Faʻamaʻi o le Paʻu o le Manava: Mea e Tatau Ona E Iloa e Uiga i le Gastritis

Asiti i Totonu ma Faiga Puipuia i Totonu o le Totonu
O le totoga o le manava e gaosia ai se vai malosi e iai le asiti e taua tele i le faiga o le su'esu'ega o mea'ai. O lenei asiti e gaosia mai i le tele o totoga laiti o lo'o i totonu o le pa'u o le manava. Ina ia puipuia le pa'u o le manava (mukoza) mai le faaleagaina, o le pito i totonu o le manava e ufiufi i se vaega manifinifi o le mucus puipui e gaosia e sela faapitoa. Peita'i, i nisi tulaga, e mafai ona faaleagaina le pa puipui o le manava po'o le gaosia tele o le asiti i le manava. O le i'uga, e mafai ona mu le pa'u o le manava ma tupu ai le tulaga e ta'ua o le gastritis.
O le ā le Gastritis?
O le gastritis o le mu o le pa'u i totonu o le manava (mukoza). E masani ona tupu ona o le si'itia o le asiti i le manava po'o le faaleagaina o le vaega puipui. I lenei tulaga, e mafai ona pa'i sa'o le asiti i le manava i le tino o le manava ma faaleagaina ai sela. E lua ituaiga autu o le gastritis: e mafai ona amata faafuase'i (akuta) po'o le faasolosolo ona tupu ma tumau mo se taimi umi (kronika).
O le gastritis akuta e masani ona amata faafuase'i ma faailoa mai i le tiga malosi i le manava, fa'ama'i, tafea ma le leai o se fia'ai. O le gastritis kronika e masani ona leai ni fa'ailoga po'o le fa'ailoa mai i le le mautonu, le mafai ona fa'amalieina, lagona o le tumu ma le fula i le manava pe a uma ona 'ai.
Mafua'aga o le Gastritis
O le mafua'aga sili ona taatele o le gastritis o le fa'ama'i e mafua mai i le siama e ta'ua o le Helicobacter pylori e nofo i le manava. Ae o lo'o iai fo'i isi mafua'aga e mafai ona fa'aoso ai le mu i le pa'u o le manava:
Fa'aaogaina o le tapaa
Fa'aaogaina tele o le ava malosi
Fa'aaogaina umi o vaila'au e pei o le aspirin, ibuprofen ma isi vaila'au e le o ni steroid anti-inflamatori
Mafatiaga tino e pei o gasegase ogaoga, taotoga tetele, manu'a tetele ma mu ogaoga
Mafatiaga mafaufau ma lagona
Isi fa'ama'i e mafua mai i siama, siama o le virus po'o le fungi
Allergy i mea'ai
Fa'aogaina o le radiotherapy
Matua
Fa'ama'i o mea'ai
O tulaga e osofa'ia ai e le tino puipui le pa'u o le manava (gastritis autoimmune po'o le gastritis ituaiga A)
O a Fa'ailoga o le Gastritis?
E mafai ona eseese fa'ailoga o le gastritis i tagata taitoatasi. E leai ni fa'ailoga i nisi tagata, ae o isi e mafai ona maitauina fa'ailoga manino.
Fa'ailoga o le Gastritis Akuta
Tiga faafuase'i e masani ona lagonaina i le ogatotonu ma luga o le manava (e sili ona malosi pe a oomiina)
Tiga e sosolo atu i tua
Fa'ama'i ma le tafea
Leai o se fia'ai
So'o ona fa'atafega
Lagona o le tumu ma le fula i le manava
Tafea e iai le toto po'o le lanu enaena pogisa
Toto i le sela po'o le sela e lanu uliuli (melena)
Mu ma le 'ava i le manava
Fa'ailoga o le Gastritis Kronika
I le gastritis kronika e masani ona leai ni fa'ailoga. O fa'ailoga vaivai e mafai ona aofia ai le fula i le manava pe a uma ona 'ai, so'o ona fa'atafega ma le le mafai ona fa'amalieina. Peita'i, afai e le togafitia le gastritis kronika mo se taimi umi, e mafai ona si'itia ai le lamatiaga o le fa'atupuina o le ma'i o le manava po'o le manava laiti ma le kanesa o le manava.
Ituaiga o le Gastritis: Fa'avae i le Nofoaga ma le Mafua'aga
O le gastritis e mafai ona ta'ua i igoa eseese e fa'atatau i le vaega o le manava e a'afia ai:
Antral Gastritis: O le ituaiga o le gastritis e a'afia ai le vaega o le manava e lata i le fa'ai'uga (antrum), o le ituaiga e masani ona tupu ma e masani ona feso'ota'i ma le H. pylori.
Pangastritis: E a'afia ai se vaega tele o le pa'u o le manava.
Korpus Gastritis: E tupu i le vaega ogatotonu o le manava (korpus).
O le gastritis kronika e vaevaeina i ituaiga tetele e tolu e fa'atatau i le mafua'aga:
1. Gastritis Autoimmune (Ituaiga A): E tupu pe a sese le tali a le tino puipui i sela o le manava. E masani ona fa'atasi ma le leai o le vaitamini B12.
