤအခြေအနေသည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်- အိပ်ရေးအပ်နီး၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ သိုင်းရွိုက်အလုပ်အဆင်မပြေမှု၊ သွေးအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအာဟာရလှုပ်ရှားမှုရောဂါများ။ ရေရှည်ပြသနာများရှိပါက ဆရာဝန်ထံ တိုင်ကြားရန် အကြံပြုသည်။

၁၀။ ကိုယ်တိုင်ဘာလုပ်နိုင်မလဲ?

ပုံမှန်နှင့် အရည်အသွေးမြင့်သော အိပ်ရေးအလေ့အထများကို တည်ဆောက်ရန်၊ အာဟာရညီညာစွာစားရန်၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို ဂရုစိုက်ရန် ကြိုးစားပါ။ သို့သော် ပြသနာများ ဆက်လက်ရှိနေပါက ကျန်းမာရေးပညာရှင်ထံမှ အထောက်အပံ့ယူပါ။

၁၁။ အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်သည် အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုများသလား?

အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အိပ်ရေးစနစ်တွင် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အမြဲတမ်းဟိုက်ပါဆောမီးနာသည် ကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခုကိုလည်း ညွှန်ပြနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာသုံးသပ်မှု သင့်တော်သည်။

၁၂။ အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်သည် ကလေးများတွင်ပါ တွေ့နိုင်သလား?

ဟုတ်သည်၊ ကလေးများတွင်လည်း အလွန်အမင်းအိပ်ချင်ခြင်းသည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ရေရှည် သို့မဟုတ် ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲမှုများ တွေ့ပါက ကလေးဆရာဝန်ထံ တိုင်ကြားရန် အကျိုးရှိမည်ဖြစ်သည်။

၁၃။ အခြားဘယ်ရောဂါများက အမြဲတမ်းအိပ်ချင်စိတ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သလဲ?

ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းချို့ယွင်းမှု၊ ရေရှည်ပိုးဝင်ရောဂါများ၊ ဆေးတချို့၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများနှင့် ဦးနှောက်ရောဂါတချို့လည်း ဤပြသနာကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ကိုးကားချက်များ

• ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) – အိပ်ရေးပျက်ခြင်းအကြောင်းအရာစာရွက်

• အမေရိကန်အိပ်ရေးအသင်း (AASM) – အိပ်ရေးပျက်ခြင်းအမျိုးအစားများနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု

• အမေရိကန်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဌာန (CDC) – ရေရှည်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုရောဂါအရင်းအမြစ်များ

• အမေရိကန်စိတ်ပညာအသင်း (APA) – စိတ်ကျရောဂါအဓိကသတ်မှတ်ချက်များ

• အမေရိကန်ဆီးချိုအသင်း (ADA) – ဆီးချိုစီမံခန့်ခွဲမှုလမ်းညွှန်ချက်များ

• Journal of Clinical Sleep Medicine – ဟိုက်ပါဆောမီးနာနှင့် နာကိုလက်စီဆန်းစစ်ချက်များ

ခန္ဓာကိုယ်တွင် အပ်ထိုးသလို သို့မဟုတ် ပျားပျားနာနာ ခံစားမှုကို မကြာခဏ “ပါရက်စတီဇီ” ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး လူအများအတွက် စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ များစွာက ဒီလို ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သဖြင့် လက္ခဏာများ၏ ကြာချိန်နှင့် ပြင်းထန်မှုသည် အရေးကြီးသည်။ အောက်တွင် အပ်ထိုးသလို ခံစားမှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများနှင့် ဤအခြေအနေများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အခြေခံအချက်များကို ရှင်းပြထားသည်။

အာရုံကြော တင်းကျပ်ခြင်းနှင့် ပျားပျားနာနာ

အာရုံကြောများ တစ်နေရာတည်းတွင် ဖိအားခံရခြင်းကြောင့် သွေးကြောနှင့် အာရုံကြောများ လုံလောက်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပါက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတွင် ပျားပျားနာနာနှင့် အပ်ထိုးသလို ခံစားမှု ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် လက်ကောက်တွင် မီဒီယန်အာရုံကြော တင်းကျပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ကာပါလ်တန်နယ် ရောဂါသည် အထင်ရှားဆုံး ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် လက်နှင့် လက်ချောင်းများတွင် မသိမသာဖြစ်ခြင်း၊ ပျားပျားနာနာနှင့် မအေးမသာ ခံစားမှု ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုသို့ပင် ဆိုင်အတစ်အာရုံကြောသည် ခါးတွင် တင်းကျပ်ခြင်းကြောင့် ခြေထောက်များတွင် အပ်ထိုးသလို ခံစားမှုနှင့် နာကျင်မှု ဖြစ်နိုင်သည်။ အာရုံကြော တင်းကျပ်ခြင်းများသည် များသောအားဖြင့် မော်ကွန်းပြုလုပ်မှုများ၊ ကိုယ်ထောင်ခြင်းမှားခြင်း၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကဲ့သို့သော မော်ကွန်းဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေမယ့် ကျွမ်းကျင်သူ၏ သုံးသပ်မှုဖြင့် ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုအစီအစဉ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။

