Health Guide

Pūlini mo e ʻAsiti ʻUliku: Ko hono Ngāue ʻi he Sino mo e Uhinga ki he Moʻui

Dr. Aslıhan SahinDr. Aslıhan Sahin13 Mē 2026
Pūlini mo e ʻAsiti ʻUliku: Ko hono Ngāue ʻi he Sino mo e Uhinga ki he Moʻui

Koe puliʻini ko e ngaahi kemikale ʻoku totonu ke maʻu ʻi he ngaahi meʻakai lahi ʻoku tau kai ai ʻi he moʻui fakaʻaho. ʻOku lahi hono maʻu ʻi he ngaahi meʻakai mei he tahi, ngaahi meʻakai ʻi he sino manu, ngaahi vesitapolo hange ko e sipinaki, ti, kofi mo e ngaahi meʻatokoni ʻoku faifai pea ʻoku maʻu ai e puliʻini. ʻOku hoko mai e puliʻini ʻoku maʻu ʻi he sino mei he fakamavahe ʻo e ngaahi selo pe mei he fakamoleki ʻo e meʻakai, pea ʻi he fakaʻosi ʻo e metabolism, ʻoku liliu ia ke hoko ko e ʻasiti ʻūliki.

Ko e hā ʻa e ʻAsiti ʻŪliki pea ʻe fēfē hono fakatupu ʻi he sino?

Ko e ʻasiti ʻūliki ko e koloa fakamavahe lahi taha ʻoku hoko mai mei he fakamavahe ʻo e puliʻini ʻi he sino. ʻOku hoko lahi hono liliu ʻi he ate, pea ʻoku toe hoko siʻi ʻi he ngaahi sino kehe. Ko e lahi taha ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he sino ʻoku toʻo ia ʻi he urini ʻi he konga ʻo e kākā, pea ko e konga siʻi ʻoku toʻo ʻi he ngaahi kākā mei he manava. ʻOku kehekehe e tuʻunga ʻo e fakatupu mo e toʻo ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he kakai takitaha; ko e taʻu, ko e fefine pe tangata, mo e founga moʻui ʻoku kau ai. ʻI he kakai matutua, ʻoku fuoloa e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he tangata ki he 5 mg/dL, pea ʻi he fefine ki he 4.1 mg/dL. Ka ʻoku malava ke kehekehe e ngaahi tuʻunga ni ʻi he ngaahi tuʻunga moʻui pe ngaahi anga fakafiefia kehe.

Ko e kai lahi ʻo e ngaahi meʻakai ʻoku maʻu ai e puliʻini ʻi he sino ʻoku fakalahi ai e ʻasiti ʻūliki ʻoku fiemaʻu ke toʻo. ʻOku totonu ke tau maʻu ha palansi ʻi he ʻasiti ʻūliki ʻoku fakatupu mo e ʻoku toʻo. Ka ʻoku lahi e fakatupu pe siʻi e toʻo, ʻoku hiki (hipaʻūlisemi) pe hifo (hipoʻūlisemi) e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he toto.

Hiki ʻAsiti ʻŪliki (Hipaʻūlisemi) mo hono ʻuhinga

Koe hiki ʻo e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he toto ʻi ʻolunga he ngaahi palani ʻoku ui ko e hipaʻūlisemi. ʻOku hoko e hipaʻūlisemi ʻi he ʻikai lava lelei ʻo e toʻo ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he urini, ngaahi palopalema ʻi he metabolism ʻo e puliʻini pe ko e kai lahi ʻo e puliʻini. Ko e lahi ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he toto ʻoku malava ke fakatupu ha ngaahi kristale ʻi he ngaahi hui pea hoko ai ko e mahaki guti, pea ʻoku malava ke fakapuni ʻi he kākā pea fakatupu ai ha ngaahi maka ʻi he kākā. Kapau ʻe ʻikai ke fai ha faitoʻo, ʻe malava ke hoko ha faingataʻa lahi ʻo e kākā mo e faingataʻa moʻui kākā lahi.

