စစ်ဆေးမှု - ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ၏ အရေးပါမှုနှင့် အကြောင်းအရာ

ဘာကြောင့် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများကို ပုံမှန် ပြုလုပ်သင့်သနည်း?

အများအပြား ရောဂါများသည် များသောအားဖြင့် မူလအဆင့်တွင် ထင်ရှားသော အနာအဆာများ မဖြစ်ပေါ်သေးမီအထိ ဖြည်းဖြည်းချင်း တိုးတက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို မျက်နှာပေါ်မလာသေးမီက ပုံမှန် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများဖြင့် စောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ကျန်းမာသောဘဝ တစ်ခုကို ဆက်လက်တည်ရှိနိုင်ရန်နှင့် ဖြစ်နိုင်သော အန္တရာယ်များကို ကြိုတင်သိရှိနိုင်ရန် အားလုံးသည် မည်သည့် ပြဿနာမျှ မရှိသော်လည်း ပုံသေကျကျ ကျယ်ပြန့်သော ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများ — check-up အစီအစဉ်များ — ကို ကာလပေါ်လိုက် ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။

Check-Up ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ မည်သူများအတွက် သင့်တော်သနည်း?

Check-up ဆိုသည်မှာ တစ်ဦးဦး၏ လက်ရှိ ပြဿနာရှိရှိ မရှိရှိ၊ ယင်း၏ စုစုပေါင်း ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို ကျယ်ပြန့်စွာ ဖော်ထုတ်ရန် ပြုလုပ်သည့် စနစ်တကျ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် စမ်းသပ်ခြင်းအစီအစဉ်များဖြစ်သည်။ အသက်အရွယ်၊ လိင်၊ မိသားစုမှတ်တမ်း၊ မျိုးရိုးဗီဇ အန္တရာယ်၊ ဘဝပုံစံနှင့် ရှိနိုင်သော အန္တရာယ်အချက်များကို အခြေခံ၍ တစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီးသန့် စစ်ဆေးမှုအထုပ် တစ်ခု ဖန်တီးပေးသည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ဦးဦး၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို တိကျသော အချက်အလက်များဖြင့် သုံးသပ်နိုင်ပြီး လိုအပ်ပါက ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ်များ ချမှတ်နိုင်သည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် check-up အစီအစဉ်များသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် ကာကွယ်ရေး ကျန်းမာရေး လမ်းညွှန်မှု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ အထူးသဖြင့် မိသားစုတွင် နှလုံးရောဂါ၊ ဆီးချို၊ သွေးတက်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာကဲ့သို့သော အရေးကြီးသော ရောဂါမှတ်တမ်းရှိသူများအတွက် စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းသည် ဘဝအချိန်နှင့် အရည်အသွေး တိုးတက်စေရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။

Check-Up အစီအစဉ်များ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်များမှာ အဘယ်နည်း?

Check-up ပြုလုပ်ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်များတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်-

• စုစုပေါင်း ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို တိကျစွာ သုံးသပ်ခြင်း

• တစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီးသန့် ရောဂါအန္တရာယ်များ သတ်မှတ်ခြင်း

• အလွန်တိတ်ဆိတ်စွာ တိုးတက်နေသော်လည်း မသိသာသေးသော ရောဂါများကို စောစီးစွာ ရှာဖွေခြင်း

• တစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီးသန့် ကာကွယ်ရေး ကျန်းမာရေးနှင့် ဘဝပုံစံ အကြံပြုချက်များ ချမှတ်ခြင်း

စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေခြင်းသည် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် အရေးပါသနည်း?