2. Gastritis Siama (Ituaiga B): E mafua mai i fa'ama'i siama, aemaise lava le H. pylori.
3. Gastritis Kemikolo (Ituaiga C): E tupu ona o le fa'aaogaina umi o vaila'au (aemaise NSAİİ), fa'aaogaina tele o le ava malosi po'o le reflux o le bile i nisi taimi.
E Fa'afefea Ona Su'esu'eina le Gastritis?
O le la'asaga muamua i le su'esu'ega o le gastritis o le aoina o le tala'aga auiliili o le ma'i. E iloiloina fa'atasi ai ma fa'ailoga, vaila'au o lo'o fa'aaoga, masaniga o le 'ai, fa'aaogaina o le ava ma le tapaa, ma le tala'aga lautele o le soifua maloloina. E mafai e le foma'i ona su'esu'e le manava e saili ai vaega e tiga ai.
A mana'omia, e mafai ona fa'aaoga auala fa'aata e pei o le ultrasound o le manava. O le X-ray e masani ona fa'aaoga pe a masalomia tulaga ogaoga e pei o le tuitui o le manava. O le auala sili ona mautinoa e fa'amaonia ai le gastritis ma su'esu'e le mafua'aga o le endoscopy o le vaega i luga o le digestive system. I le taimi o le endoscopy, e mafai ona ave se biopsy mai le pa'u o le manava pe a mana'omia.
Fa'aopoopo i lea, e mafai ona su'esu'eina i su'ega o le toto fa'ailoga o le mu, fa'ama'i ma le tali autoimmune. Afai e masalomia le gastritis autoimmune, e su'esu'eina antikolo fa'apitoa. E mafai ona fa'aaoga le su'ega o le sela e su'esu'e ai pe iai se toto i le sela.
La'asaga i le Togafitiga o le Gastritis
I le to'atele o tagata, e mafai ona pulea le gastritis i suiga o le olaga ma le tausia lelei o le taumafa. Ae peita'i, e mafai ona fa'aaoga vaila'au pe a mana'omia.
O la'asaga muamua e fautuaina:
Aloese mai le kofe, ava malosi ma le tapaa e fa'aleagaina ai le manava
Aloese mai mea'ai e tele le masima ma le asiti
Afai e iai fa'ailoga manino, fa'aitiitia le taumafa mo se taimi pu'upu'u po'o le filifilia o mea'ai mama ma faigofie ona fa'amamago
Pulea le mafatiaga (fa'ata'ita'iga: fa'amalologa, meditation)
O vaila'au e masani ona fa'aaoga i togafitiga fa'afoma'i:
Antiasit, proton pump inhibitors (PPI) ma H2 receptor blockers e fa'aitiitia ai le asiti i le manava
Fa'aopoopoina o le vaitamini B12 i le gastritis autoimmune
O le vaega sili ona taua o le togafitiga o le pulea lelei o le mafua'aga autu (fa'ata'ita'iga: fa'ama'i H. pylori, fa'aaogaina umi o vaila'au, faiga autoimmune) i lalo o le va'aiga a le foma'i. O le siakiina masani ma le fa'atonutonuina o le tulaga o le ma'i e taua tele mo le puipuia o fa'afitauli ogaoga i le lumana'i.
Fautuaga o le Taumafa mo Tagata e iai le Gastritis
O le taumafa e taua tele i le togafitiga o le gastritis ma le fa'aitiitia o fa'ailoga. E tatau ona filifilia mea'ai e lelei mo le manava, e tele le alava ma e mafai ona fa'aitiitia ai le mu. O su'esu'ega e fa'aalia ai e mafai ona puipuia nisi ituaiga o siama i mea'ai e pei o le yogurt fa'alenatura ma le sauerkraut. E mafai fo'i ona fesoasoani le broccoli, ginger, kaliki, karoti ma la'au fa'ama'i i le fa'aitiitia o fa'ailoga o le gastritis.
Mea'ai ma meainu fautuaina:
Fua fou ma fuala'au (fa'ata'ita'iga apu, karoti, broccoli)
Mea'ai e tele le alava e pei o le saito atoa, oatmeal, pi
Mea'ai e itiiti le ga'o (moa, turkey, i'a)
Sami o le popo
Mea'ai e tele le probiotic (tarhana, yogurt, sauerkraut)
Mea e tatau ona aloese ai:
Chokoleti, kofe, ava malosi
Tomato ma mea'ai e tele le asiti
Mea'ai fa'agaioia, e tele le ga'o ma le suka
Mea'ai e tele le masima ma mea'ai tunu i le suau'u
Mea'ai sauni ma mea'ai fa'apopo
Fa'ama'i fa'ama'i ma mea'ai fa'aopoopo
E taua le manatua e eseese le ma'ale'ale o le manava i tagata taitoatasi. Ae le'i faia se suiga i le taumafa po'o le togafitiga, e taua le fa'afeso'ota'i se foma'i.