Ko e ngaahi ʻuhinga ʻoku malava ke fakatupu ai e hiki ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he toto ʻoku kau ai e ngaahi meʻa hange ko e ngaahi gene, ngaahi mahaki kākā, mahaki suka, mamafa lahi, faingataʻa moʻui fatu, ngaahi mahaki toto hange ko e anemia, pea mo e inu lahi ʻo e ʻaloko. Pea mo e ngaahi faitoʻo hange ko e diuretics, ngaahi faitoʻo ʻoku fakasiʻi ai e ngaahi koloa tauhi sino, ngāue siʻi ʻo e thyroid (hypothyroidism), ngaahi mahaki kanisā mo hono faitoʻo, pea mo e fakasiʻi vave ʻo e mamafa, ngaahi dieeti mamafa, mo e kai taʻe totonu. Ko e ngaahi meʻa ko ʻeni ʻoku malava ke fakalahi ai e faingataʻa.

Ngaahi Fakatātā ʻo e Hiki ʻAsiti ʻŪliki

ʻOku ʻikai ke ʻi ai ha ngaahi fakaʻilonga mahino ʻi he lahi ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he toto. Ka ʻi he niʻihi, ʻoku malava ke hoko ha ngaahi fakaʻilonga hange ko e mahaki hange ko e flu pea mo e ngaahi fakaʻilonga ko ʻeni:

  • Fakamanavahe mo e mamahi ʻi he ngaahi hui

  • Fakafua ʻi he pongipongi, ʻoku fakamamafa pe kulokula e hui

  • Fakatupu maka ʻi he kākā mo e siʻi ʻo e toʻo urini

  • Faingataʻa manava, vaivai, ngenge

  • Fakafua ʻi he nima mo e vae

  • Fakamamafa ʻi he konga konga ʻo e konga

  • Fakapoʻuli ʻo e ʻatamai (kapau ʻoku lahi e faingataʻa)

  • Fakatātā mahino mo vave ʻo e mahaki guti: Mamahi lahi ʻi he matapaʻanga ʻo e vae, kulokula mo e mafana lahi

Fēfē hono Fakahā ʻo e Hiki ʻAsiti ʻŪliki?

ʻOku malava ke fakatokangaʻi e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻaki ha sivi toto faingofua. ʻOku fai e sivi ni ʻi he taimi ʻoku fakamaau ai e ngāue ʻo e kākā, pe kapau ʻoku masalosalo ki he mahaki guti pe fakatotolo ki he fakatupu maka. ʻI he kakai matutua, ʻoku lau ko e lahi kapau ʻoku ʻi ʻolunga he 7 mg/dL ʻi he tangata, pea 6 mg/dL ʻi he fefine. Ka ʻoku malava ke kehekehe e ngaahi tuʻunga ni ʻi he ngaahi fale sivi kehekehe.

Fēfē hono Puleʻi ʻo e Hiki ʻAsiti ʻŪliki?

ʻI he niʻihi ʻoku maʻu ai e hiki ʻo e ʻasiti ʻūliki, ʻoku ʻuluaki fakatokangaʻi e ʻuhinga ʻoku lolotonga hoko ai. ʻOku fakahaaʻi ke fakasiʻi e kai ʻo e ngaahi meʻakai ʻoku maʻu ai e puliʻini, inu vai lahi, pea kapau ʻoku fiemaʻu ke puleʻi e mamafa. Kapau ʻoku totonu, ʻe malava ke fakahoko e faitoʻo fakasiʻi ʻasiti ʻūliki pe ngaahi faitoʻo kehe ʻe he tokotaha faitoʻo. Ko e puleʻi ʻo e ngaahi mahaki moʻui lahi (mahaki kākā, suka, faingataʻa moʻui fatu, mo e meʻa pehe) ʻoku mahuʻinga foki.

