Mamahi he Fatu: Ko e Ngaahi ʻUhinga, Ngaahi Fakatātā mo e Taimi ʻe Fai ai ha ʻAloʻi ki he Tokotaha Faitoʻo

Mamahi I He Puku

Ko e mamahi i he puku, 'oku lava ke hoko ko ha faka'ilonga 'o e ngaahi palopalema mo'ui kehekehe pea 'oku taimi ke toe fiema'u ai ha tokoni fakafaito'o fakavavevave. 'I he'ene totonu ke hoko mei he ngaahi mahaki mamafa 'oku fesiliaki mo e loto mo e māmā, 'oku mahu'inga ke tokangaekina 'a e mamahi i he puku. Ko e konga mahu'inga 'o e ngaahi ha'u ki he potungaue fakavavevave 'i māmani lahi 'oku hoko ia koe'uhi ko e mamahi i he puku.

Ko e hā e ngaahi 'uhinga lahi taha 'o e mamahi i he puku?

'Oku mafai ke ma'u e mamahi i he puku mei he ngaahi konga kehekehe. Ko e ngaahi mahaki mamafa taha 'oku kau ai 'a e loto mo e māmā, ka 'oku toe tokolahi foki e ngaahi 'uhinga faingofua pe taimi nounou 'e lava ke fakatupu mamahi.

Ngaahi 'Uhinga Fesiliaki mo e Loto

• Fakatu'utāmaki loto (myocardial infarction): 'Oku hoko 'i he tapuni 'o e ngaahi ua 'oku fafanga ki he loto; 'oku fa'a hā 'aki ha mamahi lahi, mamahi fakapulipuli pe mamahi lahi 'aupito.

• Angina: Koe'uhi ko e fakasi'isi'i 'o e tafe toto ki he loto, 'oku fa'a hoko 'i he taimi ngaue lahi, pea 'oku hā 'aki ha mamahi fakapulipuli pe mamahi fakafonu.

• Disekisoni 'o e aorta: 'Oku hoko 'i he mavava 'o e ua aorta, pea 'oku tupu ai ha mamahi puku fakavavevave mo mamafa.

• Pericarditis mo myocarditis: 'Oku lava ke hoko 'i he fakamamahi 'o e peau loto pe he kakano loto; 'oku fa'a fakatupu mamahi 'oku faingata'a ange 'i he hā mo e mohe.

Ngaahi 'Uhinga Mei he Māmā

• Pulmonary embolism: Tapuni fakavavevave 'o e ua māmā 'i he clot, 'oku hā 'aki ha faingata'a hā lahi mo e mamahi.

• Fakamamahi 'o e peau māmā (pleurisy): 'Oku fakatupu mamahi mata fakavavevave 'oku lahi ange 'i he hā pe he tale.

• Pneumothorax: Holo 'o e 'ea mei he māmā 'oku fakatupu ai ke hē 'a e māmā; 'oku hoko ai ha mamahi fakavavevave mo lahi mo e faingata'a hā.

• Pneumonia: Fakamamahi 'o e māmā; 'oku hā 'aki e fievela, tale mo e mamahi i he puku.

• Bronchitis, asthma mo COPD: Mamahi i he puku mo e faingata'a hā koe'uhi ko e fakangatangata pe fakamamahi 'o e ngaahi hala 'ea.

Ngaahi 'Uhinga Mei he Ngaahi Me'a Faka'ata

• Reflux (gastroesophageal reflux): Holo 'o e asiti manava ki he ala me'akai 'oku fakatupu ai ha mamahi puku 'oku hā 'aki ha mamahi vela mo e vai kovi 'i he ngutu.

• Fakapikopiko 'o e ala me'akai: Faingata'a kai pe spasms 'o e kakano 'oku lava ke fakatupu mamahi i he puku.

• Mahaki 'o e kete bile mo e pancreas: Ko e maka bile pe fakamamahi 'o e pancreas 'oku taimi ke fakatupu mamahi 'oku hā ki he puku.

Ngaahi 'Uhinga Mei he Ngaahi Kakano mo e Hohoko

• Kostokondritis: Fakamamahi 'o e cartilage 'oku fakahoko 'a e chest bone mo e ngaahi ha'amea, 'oku fa'a hā 'i he mamahi.

• Mamahi kakano mo fibromyalgia: 'Oku fa'a hā 'i he mamahi kakano fakafokifoki pe lolotonga.

