O Mea e Manaʻomia Ona E Iloa e Uiga i Vitamini ma le Vitamini B12

O le a le Vitamini?
O vitamini o ni meaʻai e le mafai ona suia mo le soifua maloloina. O le upu "vitamini" na muamua fa'aalia i le 1912 e le tagata su'esu'e kemisi mai Polani, Casimir Funk, ma o lona uiga o le "amin e manaʻomia mo le ola." O nei mea e taua tele mo le tino o le tagata ma e vaevae i ni vaega se lua: vitamini e solu i le ga'o ma vitamini e solu i le vai.
O le vaega e sili ona lauiloa i vitamini e solu i le vai o le vaega o le vitamini B. O lenei vaega e aofia ai: tiamin (B1), riboflavin (B2), niasin (B3), pantotenik asiti (B5), pridoksin (B6), biotin (B7), folik asiti (B9) ma kobalamin (B12), e aofia ai le aofa'i o vitamini e valu.
Fa'amaumauga Autu e Uiga i le Vitamini B12
O le vitamini B12, e ta'ua fo'i o le kobalamin, o se vitamini e masani ona solu i le vai. E na'o sina vaega itiiti e teuina i totonu o le tino; e tele lava i le ate. E tusa ma le 4 miligramu o le vitamini B12 e teuina i totonu o le tino o se tagata matua maloloina. Ona o le la'ititi o le gafatia e teu ai, e tatau ona masani ona maua le B12 mai mea'ai.
O le vitamini B12 e maua tele i mea'ai e maua mai i manu. E mafai e le tino o le tagata ona fa'atupu sina vaega itiiti i totonu o le manava, ae o le aofa'i e maua mai i mea'ai masani e sili atu ona taua mo le soifua maloloina. E le gata i lea, o le vitamini B12 e vaivai i le vevela maualuga ma e mafai ona fa'aletonu i le taimi o le kuka.
Matafaioi i le Tino:
E galulue fa'atasi ma le folik asiti i le fa'atupuina o sela mumu o le toto.
E taua tele i le fa'atupuina o le DNA ma le fausia o le ufiufi myelin i si'osi'omaga o sela neura. O le myelin e fa'avave ai le fe'avea'i o fa'ailo neura.
E fesoasoani i le fa'aaogaina lelei o amino asiti ma nisi minerale (aemaise le zinc ma le magnesium).
E iai fo'i sona sao i le toe fa'aogaina o le B12 e gaosia i totonu o le tino.
O a Fa'ailoga e Mafai Ona Tulai Mai i le Vaivai o le B12?
O le vaivai o le vitamini B12 e mafai ona fa'aalia i fa'ailoga eseese i totoga ma faiga eseese o le tino. O nisi o fa'ailoga e masani ona va'aia:
Fa'aletonu o le toto mumu (anemia), aemaise lava le pernisiyous anemia. I lenei tulaga e mafai ona i ai le fatu vave, vaivai, fa'aitiitia le malosi, faigata ona taula'i ma le faliu o le ulu.
Mumu ma le mu i luga o le laulaufaiva, manu'a i totonu o le gutu, maso pupuni i vae i le po ma fa'afitauli o le manava e pei o le manava le lelei.
Lagona le mu, le malamalama ma fa'afitauli o le faiga neura i lima, lima pito i luga, vae ma vae pito i lalo. I tulaga ogaoga, e mafai ona fa'agesegese le mafaufau, fa'afitauli i le manatua ma le le mafai ona taula'i.
Aemaise lava i tagata matutua, e mafai ona fa'aalia fa'ailoga o le le manatua ma le galo. A'o fa'aopoopo tausaga, e mafai ona fa'aitiitia le mafai ona mitiia ma teu le B12 i le tino, o lea e tatau ai ona mata'ituina lelei tagata matutua.
O nisi su'esu'ega ua fa'aalia ai e mafai ona a'afia le atina'e o le fa'anoanoa i le vaivai o le B12.
O le vaivai umi o le B12 e mafai ona fa'aitiitia ai le gaosiga o sela fou ma fa'aitiitia ai le saoasaoa o le metabolism.
