Le tiga o le fa'au: O ona mafua'aga, fa'ailoga ma auala aoga e tali atu ai

O le ā le Ituaiga o le Tigā o le Fāʻau?
O le tigā o le fāʻau; o se faitioga masani e aliali mai i le tigā pe a folo, e masani ona iai le mu, le mānava, le tui, le mageso ma le lagona o le tiga. E masani ona avea o se tasi o fa'ailoga autū e mafua ai ona asiasi atu tagata i falema'i. O le lagona o le mago po'o le le fiafia i le fāʻau e masani ona mou atu i se taimi puupuu ma mafai ona faaleleia e aunoa ma se togafitiga. Peitai, i nisi tulaga, afai e umi pe faifai pea le tigā o le fāʻau, e mafai ona avea ma fa'ailoga o se fa'afitauli tuga o le soifua mālōlōina ma e manaʻomia ai le iloiloga fa'afoma'i.
O fea Vaega o le Fāʻau e Aafia?
O le tigā o le fāʻau, pe a aafia i vaega eseese o le fāʻau, e fa'aigoaina e tusa ai ma lona ituaiga:
Afai e aafia le pito i tua o le gutu, e taʻua o le farenisi,
Afai e mafua ai le fula ma le mū i tonsils, e taʻua o le tonsiliti (fa'ama'i o tonsils),
Afai e aafia le vaega o le larynksi, e taʻua o le laryniti.
Faiga Faigofie e Fa'aitiitia ai le Tigā o le Fāʻau
E iai ni auala faigofie e mafai ona taumafai i le fale e fa'aitiitia ai le tigā o le fāʻau. O le inu vai tele, le inu lauti mafanafana ma le nofo i se siosiomaga susu e mafai ona fesoasoani e fa'amāmā ai le fāʻau. O le vai mafanafana e iai le tipolo ma le meli, lauti kingeri, lauti kamomila ma le lauti sage, ekinesia po'o le lauti a'a meani, o ni lauti masani e masani ona fa'aaogaina. E le gata i lea, o su'esu'ega fa'asaienisi ua fa'aalia ai e mafai e nisi o mea totō (fa'ata'ita'iga kingeri, ekinesia) ona fesoasoani e fa'amāmā le fāʻau ma le mū. Peita'i, ona e le talafeagai nisi o mea totō mo nisi tagata, aemaise i latou e iai ma'i tumau po'o e fa'aaogaina vaila'au i taimi uma, e fautuaina le fesili muamua i le foma'i a'o le'i fa'aaogaina nei auala.
Faiga Togafitiga mo le Tigā o le Fāʻau
O le togafitiga o le tigā o le fāʻau e fa'alagolago i le mafua'aga:
Afai e mafua mai i fa'ama'i viral, e masani ona le fa'aaogaina ai vaila'au fa'ama'i (antibiotic) ma e lava le togafitiga lagolago (malologa, inu vai, vaila'au fa'aitiitia le fiva ma isi).
Afai e iloa o se fa'ama'i bacterial, e mafai e le foma'i ona amata se togafitiga antibiotic talafeagai. E masani ona 7–10 aso le umi o lenei togafitiga.
Mo le fa'aitiitia o le tigā ma le mū, e mafai ona fa'aaoga vaila'au pei o le acetaminophen po'o le ibuprofen.
Afai e mafua mai i le allergy le tigā o le fāʻau, e mafai ona fesoasoani vaila'au antihistamine.
Afai e mafua mai i le reflux le tigā o le fāʻau, e mafai ona fautuaina suiga i le taumafa ma vaila'au e fa'aitiitia ai le asidi o le manava.
O ā Fa'ailoga Autū o le Tigā o le Fāʻau?
O le tigā o le fāʻau e masani ona fa'ailoa i le fa'ateleina o le tigā pe a folo, le mu, le tui, le fula ma le mū i le fāʻau. I nisi tulaga, e mafai ona fa'atasi ma le le mafai ona tautala lelei, tale, vaivai, fiva po'o le faigatā ona folo.
O Ai e Sili Ona A'afia i le Tigā o le Fāʻau?
E mafai ona a'afia i so'o se matua, ae o tamaiti ma talavou (aemaise i latou e le'i matua lelei le puipuiga o le tino) e masani ona maua i le tigā o le fāʻau. E le gata i lea, o i latou e masani ona ma'i, e iai le allergy, ma e tele taimi i nofoaga tumutumu (fa'ata'ita'iga a'oga, pasi) o lo'o i le vaega lamatia.
Auala Fa'anatura e Fa'amāmā ai le Tigā o le Fāʻau
O fautuaga masani e mafai ona fesoasoani e fa'amāmā ai le fāʻau:
Inu vevela (lauti totō, susu mafanafana po'o le vai mafanafana)
Fefiloi meli ma tipolo
Fufulu le fāʻau i le vai masima
Fa'asusu le ea o le potu (fa'ata'ita'iga fa'aaoga masini ausa)
Aloese mai le ula ma mea e fa'atiga ai le fāʻau
Peita'i, afai e tumau pea le tigā, e umi, po'o e iai fa'ailoga fa'aopoopo e pei o le fiva po'o le faigatā ona mānava, e tatau ona iloiloina e le foma'i.