Ko e Hifo ʻo e ʻAsiti ʻŪliki (Hipoʻūlisemi) ko e hā ia? ʻI he hā ngaahi tuʻunga ʻoku hoko ai?

Koe hifo ʻo e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he toto ʻi lalo he ngaahi tuʻunga palani ʻoku ui ko e hipoʻūlisemi. ʻOku ʻikai ke ʻi ai ha fakaʻilonga mahino ʻo e hipoʻūlisemi; ʻoku lahi hono maʻu ʻi he ngaahi sivi fakafaitoʻo pe ko e konga ia ʻo ha mahaki kehe. Ko e ngaahi ʻuhinga ʻoku malava ke fakatupu ai ʻoku kau ai e ngaahi mahaki ate hange ko e mahaki Wilson, ngaahi palopalema ʻo e kākā (hange ko e Fanconi syndrome), ngaahi mahaki neuloliki (hange ko e mahaki Parkinson, multiple sclerosis), ngaahi mahaki endocrine, ngaahi mahaki toto, kai siʻi ʻo e protein pe puliʻini, ngaahi faitoʻo, pea maʻitaki. ʻI he maʻu ʻo e hipoʻūlisemi, ʻoku mahuʻinga ke tokanga ki he mahaki ʻoku totonu.

Ko e hā e ngaahi meʻa ʻoku totonu ke tokanga ki ai ke moʻui lelei?

Koe tauhi ʻo e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he ngaahi palani moʻui lelei ʻoku fiemaʻu ha kai palansi mo kehekehe, ngāue sino, pea inu vai lelei. ʻA especially ki he niʻihi ʻoku ʻi ai ha faingataʻa kākā, mahaki guti pe hiki ʻasiti ʻūliki, ʻoku totonu ke tokanga ki he kai ʻoku maʻu ai e puliʻini pea fai sivi fakafaitoʻo. Kapau ʻoku ʻi ai ha fakaʻilonga pe masalosalo, ʻoku totonu ke fetuʻutaki ki ha tokotaha poto.

Ngaahi Fehuʻi Fakaʻataʻata

1. Ko e hā ʻa e ʻasiti ʻūliki?

Ko e ʻasiti ʻūliki ko e koloa fakamavahe ʻoku hoko mai mei he fakamavahe ʻo e ngaahi meʻa ko e puliʻini ʻi he sino pea fiemaʻu ke toʻo. ʻOku toʻo ia ʻi he kākā mo e manava.

2. Ko e hā e ngaahi meʻakai ʻoku fakalahi ai e ʻasiti ʻūliki?

Koe meʻakai puliʻini lahi hange ko e meʻakai ʻuliʻuli, meʻakai mei he tahi, ngaahi meʻakai loto, ngaahi fasi, ngaahi vesitapolo (hange ko e sipinaki), ʻaloko, ti mo kofi ʻoku malava ke fakalahi ai e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki.

3. Ko e hā e ngaahi faingataʻa moʻui ʻoku hoko mei he lahi ʻo e ʻasiti ʻūliki?

Koe hiki ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻoku malava ke fakatupu mahaki guti, maka ʻi he kākā, palopalema ʻo e ngāue kākā, pea mo e ngaahi tuʻunga inflammatory. Kapau ʻe ʻikai ke faitoʻo, ʻe malava ke hoko ha faingataʻa lahi ʻo e kākā.

4. Ko e hā e ʻuhinga ʻoku sivi ai e ʻasiti ʻūliki?

Koe masalosalo ki he mahaki guti, talanoa maka ʻi he kākā, mamahi hui taʻe mahino pe ke fakamaau e ngāue ʻo e kākā.

5. ʻOku ʻasi mai ha fakaʻilonga ʻi he hiki ʻo e ʻasiti ʻūliki?

ʻIkai, ʻoku ʻikai ke ʻasi mai ha fakaʻilonga mahino ʻi he kakai tokolahi. Ka ʻi he tuʻunga lahi pe taimi ʻo e fakatātā, ʻoku malava ke hoko e mamahi mo e fakamamafa ʻi he hui.

