Ubungalingani Ekabelwana Ngawo Imithombo, Indlala
Mfundi Ohloniphekileyo,
Ngelixa ufunda eli bali, emhlabeni wonke umntu omnye uyafa yindlala okanye ngenxa yezizathu ezinxulumene nendlala rhoqo emva kwemizuzwana emine. Ngalo mbhalo, wena nam siza kugxininisa kolu lahleko, size sifunde ukuba kufuneka sisebenzise izixhobo ngononophelo nangengqiqo yokwabelana xa sisebenzisa izixhobo.
Imvelaphi yokufa yindlala ilula: Emhlabeni kukho izixhobo ezaneleyo kwaye kukho abantu abadinga ezo zixhobo. Ukuba kuyathandwa, kukho abantu kunye namandla omsebenzi anokwenza ezi zixhobo zifumaneke. Kodwa akukho mzamo odibeneyo owaneleyo ukusombulula le ngxaki. Kukho imiqobo ekuthumeleni izixhobo ebantwini; ngenxa yoko izixhobo azifikeleli ebantwini kwaye abantu bayafa.
Uninzi lokufa ngenxa yendlala alubangelwa kukungabikho kwemveliso, kodwa kungenxa yeengxaki zokuhanjiswa, ukufikelela kunye nenkqubo. Indlala izisa urhwaphilizo, isiphithiphithi, kunye nokonakala kwezentlalo.
Imfazwe, iingxaki zopolitiko, ipolitiki ngokwayo, imeko-mbuso engafuni kutshintsha, iinkolo kunye nezopolitiko ezingaphezulu komntu, ukuzingca, kunye nobugwenxa bomntu ohamba ngaphandle kokukhubeka ongakwazi ukuqonda umntu owayo, zonke ezi zinto zingumthombo wale ngxaki.
Kodwa bonke abantu abaphila kwindalo bayalingana. Ilungelo lokuphila lomntu wonke lingcwele.
Ukufa yindlala, yibulali yoluntu. Umntu ngamnye kuluntu unoxanduva olulinganayo kula mafa.
Kukho amazwe angama-197 emhlabeni. Kwihlabathi elikhulayo, imveliso yezinto ezisisiseko kunye nokwabiwa kwabantu abadinga ezi zinto ngaphandle kokukhetha, luxanduva lwethu lobuntu kwaye kunokwenzeka kuphela xa kukho abantu abanonxibelelwano.
Ke, singenza ntoni?
Singakwazi na ukuguqula ukuqonda kwethu sibe yisenzo ezitalatweni zethu, kwizixeko zethu, kwiilali zethu, kwimimandla yethu? Le yingxaki engekho lula ukusombululwa ngumntu omnye, kodwa enokulungiswa lula xa wonke umntu enegalelo.
Esinokukwenza njengabantu ngabanye;
1- Ukunciphisa inkunkuma
Yonke into esiyithathayo etafileni, yonke igalelo lamanzi esilichitha ngaphandle kwesizathu, imele ukungabikho kokutya okanye amanzi kwenye indawo. Ukusebenzisa ngokwaneleyo, kuya kuba nefuthe elingaphezulu kokucinga kwethu.
2- Ukufumana isiko lokusebenzisa ngononophelo,
Kufuneka sithenge ngokusekelwe kwimfuno hayi ngokungacwangciswanga. Le ndlela yokusebenzisa iya kuzisa imveliso egxile kwimfuno.
3- Ukwandisa ukwabelana ngokutya,
Ukupheka ngokwaneleyo okanye ukwabelana ngokutya okusele, nangona kubonakala kungumahluko omncinci, kuya kuphuhlisa inkcubeko yokusebenzisana kwaye kuqinisekise ukusetyenziswa kakuhle kwezixhobo.
4- Ukuxhasa imibutho ezimeleyo ethembekileyo,
Ukuxhasa imibutho encedo ethembekileyo kunokunceda abantu abaninzi bafumane izixhobo ngokuthe ngqo.
Ukwenza uqaphele:
Ukwabelana ngalo mbhalo, ukuthetha, ukuchaza... Ngamanye amaxesha utshintsho olukhulu luqala ngokusasazeka kombono.
Singenza ntoni njengoluntu nakwihlabathi?
Uphuculo lweenkqubo zokuhanjiswa kokutya
Inxalenye enkulu yokutya okuveliswa kwihlabathi iphoswa, ngelixa izigidi zabantu zilambile.
Ukunciphisa iimfazwe neengxaki:
Indlala ihlala ikhula phantsi komthunzi wemfazwe. Endaweni yokwakha i-missile ezinqamlezayo amazwekazi, kufuneka sakhe iinethiwekhi zokuhanjiswa kokutya ezinqamlezayo amazwekazi.
Ukwomeleza imigaqo-nkqubo yezolimo nemveliso:
Ukuxhasa abavelisi basekuhlaleni, nokusasaza ezolimo ezizinzileyo kuya kuzisa izisombululo zexesha elide.
Intsebenziswano yamazwe ngamazwe:
Indlala yingxaki yehlabathi; isisombululo sayo kufuneka sibe sehlabathini. Kufuneka kube nokudibana phakathi kwamazwe, kwaye urhulumente ngamnye asebenzise izixhobo kunye namandla omsebenzi wakhe ukulwa nendlala yehlabathi.
