Quelles sont les causes du mal de gorge ? Méthodes apaisantes et quand recourir à l’assistance d’un spécialiste
Lanuy biir boog ci sabab yi? Yoon yu mayeek ci yeneen ak bu am solo laaj ndimbal jàmm?
Lanuy biir boog, ci xolal ak grip moo tax ci yeneen yu bari ci jafe-jafe yu am ci yeneen yoon yu am solo ci toppandoo yoon wi. Ba parfoa, man na am ba mu tax yeneen am jafe-jafe ci nopp, wax walla noppaliku ci am solo. Ci lu bari, lanuy biir boog man nañu ko jàmm ci kër gi ak yoon yu mayeek ci yeneen. Waaye bu mu am ci waxtu wu gëna yàgg, bu mu am solo walla bu mu dellu-dellu, man na am lu gën a am solo ci biir, te man na am solo ndimbal jàmm ci wàllu faj.
Lanuy biir boog mën na am, ci yeneen xaalis yi?
Lanuy biir boog; ci jamono yu noppaliku, ci xolal, ci yeneen yu am solo ci biir, moo tax, ci biir boog, ci yeneen yu am solo ci biir. Ci yeneen yu bari, moo tax ci yeneen yu bari ci toppandoo yoon wi. Ci lu bari, moo tax ci yeneen yu am solo (lu ëpp ci virus), ci yeneen yu am solo ci biir, ci yeneen yu am solo ci biir ak ci biir boog bi.
Lanuy biir boog man na am ci yeneen yu bari ci biir:
Ci ginnaaw bakkan bi: Farenjit
Ci bademcik yi, bu am suuf ak xonq: Tonsillit (bademcik iltihabı)
Ci gırtlak bi: Larenjit
Lanuy biir boog ci sabab yi gëna bari?
Lanuy biir boog man na am ci sabab yu bari. Ci gëna am solo yi ni mel ni:
Virus yu am solo: Xolal, grip, COVID-19, mononükleoz, kızamık, suçiçeği, kabakulak ak yeneen virus yu bari lañu ci gëna bari.
Bakteri yu am solo: Streptokok bakteriler (lu ëpp ci xale yi) moo tax ci gëna bari; waaye ci lu bari, gonore, klamidya ak yeneen yu am solo ci toppandoo jafe-jafe yi man nañu tax lanuy biir boog.
Alerji: Polen, toz, xaj, küf ak yeneen yu am solo man nañu tax ci biir boog bi ci jamono yu am solo ci biir.
Faktör yu am solo ci biir: Noppaliku, niir ci biir, sigara dumanı, kimyasallar man nañu tax ci biir boog bi ci jamono yu am solo ci biir.
Reflü (Gastroözofageal Reflü Hastalığı): Mide asidi bu yéeg ci kaw, man na tax ci biir boog bi ak xolal.
Trauma ak yeneen yu bari: Wax ci baax, wax ci baax bu bari, walla bu am jafe-jafe ci biir boog bi man na tax lanuy biir boog.
Lanuy biir boog ci laaj yi, ci kan la gëna bari?
Lanuy biir boog ci lu bari:
Ci jamono yu noppaliku,
Ci biir boog bi, noppaliku, xolal,
Suuf ak xonq,
Parfoa ci wax bu am solo,
Ak ci toppandoo ci xolal, tawat walla gëdd walla yeneen yu am solo ci biir.
Man na am ci kenn, waaye ci xale yi, ci ñi am jafe-jafe ci biir, ci ñi di sigara walla ci ñi di dëkk ci biir yu niir la gëna bari.
Lanuy biir boog ci yoon yu mayeek ci kër gi?
Ci lu bari ci lanuy biir boog, yeneen yu ci topp man nañu mayeek ci yeneen yu bari:
Nañu naan ndox bu bari ak ndox bu tàng
Nañu gargara ak ndox bu tàng ak tuz (ci ndox bu tàng bu njëkk, tuz bu ndaw)
Nañu naan ataya bu tàng (ni papatya, adaçayı, zencefil, ekinezya, hatmi kökü)
Nañu def melax ak limon (melax man nañu ko jox walla def ci ataya)
Nañu jëfandikoo appareil humidificateur/nañu yokk humidité bi ci biir kër gi
Nañu noppaliku wax ak biir boog bi, baaxul wax ci baax
Nañu dëkk ci biir yu niir (bàyyi sigara dumanı)
Yeneen yu am solo ci wàllu garab (karanfil, zencefil, ekinezya) man nañu mayeek ci lanuy biir boog; waaye ñi am jafe-jafe ci biir, jigeen yu am ndaw walla ñi di jëfandikoo garab, war nañu laaj dockteur.