အချို့သော ရောဂါများတွင် (ဥပမာ- ဆီးချို၊ သွေးချိုမြင့်ခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြောရောဂါများ၊ အချို့သော ကင်ဆာအမျိုးအစားများ) မူလအဆင့်တွင် ပုံမှန် လက္ခဏာများ မတွေ့ရနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် check-up ပြုလုပ်ခြင်းသည် ရောဂါ၏ လမ်းကြောင်းကို ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ပေးသည်။ အထူးသဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇ အန္တရာယ်ရှိသူများတွင် ပုံမှန် စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် အန္တရာယ်မြေပုံ ချမှတ်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေး ထိန်းသိမ်းရာတွင် အရေးပါသည်။

Check-Up အစီအစဉ်အတွင်း မည်သည့် စမ်းသပ်မှုများနှင့် သုံးသပ်မှုများ ပြုလုပ်သနည်း?

Check-up အစီအစဉ်များတွင် များသောအားဖြင့် အောက်ပါ ခေါင်းစဉ်များ ပါဝင်သည်-

၁။ သွေးစမ်းသပ်မှုများ-

• စုစုပေါင်း သွေးရေတွက်ခြင်း (hemogram)

• သံ၊ ferritin၊ သံချိတ်ဆွဲနိုင်စွမ်း

• B12 နှင့် folic acid အဆင့်များ

• သွေးချို (အစာချော glucose)၊ HBA1c၊ insulin အဆင့်

• Lipid profile (စုစုပေါင်း cholesterol၊ HDL၊ LDL၊ triglyceride)

• သိုင်းရွက် လုပ်ဆောင်မှု စမ်းသပ်မှုများ (TSH၊ FT3၊ FT4)

• အသည်း လုပ်ဆောင်မှု အင်ဇိုင်းများ (ALT၊ AST၊ GGT၊ ALP)

• ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်မှု စမ်းသပ်မှုများ (urea၊ creatinine၊ eGFR)

• Vitamin D3 နှင့် လိုအပ်ပါက အခြား သတ္တု/ဗီတာမင် အဆင့်များ

၂။ ဆီးစစ်ဆေးမှု-

• စုစုပေါင်း ဆီးစစ်ဆေးခြင်း၊ ကျောက်ကပ်နှင့် ဆီးလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေး သုံးသပ်ခြင်း

၃။ သီးသန့် ဟော်မုန်းနှင့် ပိုးဝင်မှု စမ်းသပ်မှုများ-

• Hepatit B နှင့် C စစ်ဆေးခြင်း (HBsAg၊ Anti-HBs၊ Anti-HCV)

• HIV၊ sifiliz (VDRL)၊ Prostat (PSA)၊ မိန်းကလေးများတွင် smear

၄။ ကင်ဆာပြသနာများ-

• CEA၊ CA 125၊ CA 15-3၊ CA 19-9 ကဲ့သို့သော သတ်မှတ်ထားသော ကင်ဆာအမျိုးအစားများအတွက် ပြသနာ marker များ

၅။ ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်မှု စမ်းသပ်မှုများ-

• အဆုတ် ဓာတ်ပုံ

• ဝမ်းဗိုက် ultrasound

• သိုင်းရွက် သို့မဟုတ် မိန်းမရင်သား ultrasound၊ mammografi

• Electrocardiografi (EKG)၊ echocardiografi၊ efor စမ်းသပ်မှု၊ အသက်ရှု လုပ်ဆောင်မှု စမ်းသပ်မှု

• အရိုးသိပ်သည်းမှု တိုင်းတာခြင်း၊ လိုအပ်ပါက ဦးနှောက် MR သို့မဟုတ် doppler ultrasound

၆။ ဌာနဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများ-

• အတွင်းရောဂါ၊ နှလုံး၊ မိန်းမ/ယောကျ်ား ကျန်းမာရေး၊ မျက်စိ၊ နား-နှာခေါင်း-လည်ချောင်း နှင့် အခြား သက်ဆိုင်ရာဌာနများတွင် ဆရာဝန် သုံးသပ်မှုများ

Check-Up အထုပ်များတွင် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ကွဲပြားမှုများ ရှိသနည်း?