Kufuneka kwakhiwe ikhonkco lehlabathi lokuhanjiswa kokutya. Bonke abantu behlabathi kufuneka baxhase abantu abadinga, abo bangakwazi ukusebenza, nabangakwaziyo ukufaka isandla kumsebenzi.
Imodeli yeHlabathi yeGida kunye neMveliso Hub
Le modeli yenzelwe ukuvusa imvakalelo entle ebantwini. Yenzelwe ukuvusa iphupha eliphezulu.
Ingqikelelo ephambili yemodeli: "Global Production Node (GPN)"
Ngokolu hlobo, ilizwe ngalinye kufuneka liseke indawo yemveliso esemgangathweni (hub) kumhlaba walo. Ezi hub kufuneka zixhunyiwe, zibe modula kwaye zibe semgangathweni wehlabathi.
Umzekelo woLwakhiwo lweHub — 5 Imigangatho yeMveliso
Hub nganye ye-GPN iquka ezi yunithi zintlanu zemveliso ezifunekayo:
Iyunithi | Umxholo | Imveliso ekujoliswe kuyo |
|---|---|---|
Iyunithi yezoLimo | Iinkozo, imifuno, iimbotyi | Ukutya okuyisiseko |
Iyunithi yezoLimo lweZilwanyana | Inkukhu, inkomo, ubusi | Iprotheyini, ubisi, ubusi |
Iyunithi yeTekstile | Umqhaphu, uboya, umsonto, ukuthunga | Impahla, ingubo |
Iyunithi yaMandla | Ilanga, umoya, i-biogas | Amandla eHub ngokwayo |
Iyunithi yeGciniso & uHanjiso | Ikhonkco elibandayo, ukupakisha | Ukuhanjiswa kwabadingayo |
(Inani le migangatho apha lingandiswa.)
Umzekelo woMzekelo wokuHanjiswa kweMhlaba
Urhulumente ngamnye, ngokwemfanelo yokuthatha inxaxheba, wahlula umhlaba wakhe ngale miqathango:
Umhlaba uphelele ohlulwe → %100
├── %40 → Ezolimo (iinkozo, imifuno, iziqhamo)
├── %25 → Ezolimo lwezilwanyana (indawo yengca + ishedi)
├── %15 → Izinto ezisisiseko zeTekstile (umqhaphu, ilinen)
├── %10 → Imveliso yamandla (iipaneli, indawo yeturbine)
└── %10 → Ezothutho, igciniso, iziko lokulungisa
Ngubani owenza ntoni kule modeli?
Abantu abanokusebenza,
Benza imveliso eHub ngembuyekezo/volontiya
Banegalelo kwipuli yehlabathi ngokugqithisileyo kwemveliso
Abantu abaza kuxhamla kwizixhobo bayachongwa.
Bafakwa kwipuli yabathengi
Izahlulo zabo zixhaswa ngokuzenzekelayo kwipuli yemveliso
Oorhulumente
Bahlula umhlaba, bakhe iziseko zophuhliso
Balawula iHub yabo
Bahlawula isabelo sabo kwipuli yehlabathi
Inkqubo yoLawulo yeHlabathi

Hub nganye iyavelisa kwaye iyafumana
Imveliso egqithisileyo → ithunyelwa kwipuli yehlabathi
Ummandla ongaseliyo → ufumana kwipuli
Imigaqo yeMigangatho
Umgangatho womzimba — ulwakhiwo olufanayo, ubungakanani obufanayo
Umgangatho wemveliso — iindidi zembewu ezifanayo, iiprothokholi zokhathalelo ezifanayo
Umgangatho wedatha — imveliso/ukusetyenziswa kuxelwa ngedijithali
Umgangatho wokuhanjiswa — ukupakisha, ukuphawula, imigaqo yekhonkco elibandayo
Umgangatho wokuhlola — ujikelezo lwabahloli bamazwe ngamazwe
Ukubalwa kweKota
Ikota yelizwe = (Inani labemi × Injongo yemveliso yomntu ngamnye) + Isabelo sePuli yeHlabathi
Isabelo sePuli yeHlabathi = igalelo elongezelelweyo elilingana ne-GDP
Amazwe atyebileyo anegalelo elingakumbi; amazwe abuthathaka anokuvelisa kancinci kwaye afumane ngakumbi
r.Amandla eModeli
Inokuphindwa — isicwangciso esinye sisetyenziswa kuyo yonke indawo
Inokwandiswa — ilizwe elincinci lihamba nehub encinci, ilizwe elikhulu lihamba nehub enkulu
Izimeleyo — ihub nganye ivelisa amandla ayo, ayixhomekekanga ngaphandle
Ilungile — igalelo lisekwe kumthamo, ukwabiwa kusekwe kwimfuno
Kucacile — yonke idatha idijithali, iyahlolwa
Ilizwi Lokugqibela
Indlala ayisosigqibo.
Indlala yingxaki enokusonjululwa.
Kwaye okona kubalulekileyo, indlala ayisosikhetho; kodwa ukuyingqina ngamehlo kukhetho.
Utshintsho oluncinane onokulwenza namhlanje,
lungachukumisa ubomi bomntu ngomso.
Sukuyilibala:
Umhlaba mkhulu ngokwaneleyo ukuze wonke umntu afumane okwaneleyo…