6. Fēfē hono fakasiʻi ʻo e hiki ʻo e ʻasiti ʻūliki?

Fakasiʻi e kai ʻo e meʻakai puliʻini lahi, inu vai lahi, tauhi e mamafa totonu, pea kapau ʻoku fiemaʻu, ngaueʻaki e faitoʻo ʻoku fakahaaʻi ʻe he tokotaha faitoʻo.

7. Ko e hā e ʻuhinga ʻoku hifo ai e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki?

Koe hifo ʻo e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻoku lahi hono fakahaaʻi ha palopalema moʻui kehe. Mahaki ate pe kākā, dieeti protein siʻi, pe ngaahi faitoʻo kehe ʻoku malava ke fakatupu ai.

8. Ko e hā e vahe ʻo e ʻasiti ʻūliki mo e mahaki guti?

Ko e mahaki guti ko e mahaki inflammatory ʻoku hoko mei he fakapuni ʻo e ngaahi kristale ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he hui, pea ʻoku kau ai e mamahi mo e fakamamafa. ʻOku lahi hono hoko ʻi he ngaahi fakatātā vave.

9. Fēfē hono uesia ʻo e kākā ʻe he hiki ʻo e ʻasiti ʻūliki?

Koe fakapuni ʻo e ngaahi kristale ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he kākā ʻoku malava ke fakatupu maka, pea ʻi he taimi lahi ʻoku fakalalahi ai e palopalema ʻo e ngāue kākā.

10. Fēfē hono muimuiʻi ʻo e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi ʻapi?

ʻOku ʻikai ke malava ke sivi tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi ʻapi. Ka ʻoku malava ke muimuiʻi ʻaki e sivi toto fakafaitoʻo.

11. ʻOku lava ke puleʻi katoatoa e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻaki ha dieeti?

ʻOku malava ke uesia lahi e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻaki ha dieeti, ka ʻi he ngaahi tuʻunga kehe ʻoku fiemaʻu foki ha faitoʻo.

12. Ko e hā e ngaahi fakaʻilonga ʻoku totonu ke u fehuʻi ai ki he tokotaha faitoʻo?

Mamahi hui lahi, fakamamafa vave, maka ʻi he kākā, ngenge taʻe fakaʻosi, fakapoʻuli ʻo e ʻatamai, pea ʻoku fiemaʻu ha sivi fakafaitoʻo.

13. Ko e hā e dieeti fakapuliʻini?

Koe dieeti fakapuliʻini ko e palani kai ʻoku fakangatangata ai e kai ʻo e meʻakai puliʻini lahi. Ko e taumuʻa ke tauhi e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻi he palansi.

14. Fēfē hono uesia ʻo e tuʻunga ʻo e ʻasiti ʻūliki ʻe he ʻaloko?

Koe ʻaloko, tautefito ki he pia, ʻoku fakalahi ai e puliʻini mo e ʻasiti ʻūliki. Ko e fakangatangata ʻo e inu ʻaloko ʻoku mahuʻinga ki hono puleʻi e tuʻunga.

Ngaahi Konga Fakatātā

Kautaha Moʻui ʻa e Mamani (WHO): Noncommunicable Diseases - Gout

CDC - Centers for Disease Control and Prevention: Gout

American Kidney Fund: Understanding Kidney Stones and Uric Acid

Koleisi ʻAmelika ʻo e Rheumatology: Ngaahi Tuʻutuʻuni ki he Gout

Kautaha Puleʻanga ʻo e Moʻui (NIH): Fakamatalanga ki he Sivi ʻUric Acid

Naʻá ke saiʻia ʻi he ʻatikele ni?

Vahevahe mo hoʻo kaungāmeʻa

ʻOku Hā ʻa e ʻAsiti ʻŪliki? Ngaahi ʻUhí mo e Mahaki ʻoku Ma… | Celsus Hub