တစ်ဦးချင်းစီ၏ အသက်အရွယ်၊ လိင်၊ မျိုးရိုးဗီဇ အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်း ကွဲပြားသဖြင့် check-up အထုပ်များကိုလည်း သီးသန့် ပြင်ဆင်ပေးရသည်။ အချို့သော အထုပ်များတွင် အခြေခံ သွေးနှင့် ဆီးစမ်းသပ်မှုများ ပါဝင်သော်လည်း ကျယ်ပြန့်သော အစီအစဉ်များတွင် တိုးတက်သော ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းနည်းလမ်းများနှင့် သီးသန့် အန္တရာယ် သုံးသပ်မှုများ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် မိန်းကလေးများနှင့် ယောကျ်ားများအတွက် သီးသန့် အထုပ်များတွင် ရင်သားကျန်းမာရေး၊ မိန်းမဆေး သုံးသပ်မှု သို့မဟုတ် ပရိုစတိတ် စစ်ဆေးမှုကဲ့သို့သော ပစ်မှတ်ထားသော စမ်းသပ်မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ကလေး၊ အသက်ကြီးသူ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်သူ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါရှိသူများအတွက်လည်း သီးသန့်အစီအစဉ်များ ပေးနိုင်သည်။

Check-Up ပြီးနောက် လုပ်ငန်းစဉ်- ရလဒ်များကို မည်သို့ သုံးသပ်သနည်း?

Check-up ပြီးဆုံးသောအခါ၊ စမ်းသပ်မှုနှင့် စစ်ဆေးမှု ရလဒ်အားလုံးကို အထူးပြု ဆရာဝန်များက အသေးစိတ် သုံးသပ်ကြသည်။ ရလဒ်များသည် ပုံမှန် အနယ်နယ်အဝိုင်းအတွင်းရှိပါက ပုံမှန် စောင့်ကြည့်မှု အကြံပြုသည်။ တချို့တန်ဖိုးများတွင် ပြဿနာတွေ့ရှိပါက ထပ်မံ စမ်းသပ်မှုများ သို့မဟုတ် ဘဝပုံစံ ပြောင်းလဲမှုများ လိုအပ်နိုင်သည်။ အစားအသောက် အလေ့အထများ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပုံမှန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် လိုအပ်ပါက ဆေးကုသမှုအစီအစဉ် ချမှတ်နိုင်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ရောဂါများ မတိုးတက်မီ ကာကွယ်နိုင်ခြင်းနှင့် စုစုပေါင်း ဘဝအရည်အသွေး တိုးတက်စေရန် အလွန် ထိရောက်သော အခန်းကဏ္ဍ တစ်ခု ထမ်းဆောင်သည်။

မည်သူများ မည်မျှကြာကြာ Check-Up ပြုလုပ်သင့်သနည်း?

ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင်များနှင့် ဆေးပညာအသင်းအဖွဲ့ အများစုက ကျန်းမာသော လူပုဂ္ဂိုလ်များသည် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် check-up ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း အကြံပြုသည်။ သို့သော် အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုများ (မိသားစုတွင် ရောဂါမှတ်တမ်းရှိသူများ၊ အသက် ၃၅-၄၀ နှစ်အထက်၊ ရောဂါရှည်လျားခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်ဖိစီးမှုများရှိသူများ) အတွက် ဤကြာချိန်ကို ဆရာဝန် အကြံပြုချက်အရ ပိုမိုတိုတောင်းသော ကာလအတွင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ကလေးနှင့် လူငယ်များ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိန်းကလေးများ သို့မဟုတ် အထူးကျန်းမာရေးအခြေအနေရှိသူများအတွက်လည်း အန္တရာယ်အလိုက် ကွဲပြားသော စစ်ဆေးမှုအစီအစဉ်များ ပြုလုပ်နိုင်သည်။

Check-Up ၏ တစ်ဦးချင်းနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း ကျန်းမာရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ

ပုံမှန် ကျန်းမာရေး စောင့်ကြည့်မှုဖြင့် ရောဂါရှည်လျားခြင်း သို့မဟုတ် တိတ်ဆိတ်စွာ တိုးတက်နေသည့် ပြဿနာများကို မူလအဆင့်တွင်တင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကုသမှု လုပ်ငန်းစဉ်များ ပိုမိုတိုတောင်းပြီး၊ ဆိုးကျိုးအန္တရာယ် နည်းကာ၊ အောင်မြင်မှု မြင့်မားစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ဤနည်းလမ်းဖြင့်-