E mafai ona va'aia le pa'u o lauulu i nisi taimi i le vaivai o le B12. Ae ui i lea, o mafua'aga autu o le pa'u o lauulu e masani ona mafua mai i le fa'asinomaga ma le fa'atulagaina o le tino.
O a Mea'ai e Maua ai le B12?
O le vitamini B12 e masani ona maua i mea'ai e maua mai i manu. I tagata maloloina, o le maualuga o le B12 i le toto e tusa ma le 150 pg/ml ma afai e i lalo ifo o le 80 pg/ml e manatu o se vaivai. O le aofa'i fautuaina i le aso e tusa ma le 2.4 microgram.
O mea'ai e mauoa i le B12 e aofia ai:
Ate, spleen ma isi totoga i totonu o manu
Papa, oyster, shrimp ma isi i'a e iai atigi
I'a e pei o le alabalaki, tuna, ma le mackerel
Susu, yogurt, sisi ma isi oloa susu
Fuamoa

Tulaga e Masani Ona Mafua ai le Vaivai o le B12
Fa'afitauli i le mitiia (fa'ata'ita'iga o ma'i o le manava po'o le manava pito i lalo, pe a mae'a taotoga eseese)
Fa'aaogaina umi o mea'ai e le lava ma le le paleni, aemaise lava i tagata e 'ai la'au po'o vegan
Fa'aaogaina umi o nisi vaila'au e pei o le omeprazole, metformin
Fa'aitiitia o le gaosiga o le asidi o le manava i le soifuaga matua
Fa'afitauli o le Soifua Maloloina e Mafai Ona Tulai Mai i le Vaivai o le B12
Pernisiyous anemia: E mafai e le tino puipuia ona osofa'ia sela o le manava ma taofia le mitiia o le B12.
Fa'aopoopo, e mafai ona tula'i mai le anemia ona o le vaivai o le folik asiti fa'atasi ai ma le vaivai o le B12 ma fa'aitiitia ai le gaosiga o sela mumu o le toto.
E mafai ona a'afia le faiga neura, ma fa'aalia ai le mu, le malamalama ma le le paleni.
O le vaivai umi o le B12 e mafai ona avea ma fa'ailoga lamatia mo ma'i o le fatu ma alatoto.
E mafai ona fa'aleagaina le soifua maloloina o ponaivi ma mafua ai le osteoporosis ma le faigofie ona gau o ponaivi.
E Fa'afefea Ona Puipuia ma Togafitia le Vaivai o le B12?
A fa'amaonia le vaivai o le B12, e tatau ona su'esu'e muamua le mafua'aga. E mafai ona mafua mai i le le lava o le taumafa (fa'ata'ita'iga i tagata e le 'ai mea'ai manu), fa'afitauli i le mitiia (ma'i o le manava po'o le manava pito i lalo, taotoga) po'o nisi vaila'au.
A mafua mai i le le lava o le taumafa, e fautuaina le fa'aopoopoina o mea'ai e mauoa i le B12 i le taumafa ma, pe a mana'omia, fa'aopoopoina o vaila'au (fomu pepa po'o fomu i lalo o le laulaufaiva). Ae peita'i, pe a iai fa'afitauli i le mitiia, e le lava nei ituaiga o vaila'au; i lenei tulaga e tatau ona tui le vitamini B12.
O le auala sili e puipuia ai le vaivai o le vitamini B12 o le taumafa masani ma paleni o mea'ai e iai le B12. Aemaise lava i tagata i le vaega lamatia (vegan, tagata matutua, i latou ua faia taotoga o le manava po'o le manava pito i lalo) e tatau ona iloiloina le fa'aogaina o vaila'au i lalo o le va'aiga a le foma'i.
Fesili e Masani Ona Fesiligia
1. E fa'apefea ona iloa le vaivai o le vitamini B12?
O le vaivai o le B12 e masani ona fa'aalia i le vaivai, le manatua, anemia, le malamalama i lima ma vae. I nisi tagata e mafai ona i ai fa'afitauli o le manava, ma le ma'ale'ale o le laulaufaiva ma fa'afitauli o le faiga neura. E mana'omia le su'ega o le toto mo le fa'amaoniga sa'o.