• Fakamanavahe 'o e ha'amea: Ko e ha'amea 'oku mavava pe motu, 'oku fakatupu mamahi 'oku lahi ange 'i he tokanga pe ngaue.

Ngaahi 'Uhinga Faka'atamai mo e Toe Ngaahi 'Uhinga

• Panic attack: Hā loto vave, fakamalū, liliu 'o e ulu mo e mamahi puku lahi mo e ongo fepaki.

• Zona: Toe fakamo'ui 'o e vailasi suci'eki 'oku fakatupu ai ha ngaahi fakamamahi 'i he sino mo e puku.

• Toe: Tale lahi, faingata'a hā lolotonga taimi loloa mo e ngaahi palopalema hā 'oku fakatupu mamahi i he puku.

Ngaahi Faka'ilonga 'Oku Lava ke Hā Fakatou'osi mo e Mamahi i he Puku

Ko e ngaahi faka'ilonga ni 'oku fiema'u ke vave vakai'i:

• Ongo fakapulipuli, fakafonu pe vela i he puku,

• Mamahi 'oku lava ke hā ki he tu'a, ua, ngutu pe nima,

• Mamahi lolotonga taimi loloa, 'oku 'ikai mole 'i he malolo, pe lahi ange 'i he ngaue,

• Faingata'a hā,

• Fakamalū,

• Liliu 'o e ulu pe ongo mole,

• Fiekaia pe fakamalohi,

• Fakavaivai lahi mo e loto vave.

Ko e ngaahi tu'unga ko 'eni 'oku hā ki he ngaahi 'uhinga 'ikai ko e loto:

• Mamahi 'oku hoko pe hili kai,

• Ongo vai kovi pe vai 'i he ngutu,

• Faingata'a kai 'oku kau mo ia,

• Mamahi 'oku liliu 'i he tu'u 'o e sino pe hā lalahi,

• Fakamamahi 'i he kili, fievela pe lulu,

• Tale lahi.

Fēfē 'a e Fakamā'opo'opo 'i he Mamahi i he Puku?

'Oku kamata e kau faito'o 'aki ha vakai ho'ata mo e sivi sino ke kumi e 'uhinga 'o e mamahi i he puku. Ko e ngaahi fehu'i fa'a fai:

• Na'e kamata fe mo fēfē e mamahi?

• Ko e mamahi 'oku hokohoko pe taimi kehe?

• Fēfē hono uesia 'e he ngaue, kai, pe fepaki mo e fakamamahi?

• Ongo mamahi 'oku hā ki ha konga kehe?

• Na'e hoko pehe 'i he kuohili?

Ko e ngaahi sivi mahu'inga 'oku fa'a fai 'i he ngaahi tu'unga fiema'u:

• Electrocardiogram (EKG): Vakai'i e hala loto mo e ngaahi fakamo'oni 'o e mamahi kakano loto.

• Sivi toto: Vakai'i e ngaahi faka'ilonga 'o e mamahi kakano loto (hange ko e troponin).

• X-ray māmā: Vakai'i e tu'unga lahi 'o e loto mo e māmā.

• CT scan: Kumi e ngaahi tu'unga mamafa hange ko e embolism māmā pe disekisoni aorta.

Fakamā'opo'opo fekau'aki mo e "fakamalū" pea mo e fakamalū manava (stomach flu) 'i tu'a 'o e mamahi i he puku

Ko e fakamalū mo e fakamalū manava, 'oku lava ke fakatupu ngaahi faka'ilonga 'oku faingata'a ke kehe mei he mamahi i he puku. Ko e lahi 'o e ongoa 'e ua 'oku hoko ia koe'uhi ko e vailasi.

Ngaahi Faka'ilonga 'o e Fakamalū (Nasopharyngitis)

• Fakapikopiko pe holo 'o e ihu,

• Mamahi 'o e ngutu,

• Tale,

• Mamahi sino lahi mo mamahi ulu,

• Fievela nounou,

• Fakamamahi mo e vaivai.

'Oku liliu e ngaahi faka'ilonga mei he tokotaha ki he tokotaha pea 'oku fa'a nounou. Ka ko e fievela mamafa, faingata'a hā, pe vaivai lahi 'oku fiema'u ke vakai'i fakafaito'o.

Ngaahi Faka'ilonga 'o e Fakamalū Manava (Viral Gastroenteritis)

• Fakamamahi vai,

• Mamahi manava mo e ngaahi krami,

• Fiekaia mo e fakamalohi,

• Mamahi kakano mo mamahi ulu,

• Fievela nounou.

