Te Mamae o te Puku: Ngā Pūtake, Ngā Tohu me Ngā Ara Whakatika
Ngā Mamae o te Puku
Ko te mamae o te puku, he āhuatanga e pā kino ana ki te oranga o ia rā, ā, he maha ngā take ka puta ai tēnei āwangawanga. I ētahi wā, ka puta mai i ngā āhuatanga poto pēnei i te koretake o te kai, i ētahi wā anō, ka hua mai i ngā mate nui ake pēnei i te pokenga, te mate urutā rānei. Ko te kaha o te mamae, te roa, me ngā tohu e piri ana, he tino tohu hei kimi i te take o raro. Nō reira, he mea nui kia kaua e whakahawea ki te mamae o te puku, ā, me rapu āwhina ki te mātanga mēnā e tika ana.
He aha ngā Take Noa o te Mamae o te Puku?
He maha ngā take rerekē o te mamae o te puku. Ahakoa ko ngā mate o te pūnaha kai te tino take, he maha anō ngā āhuatanga kē atu ka whai wāhi:
Te mate rerenga waikawa o te puku (GERD): Ka puta i te hoki o te waikawa o te puku ki te kōhao kai. Ka kitea te mamae o te puku, te wera i te uma, te uaua ki te horomia, me te piki o te waikawa o te puku i muri i ētahi kai motuhake.
Pokenga: Ko te mumura o te kiri o te puku. Ka piri mai te pupuhi, te ruaki, me te wera i muri i te kai. Ki te kore e rongoā, ka puta pea he pokenga nui ake.
Te mate urutā Helicobacter pylori (H. pylori): He huakita ka noho ki te puku mō te wā roa kāore e puta he tohu. Ka hua te mamae o te puku, te ruaki, te kore hiahia kai, me te ngaronga taumaha. He mate urutā e kitea whānuitia ana i te ao.
Te whakamahi rongoā: Ina koa ko ngā rongoā whakamāmā mamae me ētahi atu rongoā anti-inflamatuar, ka whakapataritari i te kiri o te puku, ka puta he mamae.
Te tairongo ki ētahi kai: Ko te tairongo ki ētahi kai (hei tauira, te gluten i te mate coeliac) ka puta he raruraru puku.
Ngā take kē atu: Kore kai tika, pokenga peptiki, hereni puku, mate pukupuku puku; te inu waipiro me te kai tupeka ka taea hoki te whakaputa mamae puku.
Ngā Tohu Noa ka Kitea Tahitia me te Mamae o te Puku
He maha ngā tohu ka piri ki te mamae o te puku:
Te waikawa o te puku, te rerenga waikawa rānei
Te ruaki, tae atu ki te ruaki nui
Te pupuhi me te hiahia ki te whakaputa hau
Te hā kino o te waha
Ngā rongoā hīkaka, ngā rongoā maremare rānei
Ka rerekē pea te kaha o ēnei tohu, ā, mēnā ka kaha rawa, ka hoki anō, me rapu āwhina ki te hunga hauora.
He aha ngā Take pea o te Mamae Puku Nui?
Ko ngā mamae puku e rite ana ki te kōpeke, te kōpiko rānei, he tohu pea mō tētahi āhuatanga nui ake. Ko ngā tino take o tēnei momo mamae puku:
Ngā mate urutā o te pūnaha kai (e pā ana ki te puku me ngā whekau)
Te mumura o te pākawa (pankreatitī)
Ngā āhuatanga taumaha pēnei i te māharahara nui (ka taea te whakaputa kōpeketanga puku)
Ngā mate o te kōpū kōwhai me ngā kōhatu kōwhai
Ngā tikanga kai hē (he nui rawa te hinu, te waikawa, te rongoā rānei)
Te kūnatu mauroa, te korere rānei
Ngā mate whakapaitini kai
Ko ngā tikanga noho me te kai a te tangata ka whai pānga ki te auau o ēnei mamae. Mēnā he tino kaha te mamae, he ohorere rānei, me rapu wawe i te āwhina hauora kia kore ai e puta he raruraru nui ake.