• တစ်ဦးဦးသည် မူလအဆင့်တွင် ကျန်းမာရေးကို အာမခံနိုင်သည်။

• ဘဝအရည်အသွေးနှင့် ကြာမြင့်ချိန် တိုးတက်စေနိုင်သည်။

• လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ကျန်းမာရေး သိပ္ပံ literacy နှင့် ရောဂါသိရှိမှု တိုးတက်လာသည်။

Check-Up အထုပ်များအပေါ် အထွေထွေ သုံးသပ်ချက်

ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများသည် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကွဲပြားသော လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ရန် ကျယ်ပြန့်သော check-up အထုပ်များ ပေးသည်။ မကြာခဏ တွေ့ရသော check-up အထုပ်များတွင်-

• စုစုပေါင်း လူကြီး၊ မိန်းမနှင့် ယောကျ်ား check-up အစီအစဉ်များ

• ကလေးနှင့် လူငယ်များအတွက် အခြေခံ ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများ

• အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် အလုပ်ဖိစီးမှုများရှိသူများအတွက် သီးသန့်အစီအစဉ်များ

• ကင်ဆာ၊ နှလုံးကျန်းမာရေး၊ အရိုးကျန်းမာရေး သို့မဟုတ် ပျော်ရွှင်မှုဆိုင်ရာ ရောဂါများအတွက် ပစ်မှတ်ထားသော အထုပ်များ

• အူ၊ ကျောက်ကပ်၊ အသည်း သို့မဟုတ် အသက်ရှုစနစ်ကဲ့သို့သော အင်္ဂါများအတွက် အသေးစိတ် သုံးသပ်မှုအစီအစဉ်များ

• အိမ်တွင်း ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု လိုအပ်သူများ၊ လှုပ်ရှားမှု ကန့်သတ်မှုရှိသူများအတွက် အခြေခံအထုပ်များ

• မျိုးရိုးဗီဇ အန္တရာယ် သုံးသပ်မှု ရည်ရွယ်သော အစီအစဉ်များ

အထုပ်တစ်ခုစီတွင် ပါဝင်သည့် စစ်ဆေးမှု၊ စမ်းသပ်မှုနှင့် စစ်ဆေးမှုများ ကွဲပြားနိုင်သည်။ တစ်ဦးချင်းစီ၏ သီးသန့်လိုအပ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ အကောင်းဆုံးအစီအစဉ်ကို ဆရာဝန်အကြံပြုချက်ဖြင့် ရွေးချယ်သင့်သည်။

Check-Up အတွင်းပါဝင်သည့် အခြေခံ စမ်းသပ်မှုများ၏ ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်များ

CEA: ကင်ဆာ စစ်ဆေးမှုများတွင် ကင်ဆာပြသနာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။

CA 125, CA 15-3, CA 19-9: အချို့သော ကင်ဆာအမျိုးအစားများ (အထူးသဖြင့် ဗိုက်ဥ၊ ရင်သား၊ အစာအိမ်-အူစနစ်) ရှာဖွေခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်းတွင် အထောက်အကူပြု marker များဖြစ်သည်။

CRP နှင့် Sedimentasyon: ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ဖျားနာခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ခြင်း ပြသနာများဖြစ်သည်။

Hemogram: စုစုပေါင်း သွေးတန်ဖိုးများနှင့် သွေးအားနည်းခြင်း စစ်ဆေးရန် ပြုလုပ်သည်။

ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုများ (B12, D3, folic acid, သံ, ferritin စသည်): ကိုယ်ခံအား၊ အရိုးကျန်းမာရေးနှင့် ပျော်ရွှင်မှုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ချို့တဲ့ပါက သီးသန့် ကာကွယ်ရေး လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။

သိုင်းရွက် လုပ်ဆောင်မှု စမ်းသပ်မှုများနှင့် ဟော်မုန်းများ: သိုင်းရွက်ရောဂါများကို စောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။