ဆီးချိုကြောင့် အာရုံကြောပျက်စီးမှု (ဒိုင်ယာဘက်တစ် နယူရိုပက်တီ)

သွေးတွင်း ဆားချိုဓာတ် မြင့်မားမှုကြာရှည်စွာ ရှိနေပါက အာရုံကြောဆဲလ်များ ပျက်စီးနိုင်သည်။ ဆီးချိုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော နယူရိုပက်တီသည် လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် အပ်ထိုးသလို၊ မသိမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် မီးလောင်သလို ခံစားမှုများဖြင့် ပေါ်ထွက်လာသည်။ ယင်းသည် အများအားဖြင့် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် လက္ခဏာပေါ်တတ်သည်။ ဆီးချိုရှိသူများတွင် ဤလို ခံစားမှုများ မကြာခဏ တွေ့ရသဖြင့် သွေးတွင်း ဆားချိုဓာတ် ထိန်းချုပ်မှုကောင်းခြင်းနှင့် ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုသည် အရေးကြီးသည်။

ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှု၏ အခန်းကဏ္ဍ

ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဗီတာမင်အချို့ မလုံလောက်ခြင်းသည် အာရုံကြောများ ကျန်းမာစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် B12 ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှုသည် အာရုံကြောများတွင် သတင်းစကား လွှဲပြောင်းမှု ပြဿနာများနှင့် အပ်ထိုးသလို၊ ပျားပျားနာနာကဲ့သို့သော လက္ခဏာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ B12 ချို့တဲ့မှုသည် သားသတ်သောက်အစားအစာ နည်းသော အစားအစာများစားသုံးသူများ၊ စုပ်ယူမှုပြဿနာများရှိသူများ သို့မဟုတ် အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်။ ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှု ပြန်လည်ဖြည့်တင်းသည့်အခါ လက္ခဏာများ များသောအားဖြင့် လျော့နည်းလာသည်။

အလယ်ပိုင်းအာရုံကြောစနစ်ရောဂါများ - မူတီပလ် စကလီရိုစစ် (MS)

မူတီပလ် စကလီရိုစစ်သည် ကိုယ်ပိုင်အာရုံကြောများကို ကိုယ်ပိုင်ခံစနစ် ထိခိုက်စေသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရေရှည်နှင့် တဖြည်းဖြည်း ဆိုးရွားလာနိုင်သည်။ ဤရောဂါတွင် အာရုံကြောချည်များကို ကာကွယ်ပေးသော မိုင်ယလင်အလွှာ ပျက်စီးသဖြင့် အာရုံကြောသတင်းစကားများ မှန်ကန်စွာ လွှဲပြောင်းနိုင်မှု ထိခိုက်သည်။ MS တွင် ခန္ဓာကိုယ်အပိုင်းအစအမျိုးမျိုးတွင် အပ်ထိုးသလို၊ မသိမသာဖြစ်ခြင်း၊ မျက်စိပြဿနာများ၊ ကြွက်သားအားနည်းခြင်းနှင့် ချိန်ခွင့်ပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤလို ခံစားမှုများသည် အခြားရောဂါများနှင့်လည်း ရောထွေးနိုင်သဖြင့် နယူရိုလော်ဂျီကျွမ်းကျင်သူ၏ သုံးသပ်မှု လိုအပ်သည်။

အပြင်အာရုံကြောပျက်စီးမှု (ပီရီဖေရစ် နယူရိုပက်တီ)

ခန္ဓာကိုယ်တွင် အလယ်ပိုင်းအာရုံကြောစနစ်အပြင်ရှိ အာရုံကြောများ ပျက်စီးခြင်းကို “ပီရီဖေရစ် နယူရိုပက်တီ” ဟု ခေါ်သည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ၊ ပိုးမွှားဝင်ရောက်ခြင်း၊ အဆိပ်အတောက်များ သို့မဟုတ် ရေရှည်ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် အပ်ထိုးသလို၊ မီးလောင်သလို၊ မသိမသာဖြစ်ခြင်းကဲ့သို့သော ခံစားမှုလျော့နည်းမှုများသည် ပီရီဖေရစ် နယူရိုပက်တီ၏ အဓိကလက္ခဏာများဖြစ်သည်။ အကြောင်းရင်းအပေါ်မူတည်၍ ကုသမှုဖြင့် ခံစားမှုများ ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။