He aha ngā Mea ka Āwhina i te Mamae o te Puku i te Kāinga?
He maha ngā tikanga māmā ka taea te whakamahi i te kāinga hei whakangāwari i te mamae o te puku. Heoi, he wā poto noa te āwhina o ēnei; mēnā ka mau tonu te mamae, me ui ki te rata.
Te inu wai nui: He mea nui te inu wai kia pai ai te mahi o te kai.
Kōwhiri i ngā kai māmā, kāore he hinu.
Te tī kāmāmā: Nā tōna pānga anti-inflamatuar, ka taea te whakangāwari i ngā uaua o te puku.
Te tinitia: Ka āwhina ki te whakaiti i te koretake kai me te ruaki. Ka taea te inu hei tī.
Te miniti: Ka whakangāwari i ngā uaua o te puku me ngā whekau, ka whakaiti i te hau me ngā kōpeketanga.
Te kaukau māhana, te whakamahi rānei i te pēke wai wera ki te puku hei whakangāwari.
Te karo i te tupeka me te waipiro.
Te wai rēmana me te kāpuni: E ai ki ētahi puna, ka whakangāwari pea i ngā raruraru kai; engari me karo i te nui rawa o te whakamahi.
Ngā otaota pēnei i te civanperçemi me te meyan kökü ka taea te tautoko; me ui ki te rata i mua i te whakamahi auau.
He aha ngā Mate Hauora ka Pā ki te Mamae o te Puku?
Ko te mamae o te puku, e pā tata ana ki ngā mate o te pūnaha kai. Ko ēnei mate matua:
Pokenga: Ko te mumura o te kiri o te puku. Ko te wera me te pupuhi ngā tohu matua.
Pokenga puku: Ko te hanga whara ki te mata o roto o te puku. Ka kaha ake te mamae i te wā kāore anō kia kai, ka oho rānei i te pō.
Reflü (GERD): Ka puta i te pikinga o te waikawa o te puku, ka puta te wera ki muri o te uma me te reka kawa.
Ngā mate o te kōpū kōwhai me te pākawa: Ka taea te rongo i te mamae ki te wāhi o te puku.
Ngā mate urutā me ngā mate whakapaitini kai: Ko ngā mate urutā o te puku me ngā whekau nā ngā huakita, ngā huaketo rānei, ka puta te mamae ohorere, te kōpeketanga, te ruaki me te korere.
Te tairongo kai: Ko te tairongo ki ngā hua miraka, ki ētahi kai rānei ka pā ki te puku.
Te pēhanga hinengaro me ngā āhuatanga hinengaro: Ka piki te kōpeketanga o te puku i te pēhanga nui.
Mamae o te Puku me te Ruaki: Āhea Me Aro Nui?
Mēnā ka piri atu te ruaki, te pupuhi, te ngaronga hiahia kai, te wera nui, te ngoikore rānei ki te mamae o te puku, me mātaki i a koe anō. Ina koa mēnā he tino kaha, he ohorere, ka oho rānei i te pō, ka mau tonu rānei, me rapu āwhina ki te rata.
Ngā Take o te Mamae o te Puku e ai ki te Rōpū Pakeke
Ki ngā tamariki: He tino kitea te mamae o te puku ki ngā tamariki, ā, i te nuinga o te wā nā ngā take māmā. Engari, ka whai wāhi hoki ngā mate pēnei i te kutukutu whekau, te mate o te ara mimi, te apanititi, te tairongo miraka me te kai, me te reflü. Me arotake e te mātanga.
Ki ngā rangatahi: I te wā taiohi, ka hua te kai koretake, te pēhanga, me te māharahara whakamātautau i te mamae o te puku. Mēnā ka mau tonu, ka kaha rānei, me ui ki te rata.
Ki te hunga kaumātua: Ko ngā rerekētanga ā-tinana, te whakamahi rongoā, te heke o te kaha kai, me ngā mate mauroa ka whakakaha i te mamae o te puku ki te hunga kaumātua. Ina koa mēnā ka mau tonu, kāore e mutu, me rapu āwhina hauora.