Lanuy ci lekk ci laaj yi?
Ngir mayeek ci lanuy biir boog;
Nañu lekk soupe bu tàng, yaourt, purée, muhallebi ak lekk yu laata, yu gëna yomb ci noppaliku
Nañu bàyyi lekk yu am poivre, acidité, lekk yu tàng bu bari walla yu sedd bu bari
Nañu jëfandikoo vinaigre de pomme, melax (ci kàddu walla ci ndox bu tàng) ngir mayeek
Ail, ci wàllu antibakteriyel naturel, man na mayeek ci yeneen yu bari, waaye ñi am jafe-jafe ci biir war nañu jëfandikoo ko ak taxawal.
Lanuy biir boog ci yoon yu jàmm?
Ci lu am solo ci biir, yoon wi ci faj bi:
Lanuy biir boog bu tax ci virus, ci lu bari, man na gëna baax ci boppam; antibiotique duñu mayeek
Ci lanuy biir boog bu tax ci bakteri (ni strep boğaz), antibiotique bu dockteur jox nañu la, te ci lu bari 7-10 fan la
Ngir mayeek ci xolal ak tawat, man nañu jëfandikoo paracetamol walla ibuprofen
Ci lanuy biir boog bu tax ci alerji, antihistaminique man na mayeek
Ci lanuy biir boog bu tax ci reflü, yoon yu mayeek ci mide asidi ak yeneen yu am solo ci lekk man nañu mayeek
Yeneen yu topp ci lanuy biir boog ak xaalis yi war nañu xam
Lanuy biir boog bu yàgg walla bu am solo; tawat bu am solo, jafe-jafe ci noppaliku/noppaliku bu am solo, suuf ci kaw walla ci gémmiñ, deret ci tànk, xolal bu am solo ci nopp, rash ci bakkan/kara, xolal ci yeneen yu am solo walla salive bu am solo, bu mel ni, war nañu dem ci dockteur ci waxtu wu baax.
Lanuy biir boog ci laaj yi ci diagnosis?
Dockteur dina déglu laaj yi, dina xool xaalis yi ak examen physique. Bu soxlay, test rapide antigen walla culture de gorge man nañu jëfandikoo ngir xam virus bi.
Lanuy biir boog ci xale yi: laaj yi ci xam?
Ci xale yi itam, lanuy biir boog ci lu bari moo tax ci infection, te ci lu bari, noppaliku, ndox bu bari ak garab bu baax man na mayeek. Waaye war nañu bàyyi asprin ci xale yi (risk Reye sendromu), te war nañu laaj dockteur bu xale.
Lanuy biir boog bu yàgg ci laaj yi?
Lanuy biir boog bu gëna yàgg walla bu dellu-dellu; infection bu yàgg, alerji, reflü, tumeur walla yeneen yu am solo man nañu tax. Ci waxtu wii, war nañu dem ci dockteur bu am solo ci wàllu faj.
Lanuy biir boog ak vaksen
Vaksen yu am solo ci grip ak yeneen virus, man nañu mayeek ci jàmm ci yeneen yu am solo ak ci lanuy biir boog. Ci wàllu streptokok, vaksen bu am solo ci askan wi amul, waaye ci wàllu jàmm, hygiene bu baax ak bàyyi dëkk ci biir yu bari la gëna am solo.
Lanuy biir boog ci laaj yi ci toppandoo ak jàmm
Nañu def ci laaj yu baax ci loxo, ci dëkk ci biir yu bari nañu jëfandikoo désinfectant
Nañu xam ci hygiene ci yeneen yu am solo ak ci biir
Nañu lekk ci lekk bu baax ak sport bu baax
Bàyyi sigara, bàyyi sigara dumanı
Nañu def contrôle médical bu baax
Lanuy biir boog ak gëdd ci biir
Lanuy biir boog ak gëdd ci biir, ci lu bari, am nañu ci toppandoo yoon wi. Irritation ci biir boog bi man na tax gëdd. Gëdd bu yàgg walla bu am solo man na tax ci yeneen yu am solo ci biir.
Laaj yu bari ci lanuy biir boog
1. Lanuy biir boog ci fan yu bari la?
Ci lu bari, lanuy biir boog dina yàgg 5-7 fan ci kër gi ak yeneen yu mayeek. Waaye bu mu gëna yàgg 1 simaana walla bu mu gën a am solo, war nañu dem ci dockteur.