ကျောက်ကပ်-လုပ်ဆောင်မှု စမ်းသပ်မှုများ (Creatinine, Urea, eGFR): ကျောက်ကပ်၏ စုပ်ယူနိုင်စွမ်းနှင့် စုစုပေါင်း ကျန်းမာရေးကို သုံးသပ်သည်။

အသည်းအင်ဇိုင်းများ (ALT, AST, ALP, GGT): အသည်းကျန်းမာရေးနှင့် ရှိနိုင်သော ထိခိုက်မှုရှိမရှိကို ပြသသည်။

Lipid Profili: နှလုံးသွေးကြောရောဂါ အန္တရာယ်အချက်များ စစ်ဆေးရာတွင် အခြေခံ parameter များဖြစ်သည်။

Mamografi/ရင်သား USG/Smear/PSA: လိင်နှင့် အသက်အလိုက် ကင်ဆာ စစ်ဆေးမှုများတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ ထမ်းဆောင်သည်။

ပုံရိပ်ဖော်နည်းလမ်းများ (USG, MR, doppler): အင်္ဂါဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ဆောင်မှုများကို အသေးစိတ် သုံးသပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။

အသက်ရှုလုပ်ငန်းစွမ်းရည်စစ်ဆေးမှုများ: အဆုတ်စွမ်းရည်နှင့် လုပ်ငန်းစွမ်းရည်ကို တိုင်းတာသည်။

အညစ်နှင့် ဆီးစစ်ဆေးမှုများ: အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးနှင့် ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းစွမ်းရည်များကို ခန့်မှန်းရန် လိုအပ်သည်။

အထူးစစ်ဆေးမှုများ (ဟော်မုန်းများ၊ အာလူးရည် စစ်ဆေးမှု၊ ကင်ဆာပြသနာအညွှန်းများ): တိကျသည့် အန္တရာယ်ခန့်မှန်းမှုအတွက် အသုံးပြုသည်။

Check-Up လုပ်ငန်းစဉ်သည် မည်သို့ဖြစ်ပါသလဲ?

Check-up ကို ယေဘုယျအားဖြင့် လူနာ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပုံနှင့် အန္တရာယ်အချက်အလက်များအပေါ် အပြည့်အစုံ မေးမြန်းခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ သွေးနှင့် ဆီးနမူနာများကို ယူပြီး လိုအပ်သလို ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းစွမ်းရည်စစ်ဆေးမှုများ ဆောင်ရွက်သည်။ အမျိုးသမီးနှင့် အမျိုးသားများအတွက် ကင်ဆာစစ်ဆေးမှုများကို အထူးသဖြင့် အသက်အရွယ်တစ်ခုကျော်လွန်သူများအတွက် အစီအစဉ်ထဲတွင် ထည့်သွင်းသည်။ စစ်ဆေးမှုအားလုံးကို သက်ဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်၏ ခန့်မှန်းချက်နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး တစ်ဦးချင်းကျန်းမာရေးလမ်းပြမြေပုံ တစ်ခု ဖန်တီးပေးသည်။

Check-Up ပြီးနောက် လိုက်နာရမည့် အဆင့်များ

စစ်ဆေးမှုနှင့် စစ်ဆေးခြင်းအားလုံး ပြီးဆုံးပါက အထူးကုဆရာဝန်များက ရလဒ်များနှင့် ပတ်သက်၍ သင့်အား အသိပေးသည်။ ရလဒ်များသည် ယေဘုယျအတိုင်းဖြစ်ပါက ပုံမှန်စောင့်ကြည့်မှု အကြံပြုသည်။ အကန့်အသတ်သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သောတန်ဖိုးများ တွေ့ရှိပါက နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှု၊ ဆေးကုသမှုနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြောင်းလဲမှုအစီအစဉ်များ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ Check-up ပြီးနောက် ကျန်းမာသော အစားအစာအကြံပြုချက်များ၊ လေ့ကျင့်ခန်းအစီအစဉ်များ သို့မဟုတ် လိုအပ်ပါက ဆေးကုသမှုဖြင့် သင့်ဘဝအရည်အသွေး တိုးတက်စေရန် ထောက်ပံ့ပေးသည်။ Check-up သည် ကာကွယ်ရေးကျန်းမာရေးနည်းလမ်းအတွက် အထိရောက်ဆုံး စတင်ရာနေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

၁။ Check-up အရေးကြီးသလား?