I te wā hapūtanga: Ka piki te pēhanga ki te puku i te tipu o te kōpū, ka whai wāhi hoki ngā rerekētanga homoni me te kai ki te mamae o te puku. Me whakakore i ngā mate nui, ā, me whai i ngā tohutohu a te rata mēnā e tika ana.
Ngā Wā Motuhake me te Mamae o te Puku:
I muri i te wā roa kāore e kai, ka kai tere, ka kai nui rānei, te inu inu mirumiru, te kai kai hinu, kai taumaha rānei, ka kaha ake te mamae o te puku i muri i te iftar. Mā te kai pōturi, kai iti, kai taurite, me te piki ake o te inu wai ka āwhina ki te karo i ēnei raruraru.
Ngā Ara Hei Arai i te Mamae o te Puku
Ahakoa kāore e taea te ārai katoa i te mamae o te puku, ko ēnei rerekētanga ā-tikanga noho ka whai hua ki te nuinga:
Te kai auau, kai taurite
Te kai pōturi, te ngau pai i te kai
Te whakaiti i te waipiro, tupeka, me ngā inu waikawa
Te whakahaere i te pēhanga
Te aro ki te hātepe moe
Te karo i te whakamahi rongoā kāore i te mōhio
Kaua e wareware ki ngā arotake hauora auau
Ngā Tī Rongoā hei Whakawātea i te Wera o te Puku
Ko ētahi tī rongoā ka taea te whakatau i te toenga waikawa o te puku me te whakangāwari. Ka whakaiti pea ēnei i ngā āwangawanga, engari kaua e whakamahia hei rongoā matua:
Te tī kāmāmā: He pānga whakangāwari, anti-mumura hoki, ka whakangāwari i te kiri o te puku.
Te tī reneti: Ka whakaiti i te pupuhi me te hau; ka whakaiti pea i te nui o te waikawa.
Te tī miniti: Ka āwhina ki te whakaiti i ngā kōpeketanga o te puku, te whakangāwari hoki.
Te tī tinitia: He tautoko i te koretake kai me te ruaki.
Raukikini rēmana: Mā te whakangāwari i ngā uaua o te puku ka taea te whakaiti i te pānga o te māharahara nā te pēhanga.
Raukikini meyan: E mōhiotia ana mō te tiaki i te kiri o te puku, me whakamahi kia tupato, kia āta whāngai hoki.
Ētahi Atu Raukikini Ka Āwhina i te Mamae o te Puku
Raukikini kākāriki: Mā ngā pānga ārai-kino ka taea te tautoko i te ngongo kai.
Raukikini pāhiri: Ka whai hua pea mō te kore ngākau pai me te mamae o te puku.
Raukikini kānara: E whakaatu ana ngā rangahau ka taea e te kānara te tiaki i te kiri o te puku me te whakaiti i te mamae.
He mea nui kia inu raukikini i runga i te tikanga me te mōhio. Mēnā he mate puku mau tonu, he tino kaha rānei, me rapu āwhina i tētahi mātanga.
Ngā Pātai Auau
1. He aha kāore e mutu taku mamae puku?
Ko te mamae puku kāore e mutu mō te wā roa, ka tohu pea i ngā mate puku e mōhiotia ana, ngā mate urutā, te pokenga, te rerenga, te māharahara mauroa, te kai hē, te whakamahi rongoā, rānei i ētahi atu mate o te tinana. Me toro ki te rata mō ngā amuamu mau tonu.
2. E tohu ana te mamae puku i te mate nui i ngā wā katoa?
I te nuinga o te wā, ka puta te mamae puku nā ngā take māmā noa iho. Engari, mēnā he tino kaha, he roa, he ohorere te tīmatanga, rānei kei te haere tahi me ētahi atu tohu, me arotake ā-rongoā.
3. Āhea au me haere ki te rata mō te mamae puku?