Mea'ai ma Lagolago Fa'anatura e Lelei mo le Tigā o le Fāʻau
I le aganu'u masani, e fautuaina le meli, yogurt, mea'ai malu e fa'amamago ma supo vevela mo le tigā o le fāʻau. O le meli e fa'asusu ma fa'amāmā le fāʻau; o le sua apu vineka e filifilia e nisi ona o ona uiga fa'ama'i vaivai. O le kaliki e ta'uta'ua i le malosi o ona uiga antioxidant ma antimicrobial. Ae peita'i, a taumafai i nei mea'ai, e tatau ona silafia le fa'apitoa o le tino ma fa'afitauli o le manava.
Mafua'aga Masani o le Tigā o le Fāʻau
Fa'ama'i malulu, fulū ma isi fa'ama'i viral (o mafua'aga masani ia o le tigā o le fāʻau)
Fa'ama'i e mafua mai i le bacteria streptococcus (aemaise i tamaiti a'oga e tatau ona mata'ituina)
Allergy (pollen, pefu, limu, fulu manu ma isi mea e fa'aoso ai)
Le ea mago, palapala o le siosiomaga ma le asu tapaa
Fa'atiga fa'amekanika (tautala leotele, alaga, taumafa po'o le inu mea vevela–mālū)
Ma'i reflux (asidi o le manava e o'o atu i le esophagus ma le fāʻau)
I nisi taimi seasea, o kanesa, ma'i mū tumau po'o manu'a
Fatorisi Lamatia i le Tulai Mai o le Tigā o le Fāʻau
Tamaiti ma talavou i le va o le 3–15 tausaga
Ula tapaa po'o le nofo i le siosiomaga e iai le asu tapaa
Tu'uaiga e fa'aitiitia ai le malosi o le puipuiga o le tino (nisi ma'i ma vaila'au)
Nofo umi i nofoaga tumutumu ma tapunia
Le lava o le tausiga i le tumama patino
Puipuiga e Mafai Ona Fai e Taofia ai le Tigā o le Fāʻau
Fa'aaoga masani ma sa'o le fufulu lima
I nofoaga tumutumu, taumafai e fa'aoga matapule po'o le fa'aaogaina o le vai fufulu lima
Taumafai e fa'amamā lelei mea patino
Lagolago le malosi o le tino i le taumafa paleni ma le moe masani
Aua le ula tapaa, aua foi le nofo i le asu tapaa
Fai tui fautuaina mo le fulū ma nisi fa'ama'i bacterial
O le ā e Fai pe a Umi le Tigā o le Fāʻau?
O le tele o tigā o le fāʻau e mou atu i totonu o le 5–10 aso i le malologa ma togafitiga lagolago i le fale. Ae afai e aliali mai fa'ailoga nei, e tatau ona vave asiasi i le foma'i:
Faigatā ona mānava, folo po'o tatala le gutu
Fula manino i le ua po'o le foliga
Fiva maualuga (38°C pe sili atu)
Le mafai ona tautala lelei tumau po'o le tigā tele o le taliga
Susu i le toto po'o le fa'ateleina o le kelu
Tigā o so'oga, pupū po'o isi fa'ailoga o le tino atoa
E Fa'afefea Ona Fa'amaonia le Tigā o le Fāʻau?
O le auala autū i le fa'amaoniga o le tigā o le fāʻau o le fa'alogo i le tala a le ma'i, su'esu'ega fa'aletino ma pe a mana'omia, su'ega i le falema'i. E mafai e foma'i fa'apitoa ona faia su'ega vave o le antigen po'o le aganu'u o le fāʻau e iloa ai pe iai se fa'ama'i bacterial. E masani foi ona lava le va'aiga i le fāʻau (fa'aaliga o le pharynx) mo le fa'amaoniga.
Sootaga i le va o le Tigā o le Fāʻau ma le Le mafai ona Tautala Lelei
A uma le tigā o le fāʻau ae tumau pea le le mafai ona tautala lelei, e masani ona mafua i le mageso o le siu o le leo. Afai e umi le le mafai ona tautala lelei, e taua le asiasi i se foma'i fa'apitoa i le isu, taliga ma le fāʻau.
E Aoga Tui i le Puipuia o le Tigā o le Fāʻau?
O tui na atia'e mo le puipuia o le fulū ma nisi fa'ama'i bacterial, o mafua'aga autū ia o le tigā o le fāʻau, e mafai ona fesoasoani i le puipuiga. E mafai ona e fesili i lau foma'i e uiga i le tui fulū fa'aletausaga ma isi tui fautuaina i lou itulagi (fa'ata'ita'iga tui strep i nisi atunuu).