Check-up သည် လက္ခဏာမပေါ်သေးသော ရောဂါများကို စောင့်ကြည့်ရှာဖွေရန် အထောက်အကူပြုသည်။ ထိုသို့ဖြစ်သောကြောင့် ကုသမှုနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြောင်းလဲမှုများကို အချိန်မီစတင်နိုင်ပြီး ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ကာကွယ်နိုင်သည်။

၂။ ဘယ်လောက်ကြာကြာ check-up လုပ်သင့်သလဲ?

ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် check-up လုပ်ရန် အကြံပြုသည်။ သို့သော် အသက်အရွယ်၊ မိသားစုသမိုင်းကြောင်းနှင့် လက်ရှိကျန်းမာရေးအခြေအနေကဲ့သို့သော အချက်အလက်များပေါ်မူတည်၍ အကြိမ်ရေကွဲပြားနိုင်သည်။ သင့်အတွက် အကောင်းဆုံးကာလကို ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်၍ ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။

၃။ Check-up အတွက် အစာမစားဘဲ သွားရမလား?

သွေးစစ်ဆေးမှုအချို့တွင် (ဥပမာ- အစာမစားသွေးချို၊ အဆီဓာတ်စစ်ဆေးမှု) အစာမစားခြင်း လိုအပ်သည်။ အသေးစိတ်ကို ရက်ချိန်းမတိုင်မီ ကျန်းမာရေးစင်တာမှ သိရှိနိုင်သည်။

၄။ ဘယ်အသက်မှာ check-up စတင်သင့်သလဲ?

ကလေးဘဝမှစ၍ အချိန်ကာလအလိုက် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ လူပျို/လူမိန်းမများတွင် ၂၀ နှစ်ကျော်မှစ၍ ပုံမှန် check-up အကြံပြုသည်။ အထူးသဖြင့် ၃၅-၄၀ နှစ်ကျော်မှစ၍ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်သင့်သည်။

၅။ Check-up လုပ်ခြင်းသည် ရောဂါများကို အပြည့်အဝကာကွယ်နိုင်သလား?

Check-up သည် တိုက်ရိုက်ရောဂါများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်းမဟုတ်သော်လည်း စောင့်ကြည့်ရှာဖွေရန်အတွက် အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုရရှိစေပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို လျော့နည်းစေနိုင်သည်။

၆။ Check-up လုပ်ခြင်းသည် စျေးကြီးသလား?

Check-up အထုပ်ဈေးနှုန်းသည် ပါဝင်သော စစ်ဆေးမှုများနှင့် ကျန်းမာရေးစင်တာပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။ တစ်ဦးချင်းစီအတွက် အကောင်းဆုံးအစီအစဉ်အတွက် ကျန်းမာရေးပညာရှင်နှင့် တိုင်ပင်ရန် အကြံပြုသည်။

၇။ Check-up အတွင်း ကင်ဆာရှာဖွေရန် ဖြစ်နိုင်သလား?

Check-up စစ်ဆေးမှုများသည် ကင်ဆာအချို့ကို လက္ခဏာမပေါ်မီအချိန်တွင် ရှာဖွေရန် အခွင့်အလမ်းပေးသည်။ သို့သော် တိကျသော ခန့်မှန်းချက်အတွက် နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်နိုင်သည်။

၈။ မကျန်းမာသော်လည်း check-up လုပ်သင့်သလား?

မဟုတ်ပါ။ Check-up သည် လက္ခဏာမရှိဘဲ ရောဂါရှာဖွေရန်နှင့် အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်သိရှိရန်အတွက် ပြုလုပ်သည်။

၉။ Check-up ပြီးနောက် ရလဒ်မကောင်းပါက ဘာလုပ်သင့်သလဲ?

