Na Rarawa ni Tuituina ena Yago: Na Vuna kei na Ka Bibi me Vakamatatataki

Na kena rogo ni sa batika na moto se na kena rogo ni sa vakavurea na karakarawa ena yago, e dau kilai tani me "parestezi" ka rawa ni vakavuna na lomaocaoca vei ira e levu. E vuqa na leqa ni bula e rawa ni vakavuna na ituvaki vaka oqo, o koya gona e bibi na kena dede kei na kena kaukauwa na ivakatakilakila. E ra, e vakaraitaki kina na vuna levu ni kena rogo ni sa batika na moto kei na veika bibi me kila me baleta na ituvaki oqo.

Na Kena Sogosogo na Loma ni Waqa ni Loma kei na Karakarawa

Ni sa vakasogotaki na loma ni waqa ena dua na vanua, e sega ni rawa ni cakacaka vinaka na dra kei na loma ni waqa, ka vakavuna kina na karakarawa kei na kena rogo ni sa batika na moto ena vei tikina ni yago. E dua na ivakaraitaki kilai levu oya na kena sogosogo na median nerve ena liga, ka vakavuna na carpal tunnel syndrome. Ena ituvaki oqo, e rawa ni yaco na kena rogo ni sa mateni na liga kei na iqaqalo, karakarawa kei na kena sega ni vakacegu. Ena ituvaki vata ga oqo, na kena sogosogo na sciatic nerve ena qavokavoka e rawa ni vakavuna na kena rogo ni sa batika na moto kei na mosi ena yava. Na kena sogosogo na loma ni waqa e dau vakavuna vakalevu na vuna vakamekeniki (me vaka na veika e dau caka wasoma, na kena cala na tu, se mavoa), ia e rawa ni vakayacori na kena vakadidike kei na kena vakadidike vakavuniwai me rawa ni vakaduri kina na ituvatuva ni veivakabulai.

Na Mavoa ni Loma ni Waqa ena Vuku ni Mate ni Suka (Diabetic Neuropathy)

Na kena dede ni tubu cake na levu ni suka ena dra, e rawa ni vakavuna na mavoa ena loma ni waqa ena dede ni gauna. Na neuropathy e vakavuna na mate ni suka, e vakaraitaka na kena rogo ni sa batika na moto, mateni kei na kena rogo ni sa kama ena liga se yava; e dau laurai ena rua na yasana. Ni dau laurai vakawasoma na leqa vaka oqo vei ira era tauvimate ena suka, e bibi kina na kena lewai vinaka na levu ni suka ena dra kei na kena dau vakaraici wasoma.

Na Ibulibuli ni Vitamin

Na kena lailai eso na vitamin ena yago, e rawa ni vakaleqa na cakacaka vinaka ni loma ni waqa. Kena ivakaraitaki levu na lailai ni vitamin B12, e vakavuna na leqa ni kena vakau na itukutuku ena loma ni waqa ka vakavuna na kena rogo ni sa batika na moto, karakarawa kei na so tale na ivakatakilakila. Na lailai ni B12 e dau laurai vakalevu ena kakana e sega ni levu kina na kakana ni manumanu, leqa ni kena sorovi, se ni sa qase na tamata. Ni sa vakavinakataki na lailai oqo, e dau lailai talega na leqa e dau vakila na tamata.

Na Mate ni Loma ni Waqa Levu: Multiple Sclerosis (MS)

Na multiple sclerosis e dua na mate dede ka vakavuna na kena vakacacani na loma ni waqa ena vuku ni veivakacacani ni immune system. Ena mate oqo, e vakacacani na tabaka ni myelin e vakarurugi ira na waqa ni loma; ka vakavuna na kena sega ni vakau vinaka na itukutuku ena loma ni waqa. Ena MS, e rawa ni yaco na kena rogo ni sa batika na moto ena veitikina ni yago, mateni, leqa ni raica, malumalumu ni misi kei na leqa ni balavu. Ni rawa ni veisau na ivakatakilakila oqo ena so tale na mate, e dodonu me vakadikevi vakavuniwai ena vuku ni loma ni waqa.

Na Mavoa ni Loma ni Waqa e Tiko e Tautuba (Peripheric Neuropathy)

Na mavoa ni loma ni waqa e tiko e tautuba mai na loma ni waqa levu e kilai me "peripheric neuropathy". Na mavoa, mate, veika dau vakaleqa se mate dede e rawa ni vakavuna. Na kena rogo ni sa batika na moto, kama, mateni ena liga kei na yava e dua na ivakatakilakila levu ni peripheric neuropathy. Ena veivakabulai e vakatabakidua ki na vuna, e rawa ni lewai kina na leqa e dau vakila na tamata.

Na Leqa ni Cakacaka ni Thyroid: Hypothyroidism

Na hypothyroidism e kena ibalebale ni sega ni rawa ni bulia vinaka na hormone na thyroid, ka vakaleqa na yago ena vica vata na sala. Ena vuku ni kena malua na metabolism, e vakaleqa talega na bula vinaka ni loma ni waqa. Kena ivakatakilakila levu na karakarawa kei na kena rogo ni sa batika na moto ena liga kei na yava. E rawa ni so tale na ivakatakilakila me vaka na oca, tubu na kaukauwa, sega ni vosota na batabata kei na sega ni marau. Ena veivakabulai, e dau soli na hormone ni thyroid me kena ikuri.