Ko e lahi 'o e taimi 'oku mole 'i he ngaahi 'aho si'i; ka ko e fievela lahi, mole vai mamafa, toto 'i he fakamamahi pe fakamalohi hokohoko 'oku fiema'u ke vakai'i 'e he toketaa.

Ngaahi 'Uhinga 'o e Fakamalū mo e Founga Fakatotolo

Ko e fakamalū 'oku fa'a fakatupu 'e he rhinovirus, pea ko e fakamalū manava 'e he norovirus mo e rotavirus. 'Oku lava ke puke mei he tale, hapai, feohi vaha'a pe ngaahi me'a 'oku puke ai.

Koe'uhi ke malu'i:

• Fufulu ho nima fakahoko mo e soapu,

• Kehe mei he kakai puke,

• Fufulu lelei e me'akai mo tauhi e ngaahi tu'utu'uni fakama'a,

• Ta'ofi mei he fakataha'i me'a.

Faito'o mo e Ngaahi Founga Tokoni

Ko e fakamalū mo e fakamalū manava 'oku vailasi 'enau 'uhinga, ko ia 'oku 'ikai ngaue e antibiotics. Ko e lahi 'o e taimi 'oku fai ha ngaahi founga ke fakasi'isi'i e ngaahi faka'ilonga:

Koe'uhi ke fakamalū:

• Inu vai lahi,

• Fai ha inu mafana hange ko e supo,

• Malolo,

• Fai ha gargle vai masima ke tokoni ki he mamahi ngutu.

Koe'uhi ke fakamalū manava:

• Tu'u e kai, inu vai lahi,

• Kumi me'akai faingofua ke tauhi,

• Malolo lahi,

• 'Oua toe fakatau fakamamahi manava ki he fanau ka 'ikai ke fakahoko 'e he toketaa.

Ko e ha e taimi ke alu fakavavevave ki he potungaue fakavavevave 'i he mamahi i he puku?

Koe'uhi ke 'oua te ke faifai pea alu ki he potungaue fakavavevave 'i he ngaahi tu'unga ko 'eni:

• Mamahi i he puku fakavavevave, mamafa mo 'ikai mole 'i he malolo,

• Mamahi 'oku kau mo e faingata'a hā, loto vave, fakamalū, fiekaia, liliu 'o e ulu,

• Mamahi 'oku hā ki he tu'a, ua pe nima,

• Koe'uhi ko e mahaki loto pe māmā kuo 'iloa pea kuo lahi ange ho ngaahi faka'ilonga.

Ngaahi Fehu'i Faka'ata

1. Ko e mamahi i he puku 'oku taimi kotoa pe ko ha faka'ilonga 'o e fakatu'utāmaki loto?

'Ikai, 'oku lava ke hoko e mamahi i he puku mei he ngaahi 'uhinga kehekehe. Ka koe'uhi ko e mamahi fakavavevave, mamafa pe lolotonga taimi loloa, 'oku fiema'u ke ke kehe e fakatu'utāmaki loto.

2. Ko e fakamalū 'e lava ke fakatupu mamahi i he puku?

Faka'ofo'ofa, koe'uhi ko e tale mo e mamahi kakano 'oku kau mo e ngaahi mahaki hala hā, 'oku lava ke ongo'i ha mamahi nounou i he puku.

3. Ko e fakamalū manava 'e lava ke fakatupu mamahi i he puku?

'I he ni'ihi, koe'uhi ko e krami manava mamafa pe reflux, 'oku lava ke hā ha ongo'i faingata'a i he puku.

4. Ko e ha e taimi ke alu ki he potungaue fakavavevave?

Mamahi fakavavevave, 'ikai mole 'i he malolo pe faingata'a hā, fakamalū, mamahi 'oku hā ki he nima, hange ko e ngaahi faka'ilonga 'oku fiema'u ke alu fakavavevave.

5. Ko e hā e 'uhinga 'o e mamahi kakano i he puku?

Ko e ngaue mamafa, tu'u hala pe ngaahi lavea ki he kakano e masani ke fakatupu ai ha mamahi i he kakano 'o e uma; ka ko e mamahi lahi, hokohoko pe 'oku kau mai mo ha toe ngaahi faka'ilonga kehe, 'oku fiema'u ke vakai'i 'e he toketaa.