စိတ်လှုပ်ရှားမနေဘဲ ရလဒ်များကို သက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်နှင့် မျှဝေပြီး အကြံပြုသည့် နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှု သို့မဟုတ် ဆေးကုသမှုအစီအစဉ်ကို လိုက်နာရန် အရေးကြီးသည်။ စောင့်ကြည့်စောင့်ထိန်းမှုသည် အနာဂတ်ပြဿနာများကို ကာကွယ်နိုင်သည်။

၁၀။ Check-up လုပ်ခြင်းသည် ရောဂါရှည်ရှည်ရှိသူများအတွက် အကျိုးရှိသလား?

အင်း၊ ရောဂါရှည်ရှည်ရှိသူများအတွက် check-up သည် ရောဂါလမ်းကြောင်းနှင့် ဖြစ်နိုင်သော ဆိုးကျိုးများကို စောင့်ကြည့်ရန် အလွန်တန်ဖိုးရှိသည်။

၁၁။ ကလေးများအတွက် check-up လိုအပ်သလား?

ကလေးဘဝတွင်လည်း ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုစောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းနှင့် ဖြစ်နိုင်သော အန္တရာယ်များ ခန့်မှန်းရန်အတွက် ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု လိုအပ်သည်။

၁၂။ Check-up တွင် ဘယ်ဆရာဝန်များ ပါဝင်သလဲ?

ယေဘုယျအားဖြင့် အတွင်းရောဂါအထူးကုဆရာဝန် ဦးဆောင်ပြီး လိုအပ်ပါက နှလုံး၊ အမျိုးသမီးရောဂါ၊ ဆီးကျိတ်၊ မျက်စိနှင့် နား၊ နှာ၊ လည်ချောင်းဆရာဝန်များ ပါဝင်နိုင်သည်။

၁၃။ စစ်ဆေးမှုအားလုံးကို လူတိုင်းတွင် ပြုလုပ်သလား?

စစ်ဆေးမှုအကြောင်းအရာသည် တစ်ဦးချင်းစီအန္တရာယ်နှင့် လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။ ဆရာဝန်အကဲဖြတ်ချက်ဖြင့် သင့်အတွက် အကောင်းဆုံးစစ်ဆေးမှုနှင့် စစ်ဆေးအစီအစဉ်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။

၁၄။ Check-up အတွင်း ကူးစက်ရောဂါများ ရှာဖွေနိုင်သလား?

အချို့သောပိုးမွှား (ဥပမာ- ဗီရပ်အသည်း၊ HIV) အတွက် စစ်ဆေးမှုများကို check-up အစီအစဉ်ထဲတွင် ထည့်သွင်းနိုင်သည်။

၁၅။ Check-up ရလဒ်အားလုံး ပုံမှန်ဖြစ်ပါက ထပ်မံစစ်ဆေးသင့်သလား?

အင်း၊ ပုံမှန်ကာလအလိုက် check-up ပြုလုပ်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအခြေအနေပြောင်းလဲမှုများကို စောင့်ကြည့်နိုင်စေသည်။ အန္တရာယ်များသည် အချိန်အလိုက် ပြောင်းလဲနိုင်သဖြင့် ထပ်မံစစ်ဆေးခြင်း အရေးကြီးသည်။

ရင်းမြစ်များ

• ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO), "Screening and early diagnosis", www.who.int

• အမေရိကန်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဌာန (CDC), "Regular Check-Ups Are Important", www.cdc.gov

• အမေရိကန်နှလုံးအသင်း (AHA), "Know When and How Often to Get Screened"

• အမေရိကန်ကင်ဆာအသင်း (ACS), "Cancer Screening Guidelines"

• ဥရောပနှလုံးရောဂါအသင်း (ESC), "Prevention and Screening in Cardiovascular Disease"

• သုတေသနဆောင်းပါးများ (The Lancet, New England Journal of Medicine)