Fesili e Masani Ona Fesiligia
1. E mafai ona mou atu le gastritis e aunoa ma se togafitiga?
I nisi tulaga, aemaise pe a aveese le mafua'aga (fa'ata'ita'iga taofi le fa'aaogaina o vaila'au po'o le ava/tapaa), e mafai ona fa'aitiitia le gastritis. Ae peita'i, afai e umi po'o le ogaoga o fa'ailoga, e tatau ona su'esu'eina e le foma'i.
2. O le ā le avanoa e mafai ai e le gastritis ona mafua ai le kanesa o le manava i le lumana'i?
O le gastritis kronika, aemaise lava pe a umi tausaga ma e le togafitia, e mafai ona si'itia ai le lamatiaga o le kanesa o le manava. O le mea lea, e taua le siakiina masani ma le togafitiga talafeagai.
3. O le ā le Helicobacter pylori ma e fa'apefea ona a'afia ai le gastritis?
O le Helicobacter pylori o se ituaiga o siama e mafai ona ola i luga o le mucosa o le manava. E mafai ona mafua ai le mumū i le paʻu o le manava ma mafua ai le gastritis. I lona togafitiga, e masani ona fa'aaogaina vaila'au fa'ama'i siama ma vaila'au e fa'aitiitia ai le sua o le manava.
4. O afea e tatau ai i se tagata e iai le gastritis ona alu i le foma'i?
A iai tiga o le manava, fa'alogo i le manava, pua'i, pua'i toto pe uliuli, pe a iai foi le toto i le sela, e tatau ona vave alu i le foma'i. E manaʻomia fo'i le iloiloina fa'afoma'i pe a umi ona iai ni fa'ailoga vaivai.
5. O le ā le auala sili ona aoga e togafitia ai le gastritis?
O le togafitiga e fuafua i le mafua'aga autū. O le auala sili ona aoga o le suia o le olaga, 'alofia o mea e afaina ai le manava, ma le fa'aaogaina masani o vaila'au fautuaina e le foma'i.
6. E mafai ona fa'amalieina atoatoa le gastritis?
Faatasi ai ma togafitiga ma puipuiga talafeagai, e masani ona faaleleia le gastritis. Peita'i, afai e le aveeseina le mafua'aga, e mafai ona toe tupu. I tulaga tumau, e aoga le asiasiga masani i le foma'i.
7. E mafai ona fa'aaoga saogalemu vaila'au puipui manava i le gastritis?
O vaila'au proton pump inhibitors ma antacids e mafai ona fa'aaoga saogalemu i lalo o le fautuaga a le foma'i. O le fa'aaogaina i le tagata lava ia ma mo se taimi umi e mafai ona fa'ateleina ai a'afiaga leaga.
8. O le ā le umi e tatau ona fa'atino ai le taumafataga mo le gastritis?
O le umi o le taumafataga e mafai ona fesuisuia'i e fa'atatau i le tagata ma le ituaiga gastritis. I le lautele, e fautuaina le tausisia se'ia fa'aitiitia fa'ailoga, ma i nisi taimi e fautuaina le fa'aauauina o le soifua maloloina mo se taimi umi.
9. E mafai ona fa'aleleia e taumafa probiotiki le gastritis?
O taumafa e iai probiotiki, e tusa ai ma nisi su'esu'ega, e mafai ona fesoasoani i le soifua maloloina o le digestive ma fesoasoani i le gastritis, aemaise lava i le togafitiga o le fa'ama'i H. pylori.
10. O ā vai e tatau ona 'alofia i le gastritis?
E le fautuaina le kofe, ava malosi, vai inu e iai le kasa ma sua fuala'au e maualuga le sua oona ona e mafai ona fa'aleagaina ai le manava.
11. E lamatia le gastritis i le taimi o le maitaga?
O fa'ailoga o le gastritis i le taimi o le maitaga e mafai ona fa'aletonu, ae e seasea mafua ai ni fa'afitauli tetele. I tulaga uma, e tatau ona talanoa i le foma'i o le tina maitaga.
12. E mafai ona fa'ateteleina e le popole le gastritis?
Ioe, e mafai e le popole tele ona fa'ateleina le gaosiga o le sua o le manava ma fa'ateleina ai fa'ailoga o le gastritis. E aoga le pulea o le popole.
13. E pipisi le gastritis?
O le fa'ama'i Helicobacter pylori e mafai ona pipisi mai le tagata i le tagata, ae le o ituaiga uma o le gastritis e pipisi. E taua le tausisia o le tumama patino.
14. E mafai ona maua e tamaiti le gastritis?
Ioe, e mafai ona tupu le gastritis i tamaiti. E mafai ona fa'aalia i fa'ailoga tutusa ma e tatau ona iloiloina e le foma'i.
Punaoa
Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina i le Lalolagi, Helicobacter pylori ma Fa'amatalaga i le Kanesa o le Manava
Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Fa'amatalaga i le Helicobacter pylori
American Gastroenterological Association (AGA), Taiala Fa'afoma'i mo le Gastritis
Mayo Clinic, Vaaiga aoao i le Gastritis
European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE), Taiala Fa'apolofesa mo le Gastritis