2. Lu tax lanuy biir boog ci noppaliku?
Infection, irritation, alerji, reflü walla lu am ci biir boog bi man na tax ci noppaliku. Ngir xam sabab bi ak faj bu baax, war nañu laaj dockteur.nerilir.
3. Banéen ci bitik bu nekk walla ataya yu neex ci loxo?
Papatya, adaçayı, zencefil, ısırgan otu, ekinezya, hatmi kökü ni bitik yu neex ci jàmmu loxo. Bu fekkee ngeen bëgg a jëfandikoo beneen bitik, war ngeen laaj ndawtalub fajkat.
4. Ci xaalis yu ni mel, banéen ci war a dem ci fajkat?
Bu amee jafe-jafe ci nopp, ci noppaliku, feebar bu tar, ndaxte baat, xol bu metti, deret ci tànk, baat bu metti, xel bu metti walla jafe-jafe yu gën a yàgg (juróom-ñaar fan walla gën), war nga dem ci fajkat.
5. Banéen ci war a def ci xale yu am loxo bu metti?
Ginnaaw atum xale bi, xaalisam ak ay simptomam, ndawtalub fajkat mooy am solo. Loolu, noppaliku, naan ndox ak jàmmu loxo bu baax doy na. Bul jox xale bi aspirin su fekkee fajkat du la laaj.
6. Banéen lekk ak naan yu neex ci loxo bu metti?
Lekk yu yàgg, yu sedd walla yu dal, yu du metti loxo (supu, yaatu, purée, mel, ataya yu bitik) la war a tann. War nga baaxal lekk yu metti ak yu acid.
7. Loxo bu metti bu yàgg, banéen ci la war a xam?
Infeksyon bu yàgg, allergie, reflü, sinüzit, walla tumor walla jafe-jafe ci baat, ñoom ñoo tax loxo bu metti bu yàgg.
8. Loxo bu metti, ndax mën na doon symptomu COVID-19?
Waaw, ci COVID-19 loxo bu metti dafa bari ci simptom yi; waaye loolu mën na am ci beneen feebar. Bu amee laaj, war nga laaj ndawtalub fajkat.
9. Su loxo bu metti ak tiss ci benn, banéen ci war a xam?
Lu bari, dafa am ci infeksyon yu ci kaw yoonu yaram. Waaye bu tiss bi yàgg, metti walla am deret, war nga dem ci fajkat ndax du baax.
10. Ndax grip ak beneen vaksen mën na yoree loxo bu metti?
Vaksen yu am ci grip ak beneen infeksyon viral mën na yoree risku feebar ak loxo bu metti.
11. Ndax war na jëfandikoo garab ci loxo bu metti?
Ginnaaw lu tax, garab yu yoree metti, garab yu allergie walla antibiotik ci ndigalu fajkat mën nañu jëfandikoo. Bu xaalis bi yàggul, garab du neex.
12. Banéen ci pastil ak spray ci loxo bu metti?
Pastil ak spray mën nañu yoree loxo bu metti ci kaw; waaye duñu fay jàmmu loxo. Mën nañu jëfandikoo ci ndigalu fajkat.
13. Banéen ci war a def ci jigeen bu am doom ci loxo bu metti?
Naan bu sedd, mel, gargara ak ndox bu sel, ak yoree ndox ci biir kër mën na yoree loxo bu metti ci jigeen bu am doom. Bu simptom yi metti, war nga laaj fajkat.
14. Banéen ci sigaar ak loxo bu metti?
Sigaar mën na metti loxo, dafa yoree jamono jàmmu loxo, dafa yoree infeksyon. Bu mën, bul sigaar ak paafu sigaar.
15. Loxo bu metti ci benn kaw, banéen ci la war a xam?
Loxo bu metti ci benn kaw mën na am ci bademcik, infeksyon bu ci kaw, jafe-jafe walla tumor, ci loolu ndawtalub fajkat mooy am solo.
Xibaar
Organisation Mondiale de la Santé (OMS) – "Sore Throat" xibaar
U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – "Sore Throat: Causes & Treatment"
Académie Américaine d’Oto-Rhino-Laryngologie (AAO-HNSF) – Guide d’Information pour les Patients
Mayo Clinic – "Sore Throat" Xibaaru Nàmm
British Medical Journal (BMJ) – "Diagnosis and management of sore throat in primary care"
Xamle bi ci xibaar rekk la; bu amee jafe-jafe ci yaram, war nga laaj fajkat.