သိုင်းရွိုက်ဖွဲ့စည်းမှုမမှန်ခြင်း - ဟိုပိုသိုင်းရွိုက်ဒီဇမ်

သိုင်းရွိုက်ကြွက်သား လုံလောက်စွာ ဟော်မုန်း မထုတ်နိုင်ခြင်းကို ဟိုပိုသိုင်းရွိုက်ဒီဇမ် ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အနည်းငယ်အနည်းငယ်ကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ မက်တဘိုလစ်စစ်နှေးကွေးလာခြင်းကြောင့် အာရုံကြောကျန်းမာရေးလည်း အနုတ်သက်ရောက်မှု ရှိလာနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် ပျားပျားနာနာ၊ အပ်ထိုးသလို ခံစားမှုသည် မကြာခဏ တွေ့ရသော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မောပန်းခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်တက်ခြင်း၊ အေးလျှံမှုခံစားမှုမြင့်ခြင်းနှင့် စိတ်ကျရောဂါကဲ့သို့သော အခြားလက္ခဏာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ကုသမှုတွင် သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း ဖြည့်တင်းမှု ပြုလုပ်သည်။

ပိုးမွှားဝင်ရောက်မှုနှင့် ရောင်ရမ်းရောဂါများ

ပိုးမွှားဝင်ရောက်မှု သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံစနစ် တက်ကြွလာသော ရောဂါအချို့သည်လည်း အာရုံကြောများတွင် အနူးအညွတ်ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟာပက်စ်ဇော့စတာပိုးကြောင့် ဖြစ်သော ဇိုနာသည် အာရုံကြောရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အရေပြားတွင် အဖုအပိန့်များ၊ ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုနှင့် အပ်ထိုးသလို ခံစားမှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ရေရှည်ရောင်ရမ်းရောဂါတစ်ချို့ (ဥပမာ - ရိုမတိုးအိုက် အာ့ထရိုက်) သည်လည်း အာရုံကြော တင်းကျပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပျက်စီးမှုနှင့်အတူ ပျားပျားနာနာ ခံစားမှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ခန္ဓာကိုယ်တွင် အပ်ထိုးသလို ခံစားမှုသည် အချို့အခါ အလားတူဖြစ်ပြီး အန္တရာယ်မရှိနိုင်သည်။ သို့သော် ခံစားမှုများ ကြာရှည်ခြင်း၊ ဆိုးရွားလာခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်လာပါက အောက်ခံအကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရန်နှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှု စီစဉ်နိုင်ရန် ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်တိုင်ကြားရန် အရေးကြီးသည်။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

၁။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အပ်ထိုးသလို ခံစားမှုသည် အန္တရာယ်ရှိပါသလား။

အများအားဖြင့် ဤလက္ခဏာသည် အလားတူဖြစ်ပြီး အန္တရာယ်မရှိသော အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြင်းထန်ခြင်း၊ ကြာရှည်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားလက္ခဏာများနှင့် တွဲဖက်လာပါက အောက်ခံအရေးကြီးသော ရောဂါတစ်ခု ရှိနိုင်သဖြင့် မဖြစ်မနေ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုံးသပ်မှု လိုအပ်သည်။

၂။ အာရုံကြော တင်းကျပ်ခြင်းကို မည်သို့ သက်သာစေနိုင်သနည်း။

အာရုံကြော တင်းကျပ်ခြင်း၏ ကုသမှုသည် အောက်ခံအကြောင်းရင်းပေါ် မူတည်သည်။ ပိုမိုပေါ့ပါးသော အခြေအနေများတွင် အနားယူခြင်း၊ ကိုယ်ထောင်မှု ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းများ လုံလောက်နိုင်သည်။ ပိုပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင် ဆေးဝါးကုသမှု သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသမှု လိုအပ်နိုင်သည်။

၃။ ဒိုင်ယာဘက်တစ် နယူရိုပက်တီသည် လုံးဝပြန်ကောင်းနိုင်ပါသလား။

ဒိုင်ယာဘက်တစ် နယူရိုပက်တီသည် အများအားဖြင့် ရေရှည်နှင့် တဖြည်းဖြည်း ဆိုးရွားလာနိုင်သည်။ သွေးတွင်း ဆားချိုဓာတ် ထိန်းချုပ်မှုကောင်းခြင်းဖြင့် လက္ခဏာများ သက်သာစေနိုင်သော်လည်း အာရုံကြောပျက်စီးမှုကို ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်ခြင်း မရှိနိုင်ပါ။