Tigā o le Fāʻau ma le COVID-19
O le tigā o le fāʻau o se tasi lea o fa'ailoga taua o le COVID-19. Ae peita'i, e le mafai ona fa'amaonia le COVID-19 i le tigā o le fāʻau na'o ia; e tatau ona iloiloina fa'atasi ma le fiva, tale ma le faigatā ona mānava. Afai e masalomia, e fautuaina le iloiloga fa'afoma'i ma su'ega pe a mana'omia.
Fesili Masani
O le tigā o le fāʻau e masani ona mafua i fa'ama'i?
O le tele lava, ioe. Aemaise lava fa'ama'i viral e pei o le malulu ma le fulū o mafua'aga masani ia.
O ā auala fa'amāmā e mafai ona ou taumafai i le fale mo le tigā o le fāʻau?
Lauti mafanafana, meli, vai tipolo, fufulu le fāʻau i le vai masima, fa'asusu le ea ma fa'amalolo le leo o fautuaga autū ia.
O le tigā o le fāʻau i tamaiti e lamatia?
E masani ona tupu fa'ama'i faigofie i tamaiti, ae afai e iai le fiva maualuga, faigatā ona mānava, pupū po'o isi fa'ailoga fa'aopoopo, e tatau ona asiasi i le foma'i.
I ā tulaga e tatau ai ona asiasi i le foma'i mo le tigā o le fāʻau?
Afai e sili atu i le 10 aso e tumau ai fa'ailoga, pe a tupu se faigatā i le manava po'o le foloina, pe a tupu se fiva matuia po'o le fula o le ua, e tatau ona faia se su'esu'ega fa'afoma'i.
E mafai ona tu'uina le aspirin i tamaiti e tiga le fa'au?
Leai. E le fautuaina le aspirin mo tamaiti ona o le lamatiaga o le Reye syndrome. Mo vaila'au fa'aitiitia tiga, fa'afeso'ota'i lau foma'i.
E lelei le meli, sua o le apu, ma le kaliki mo le tiga o le fa'au?
O nei mea'ai e masani ona fa'aogaina e fai ma fesoasoani masani, ae le mafai ona suia ai togafitiga fa'afoma'i. Aemaise lava i ē e iai ma'i tumau, e tatau ona fa'aaoga nei metotia i lalo o le va'aiga a le foma'i.
O le a le siama e masani ona mafua ai le tiga o le fa'au?
O siama o le Streptococcus, aemaise lava i tamaiti, o le mafua'aga masani lea o le tiga o le fa'au ona o siama.
A fa'atasi le tiga o le fa'au ma le tale, o le ā le fautuaga?
Fautuaina auala fesoasoani (inu vevela, tele le vai, malolo). Mo fa'ailoga umi po'o fa'ailoga e le mafai ona togafitia, e tatau ona va'ai i le foma'i.
E mafai ona fa'atupu e le COVID-19 le tiga o le fa'au?
Ioe, o se tasi o fa'ailoga o le COVID-19 o le tiga o le fa'au. Afai e iai fo'i isi fa'ailoga, e tatau ona faia se su'esu'ega fa'afoma'i.
E mafai ona mafua mai le tiga o le fa'au i le fiva?
O le a'afia i le poleni, pefu po'o mea e maua ai le fiva mai manu e mafai ona mafua ai fa'afitauli fa'alergi e ono fa'atupu ai le mageso ma le tiga i le fa'au.
E tatau ona fa'aaoga vaila'au fa'ama'i mo le tiga o le fa'au?
E tatau ona fa'aaoga vaila'au fa'ama'i i lalo o le fautuaga a le foma'i pe a o'o i fa'ama'i siama. E le aoga vaila'au fa'ama'i mo fa'ama'i viral.
O le ā e tatau ona fai pe a tiga le fa'au i le taimi o le maitaga?
E mafai ona fa'aaoga auala saogalemu ma masani e fa'amalie ai, ae mo le fa'aaogaina o vaila'au ma fa'ailoga matuia, e tatau ona va'ai i le foma'i.
A tumau pea le leotele pe a uma le tiga o le fa'au, o le ā e fai?
A umi le leotele, e taua le fa'afeso'ota'i se foma'i tipitipi ma taliga, isu ma le fa'au.
O le tiga o le fa'au i le itu e tasi e taua?
I tiga i le itu e tasi, e mafai ona iai le ma'i o le tonsil, tumo po'o fa'afitauli i neura; i lenei tulaga, e tatau ona va'ai i le foma'i.
O le ā le auala sili ona aoga e puipuia ai le tiga o le fa'au?
O le tausia o le tumama o lima ma le manava, 'alofia le ulaula, ma le lagolagoina o le puipuiga o le tino o nisi ia o auala autu e puipuia ai.
Punaoa
Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi (WHO): "Sore Throat - Causes and Management"
Centers for Disease Control and Prevention (CDC): "Sore Throat: Clinical Overview"
American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery (AAO-HNS): "Sore Throat Patient Information"
American Academy of Pediatrics (AAP): "When to Call the Doctor if Your Child Has a Sore Throat"
Mayo Clinic: "Sore throat - Symptoms and Causes"
National Health Service (NHS): "Sore throat"