6. 'E lava 'e he Covid-19 ke fakatupu ha mamahi i he uma?

ʻIo, tautefito ki he ngaahi mahaki kanotohi mamafa pe kapau 'oku kau ai mo e konga 'o e huhu'a, 'e lava ke ongo'i ha mamahi i he uma. 'I ha tu'unga pehe, kuo pau ke kumi vave ha tokoni fakafaito'o.

7. 'E lava ke kau ai e ngaahi palopalema 'o e sisitemi faka'ilo ki he mamahi 'o e uma?

ʻIo. Tautefito ki he huhu'a 'o e asiti mei he manava ki he ala me'akai (reflü) mo e ngaahi mahaki 'o e ala me'akai, 'e lava ke fakatupu ai ha mamahi i he uma hili hono kai.

8. Ko e mamahi 'o e uma 'i he fanau 'oku faingata'a?

Ko e tokolahi 'o e ngaahi me'a 'i he fanau 'oku 'ikai ke faingata'a, ka kapau 'oku hokohoko pe lahi e mamahi, kuo pau ke kumi ha toketaa.

9. Ko e hā e me'a 'e lava ke fai 'i 'api ki he mamahi 'o e kakano 'i he uma?

Ko e malolo, ngaue faingofua, faka'ata mafana mo kapau 'oku fiema'u, ngaahi faito'o mamahi faingofua 'e lava ke tokoni. Kapau 'oku 'i ai ha fehu'i, kumi ha fale'i mei he toketaa.

10. Ko e hā e me'a ke tokanga ki ai kae 'oua kuo 'osi e mahaki 'o e manava?

Ma'u vai lelei, kai me'akai faingofua mo malolo 'oku lelei. Kapau 'oku 'i ai ha ngaahi faka'ilonga lahi, kumi ha toketaa.

11. Kapau 'oku kau fakataha e mamahi 'o e uma mo e tu'a, ko e hā e ngaahi mahaki ke fakakaukau ki ai?

Ko e ngaahi mahaki 'o e fatu mo e ngaahi ala toto, ngaahi palopalema 'o e kakano mo e hui, pe ngaahi palopalema 'o e tu'u pe disk 'e lava ke fakatupu ai ha mamahi fakataha.

12. Ko e hā e ngaahi me'a 'oku fakahaa'i 'e he mamahi 'i lalo 'o e uma to'ohema?

ʻE lava ke hoko mei he ate, kete safala, huhu'a pe kakano mo e hui; kapau 'oku lahi pe fuoloa e mamahi, kuo pau ke vakai'i.

13. Ko e mamahi 'o e tumu uma 'oku mahu'inga?

'I he ngaahi tu'unga kehe, 'e lava ke kau mo e ngaahi liliu fakahormone pe ngaahi 'uhinga faingofua, ka kapau 'oku hokohoko mo 'ikai mole e mamahi, kuo pau ke vakai'i 'e he toketaa.

14. 'E lava ke 'i ai ha ngaahi 'uhinga fakalaumalie ki he mamahi 'o e uma?

ʻIo. Ko e ngaahi palopalema fakalaumalie mo e ngaahi ata panikí 'e lava ke fakatupu ha mamahi i he uma; 'oku faingata'a ke fakamo'oni'i hili hono tukuange 'a e ngaahi 'uhinga fakasino kehe.

15. Ko e hā e me'a 'e lava ke fai ke ta'ofi ai e mamahi 'o e uma?

Tauhi lelei e mo'ui 'o e fatu mo e huhu'a, fai ngaue fakataha, pea pule'i lelei e ngaahi mahaki hokohoko 'e tokoni ke fakasi'isi'i e faingamalie ke mamahi ai e uma.

Ngaahi Konga Fakamahino

• Kautaha Mo'ui 'a Mamani (WHO), Chest pain: assessment and management

• Kautaha Fatu 'a 'Amelika (AHA), Warning Signs of a Heart Attack

• Kautaha Huhu'a 'a 'Amelika (ALA), Classification and Causes of Chest Pain

• Kautaha Pule'i mo e Puipui Mahaki 'a 'Amelika (CDC), Common Colds and Acute Respiratory Tract Infections

• Mayo Clinic, Chest pain: First aid

• Kautaha Fai Fekau'aki mo e Fatu 'a 'Iulope (ESC), Cardiac causes of chest pain

• UpToDate, Initial evaluation of the adult patient with chest pain in the emergency department