Na Mate ni Mate kei na Mate ni Veivakabulai

E so na mate se mate ni immune system e rawa ni vakavuna na kena rui malua na loma ni waqa. Kena ivakaraitaki, na zona e vakavuna na herpes zoster virus, e vakavuna na kena vakaleqai na loma ni waqa kei na mosi levu kei na kena rogo ni sa batika na moto vata kei na kena rogo ni sa vakavuna na mavoa ena kelekele ni yago. E so na mate dede ni veivakabulai me vaka na rheumatoid arthritis e rawa ni vakavuna na kena sogosogo se mavoa na loma ni waqa ka vakavuna na karakarawa.

Na kena rogo ni sa batika na moto ena yago e so na gauna e gauna lekaleka ga ka sega ni vakaleqai. Ia ke dede na leqa, vakalevu se vakaleqa na bula ni veisiga, e bibi me vakadikevi na vuna e vakavuna ka me vakaduri na veivakabulai donu ena vuku ni kena vakadikevi vakavuniwai.

Veitarogi Dau Cakava

1. E vakaleqai na kena rogo ni sa batika na moto ena yago?

E vuqa na gauna e gauna lekaleka ga ka sega ni vakaleqai; ia ke laurai tiko, dede se so tale na ivakatakilakila, e rawa ni dua na mate bibi e vuni tu kina, o koya gona e dodonu me vakadikevi vakavuniwai.

2. E rawa vakacava ni oti na kena sogosogo na loma ni waqa?

Na veivakabulai ni kena sogosogo na loma ni waqa e vakatau ena vuna e vakavuna. Ena ituvaki malua, na vakacegu, veisau ni itutu kei na vuli ni misi e rawa ni rauta. Ena ituvaki bibi, e rawa ni gadrevi na veivakabulai vakavuniwai se na veisele.

3. E rawa ni vakabulai taucoko na diabetic neuropathy?

Na diabetic neuropathy e dau mate dede ka toso vakamalua. Ena kena lewai vinaka na suka ena dra e rawa ni lailai na ivakatakilakila, ia na mavoa ena loma ni waqa e rawa ni sega ni vakalesui tale.

4. Na cava na ivakatakilakila ni lailai ni vitamin B12?

Na lailai ni B12; na kena rogo ni sa batika na moto ena liga kei na yava, karakarawa, malumalumu, oca kei na leqa ni vakanananu e rawa ni laurai me ivakatakilakila ni loma ni waqa kei na yago taucoko.

5. E tudei na kena rogo ni sa batika na moto ena multiple sclerosis?

Ena MS, na kena rogo ni sa batika na moto e rawa ni yaco ena gauna ni vakatotogani ka rawa ni lailai ena dede ni gauna. Ia e rawa ni veisau na ivakatakilakila oqo vei ira yadua.

6. Na cava na veitarogi e caka ena peripheric neuropathy?

Na veitarogi ni vakau ni itukutuku ena loma ni waqa (EMG) e tekivu kina, na veitarogi ni dra kei na veitarogi ni kena laurai na yago ke gadrevi.

7. E rawa ni vakavuna na leqa ke sega ni vakabulai na hypothyroidism?

Io. Ke sega ni vakabulai, e sega walega ni karakarawa, ia e rawa ni vakaleqa na lomada, metabolism kei na bula ni vakasama.

8. E rawa ni lesu tale na mate ni zona?

Na zona e dau yaco vakadua ga; ia ke malumalumu vakalevu na immune system, e rawa ni tubu cake na rere ni lesu tale.

9. E rawa vakacava ni lailai na kena rogo ni sa batika na moto?

Na veivakabulai e vakatau ena vuna e vakavuna e kena iwalewale vinaka duadua. Ena ituvaki lekaleka kei na malua, na vakacegu, veisau ni itutu kei na vuli ni misi e rawa ni vukea; ia ke dede tiko na leqa, e dodonu me veitaratara kei na vuniwai.

10. E yaga na kena gunu na vitamin me ikuri?

Ke laurai ni lailai na vitamin, e yaga me gunu na ikuri ena rauta ni kena dodonu ena rairai ni vuniwai. E sega ni dodonu me gunu wale se sega ni kila na kena yaga.

Ivakatekivu

• World Health Organization (WHO) – Raivotu Raraba ni Mate ni Loma ni Waqa

• American Diabetes Association (ADA) – iDusidusi ni Diabetic Neuropathy

• American Academy of Neurology (AAN) – iVakamacala ni Peripheric Neuropathy

• Mayo Clinic – Parestezi kei na Ivakatakilakila Vata

• National Institutes of Health (NIH) – Vitamin B12 Deficiency kei na Loma ni Waqa

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Mate ni Loma ni Waqa kei na iWalewale ni Tarova