Mēnā he tino kaha, he koi, he maha ngā wā e hoki mai ana, e oho ai koe i te pō, rānei kei te haere tahi me te kirikaa, te toto, te tere ngaro o te taumaha, me rapu tonu āwhina rongoā.
4. He aha ngā tikanga tino whai hua mō te mamae puku i te kāinga?
Whakanuia te inu wai, kōwhiria ngā kai māmā, inu raukikini kāmāmā pēnei i te rēmana, te tinitia rānei, me te whakamahana māmā ki te puku, he āwhina pea ēnei. Engari, mō ngā amuamu poto noa iho ēnei.
5. He aha ngā tino take o te mamae puku i ngā tamariki?
Ko ngā mate urutā, ngā ngarara o te puku, ngā kore e pai ki ētahi kai, me te māharahara ngā tino take o te mamae puku i ngā tamariki. Mēnā he tino kaha, he mau tonu rānei te mamae, me arotake ā-tamariki.
6. He aha ngā raukikini ka āwhina i te wera o te puku?
Ka taea e te rēmana, te rēneti, te nane, te tinitia me te raukikini rēmana te whakaiti i te wera o te puku. Engari, mēnā ka haere tonu ngā amuamu, me rapu āwhina rongoā.
7. He mōrearea te mamae puku i te wā hapūtanga?
I te wā hapūtanga, ka puta pea te mamae puku nā te tipu o te kōpū me ngā rerekētanga o ngā homoni. Engari, mēnā ka kaha, ka mau tonu rānei te mamae, me tirohia.
8. Ka taea e te māharahara te whakaputa mamae puku?
Āe. Mā te māharahara me te āwangawanga ka kaha ake te neke o te puku me te whēkau, ka puta ai ngā kōpuku me te mamae.
9. Mēnā ka haere tahi te mamae puku me te ruaki, he aha ngā āhuatanga ka whakaarohia?
Ko te kai pirau, ngā mate urutā, te pokenga, te rerenga me ētahi mate o te tinana ka whai wāhi ki tēnei huinga. Mēnā kei te haere tahi me ngā tohu ohorere, me toro ki te rata.
10. Ka taea e ngā raukikini te whakamutu katoa i te mamae puku?
Ka āwhina pea ngā raukikini i ngā amuamu māmā, poto hoki. Mēnā ka kaha, ka mau tonu rānei, ka haere tahi me ētahi atu tohu, me rapu tohutohu rongoā.
11. He aha i tika ai kia tino arohia te mamae puku i te hunga kaumātua?
Ka piki te mōrea o ngā mate puku me te whēkau i te pakeke. Waihoki, ka rerekē pea ngā tohu o ētahi mate. Nō reira, me tino arotake te mamae puku mau tonu i te hunga kaumātua.
12. He aha ngā kai ka whakapaetia hei take o te mamae?
Ko ngā kai tino momona, tino kakara, waikawa, inu me ngā kai hau, ngā hua miraka, ngā kai kei roto te kūtene, ka taea te whakaputa mamae puku me te āwangawanga ki ētahi tāngata.
13. Ina pāngia au e te mamae puku i ngā wā katoa, me aha au?
Arotakengia ō tikanga kai, karo i ngā kai mōrearea, mahia ngā arowhai hauora, ā, whai i ngā tohutohu a te rata.
14. He maha ngā tāngata ka pāngia e te mamae puku?
Āe, he tino whānui te mamae puku me te kore ngākau pai puta noa i te ao, ā, i te nuinga o te wā ka puta nā ngā take māmā noa iho.
Tohutoro
Te Rōpū Hauora o te Ao (WHO): Hauora Ngongo Kai
Te Pokapū Manaaki Mate o Amerika (CDC): Mate Helicobacter pylori
Te Kāreti o Amerika mō te Gastroenterology: Ngā Tohu GI Auau
Te Whare Haumanu Mayo: Mamae puku
Te National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases: Kore ngākau pai me te Wera o te puku
Ngā tuhinga pūtaiao kua arotakengia, me ngā aratohu rōpū (hei tauira, "Gastroenterology", "The Lancet Gastroenterology & Hepatology")