၄။ B12 ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှုတွင် မည်သည့် လက္ခဏာများ တွေ့ရနိုင်သနည်း။

B12 ချို့တဲ့မှုသည် လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် အပ်ထိုးသလို၊ ပျားပျားနာနာ၊ အားနည်းခြင်း၊ မောပန်းခြင်းနှင့် မှတ်ဉာဏ်ပြဿနာများကဲ့သို့သော နယူရိုလော်ဂျီနှင့် စနစ်တကျ လက္ခဏာအမျိုးမျိုး ဖြစ်စေနိုင်သည်။

၅။ မူတီပလ် စကလီရိုစစ်တွင် အပ်ထိုးသလို ခံစားမှုသည် အမြဲတမ်း ဖြစ်နေသလား။

MS တွင် အပ်ထိုးသလို ခံစားမှုသည် အချို့အခါ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး အချိန်အတန်ကြာပြီးနောက် လျော့နည်းနိုင်သည်။ သို့သော် ဤလက္ခဏာများသည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီနိုင်သည်။

၆။ ပီရီဖေရစ် နယူရိုပက်တီတွင် မည်သည့် စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်သနည်း။

အာရုံကြောသတင်းစကား လွှဲပြောင်းမှု စမ်းသပ်မှုများ (EMG) အပါအဝင် သွေးစစ်ခြင်းနှင့် လိုအပ်ပါက ပုံရိပ်ရိုက်ခြင်း စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။

၇။ ဟိုပိုသိုင်းရွိုက်ဒီဇမ်ကို ကုသမရမည် မဟုတ်ပါက ပြဿနာ ဖြစ်နိုင်သလား။

ဟုတ်ပါသည်။ ကုသမှုမရှိပါက ပျားပျားနာနာသာမက နှလုံး၊ မက်တဘိုလစ်စစ်နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေများတွင်လည်း အနုတ်သက်ရောက်မှု ဖြစ်နိုင်သည်။

၈။ ဇိုနာရောဂါသည် ပြန်လည်ဖြစ်နိုင်သလား။

ဇိုနာသည် အများအားဖြင့် တစ်ကြိမ်သာ ဖြစ်တတ်သည်။ သို့သော် ကိုယ်ခံစနစ် အလွန်အားနည်းပါက ပြန်လည်ဖြစ်နိုင်မှု အန္တရာယ် မြင့်တတ်သည်။

၉။ အပ်ထိုးသလို ခံစားမှုကို မည်သို့ လျော့နည်းစေနိုင်သနည်း။

အကြောင်းရင်းအပေါ်မူတည်၍ ကုသမှုသည် အကျိုးရှိဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ မကြာခဏနှင့် ပိုမိုပေါ့ပါးသော အခြေအနေများတွင် အနားယူခြင်း၊ ကိုယ်ထောင်မှု ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းများ ကူညီနိုင်သော်လည်း ဆက်လက်ခံစားမှုများရှိပါက ဆရာဝန်ထံ တိုင်ကြားရန် လိုအပ်သည်။

၁၀။ ဗီတာမင်ဖြည့်စွက်မှု ယူခြင်းသည် အကျိုးရှိပါသလား။

ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှု ရှိကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ဆရာဝန်ကြီးကြပ်မှုဖြင့် သင့်လျော်သော အရေအတွက် ဖြည့်စွက်ယူခြင်းသည် အကျိုးရှိနိုင်သည်။ မလိုအပ်သော သို့မဟုတ် မသိမသာဖြည့်စွက်သုံးစွဲခြင်းကို မပံ့ပိုးပါ။

ရင်းမြစ်များ

• ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) – နယူရိုလော်ဂျီရောဂါများအကြောင်းအကျဉ်း

• အမေရိကန် ဆီးချိုအသင်း (ADA) – ဒိုင်ယာဘက်တစ် နယူရိုပက်တီ လမ်းညွှန်စာအုပ်များ

• အမေရိကန် နယူရိုလော်ဂျီ အက်ကဒမီ (AAN) – ပီရီဖေရစ် နယူရိုပက်တီ သတင်းအချက်အလက်

• Mayo Clinic – ပါရက်စတီဇီနှင့် သက်ဆိုင်သော လက္ခဏာများ

• National Institutes of Health (NIH) – B12 ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှုနှင့် အာရုံကြောစနစ်

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – အာရုံကြောစနစ် ပိုးမွှားဝင်ရောက်မှုနှင့် ကာကွယ်နည်းများ