2. O ai e sili ona lamatia i le vaivai o le B12?
Tagata vegan ma vegetarian e le 'ai mea'ai manu, i latou ua faia taotoga o le manava po'o le manava pito i lalo, tagata i luga o le 65 tausaga ma i latou e iai ma'i tumau o le manava po'o le manava pito i lalo e sili atu le lamatia.
3. E lamatia le tele o le vitamini B12?
O le vitamini B12 e solu i le vai, o le mea lea e masani ona aveesea le tele i le mimi ma e itiiti le lamatiaga o le a'afiaga oona. Ae ui i lea, o le fa'aogaina faifaipea o vaila'au i le aofa'i tele e tatau ona faia i lalo o le va'aiga a le foma'i.
4. E mafai ona mafua ai le pa'u o lauulu le vaivai o le B12?
O le vaivai o le B12 e mafai ona fa'aoso le pa'u o lauulu i nisi tagata. Peita'i, o le mafua'aga autu o le pa'u o lauulu e masani ona mafua mai i le fa'asinomaga ma le fa'atulagaina o le tino.
5. E fa'apefea ona fa'aogaina le fa'aopoopoga o le B12?
A fa'amaonia le vaivai, e mafai e lau foma'i ona fautuaina le fa'aogaina o le pepa, pepa i lalo o le laulaufaiva po'o le tui o le B12. O le aofa'i ma le auala o togafitiga e fuafua i le mafua'aga o le vaivai.
6. O a mea'ai e maua ai le B12?
O punaoa autu e aofia ai le ate, aano mumu, i'a e iai atigi, i'a, susu, yogurt ma fuamoa.
7. E fa'apefea ona puipuia e tagata vegan le vaivai o le B12?
E le mafai ona maua le aofa'i tatau o le B12 i le taumafa la'au. O le mea lea, e fautuaina tagata vegan e fa'aogaina masani le fa'aopoopoga o le B12 ma ia i lalo o le va'aiga a le foma'i.
8. E mafai ona mafua ai le fa'anoanoa le vaivai o le B12?
O nisi su'esu'ega o lo'o fa'aalia ai e mafai ona feso'ota'i le vaivai o le B12 ma fa'ailoga fa'aletino e pei o le fa'anoanoa ma le fa'aitiitia o le mafaufau.
9. Aisea e taua ai le vitamini B12 i le taimi o le maitaga?
O le maua o le aofa'i tatau o le B12 i le taimi o le maitaga e taua tele mo le atina'eina o le fai'ai ma le faiga neura o le pepe. A vaivai, e mafai ona si'itia le lamatiaga o fa'aletonu i le fanau mai.
10. O le a le mea e tupu pe a le togafitia le vaivai o le B12?
A le togafitia le vaivai o le B12 mo se taimi umi, e mafai ona tumau le fa'aleagaina o le faiga neura, fa'aletonu o le toto mumu ma fa'afitauli i le soifua maloloina o ponaivi. O le mea lea, e taua le vave su'esu'e ma togafitiga.
11. E tatau ona fa'aogaina le fa'aopoopoga mo tagata uma?
I tagata e 'ai lelei ma paleni, e le masani ona mana'omia le fa'aopoopoga. Ae i vaega lamatia, e tatau ona amata i le fautuaga a le foma'i.
12. E mafai ona puipuia e le vitamini B12 le kanesa?
O fa'amaumauga fa'asaienisi i le taimi nei e le fa'aalia ai se sootaga manino i le va o le fa'aopoopoga o le B12 ma le puipuia o le kanesa. E le gata i lea, e leai se fa'amaoniga e fa'aitiitia ai le lamatiaga o le kanesa i le fa'aogaina o le B12 i le aofa'i sili atu nai lo le mana'omia.
Punaoa
World Health Organization (WHO). Manaʻoga o Vitamini ma Minerale i le Soifua Maloloina o Tagata (Lipoti).
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Pepa Moni o le Vitamini B12.
The National Institutes of Health (NIH) – Office of Dietary Supplements. Vitamini B12: Pepa Moni mo Fomai Soifua Maloloina.
American Society of Hematology. Anemia Pernicious.
British Dietetic Association (BDA). Vitamini B12 — Pepa Moni o Meaʻai.
MedlinePlus. Le Lava o le Vitamini B12.