Suka ʻi he Toto: Ko e Ngaahi Fakatatau ʻo e Mālohi ʻo e Sino mo e Ngaahi ʻAla ki he Moʻui

Ko e Hā 'a e Suka 'i he Toto pea 'Oku Fēfē hono Ngāue 'i he Sino?
Ko e kulukosi, ko ha fa'ahinga suka mahu'inga ia 'oku fakahoko ai 'a e ivi ki he'etau sino. Ko e kulukosi 'oku ma'u mei he me'akai 'oku tau kai, 'oku fetukutuku ia 'i he toto ki he ngaahi selo kotoa pea 'oku ngaue'aki ki hono fa'u ivi. Ko e suka 'i he toto (suka toto) 'oku fakahaa'i ai 'a e lahi 'o e kulukosi 'i he toto. Kapau 'oku lahi 'aupito 'a e fika ko 'eni, 'e lava ke uesia 'a e ngaahi konga 'o e sino. Ko ia ai, 'oku 'i ai ha ngaahi mekimisimi pule ke fakafiemalie'i 'a e fika suka 'i he toto. Ko e homoni insulini 'oku tuku mai 'e he ngaahi selo beta 'i he pankelia, 'oku kamata ke ngaue kapau 'oku hiki 'a e suka 'i he toto; 'oku tokoni ia ke fakavaivai'i 'a e kulukosi ki he ngaahi selo pea toe fakafoki ki he ngaahi funga totonu 'a e suka 'i he toto.
Ko e Hā 'a e Fika Suka 'i he Toto 'Oku Fai ai 'a e Mo'ui?
'I he kakai mo'ui lelei, 'oku ma'u 'a e suka 'i he toto 'i he vaha'a 70-120 mg/dl. Ka 'oku totonu ke mahino 'oku lava ke liliu 'a e ngaahi fika ko 'eni 'i he ngaahi tu'unga kehekehe. 'I he mahaki ta'ata'a (diabetes), 'oku hiki 'a e suka 'i he toto koe'uhi ko e mole pe vaivai 'a e insulini. 'Oku 'ikai totonu ke fakafuofua'i 'a e fika suka 'i he toto 'aki ha fuofua fuofua pe. Ko ia ai, 'oku ngaue'aki foki 'a e sivi HbA1c ke fakahaa'i 'a e fika suka 'i he toto 'i he mahina tolu kuo hili. Kapau 'oku 'i he vaha'a %6 ki he %6.5 'a e HbA1c, 'oku ui ia ko e "prediabetes" (suka fakapulipuli), pea kapau 'oku lahi hake 'i he %6.5, ko e faka'ilonga mahu'inga ia ki he diabetes.
Ko e Hā 'a e Suka 'i he Toto 'i he Faka'ataa mo e Tokoni, pea Fēfē hono Fuofua?
'Oku liliu 'a e fika kulukosi 'i he toto 'o fakatatau ki he tu'unga 'oku faka'ataa pe tokoni ai ha taha. Ko e suka faka'ataa 'i he toto, ko e fika 'oku fuofua 'i he hili ha faka'ataa 'i he houa 8-12. Ko e suka tokoni 'i he toto, ko e fika 'oku fuofua 'i he houa 2 hili ha me'akai. Ko e fuofua 'o e ongo fika ko 'eni, 'oku 'omai ai ha fakamatala mahu'inga fekau'aki mo e suka si'isi'i (hypoglycemia) pe suka lahi (hyperglycemia).
Vaha'a Fika Suka Faka'ataa 'i he Toto
'I he kakai mo'ui lelei, 'oku ma'u 'a e suka faka'ataa 'i he toto 'i he vaha'a 70-100 mg/dl. Ko e fika 'oku si'isi'i hake 'i he 60 mg/dl 'oku lau ia ko e hypoglycemia (suka si'isi'i) pea 'e lava ke fiema'u ha tokoni fakafaito'o. Kapau 'oku hiki hake 'a e suka faka'ataa 'i he toto 'i he 125 mg/dl, 'oku hoko ai ha fehu'i fekau'aki mo e diabetes.
Fika Suka Tokoni 'i he Toto
Ko e suka tokoni 'i he toto, 'oku fuofua ia 'i he houa 2 hili ha me'akai pea 'oku totonu ke si'isi'i hake 'i he 140 mg/dl. Ko e fika 'i he vaha'a 140-200 mg/dl 'oku fakahaa'i ai 'a e prediabetes, pea kapau 'oku lahi hake 'i he 200 mg/dl, 'oku fakakaukau ki he diabetes.
Fēfē Hono Fuofua 'o e Suka 'i he Toto?
'Oku lava ke fuofua 'a e suka 'i he toto 'i 'api 'aki ha si'i toto. 'I he ngaue'aki 'o e glukometā 'i 'api, 'oku to'o ha matangi toto mei he nima pea tuku ki he strip fuofua pea ma'u ai 'a e ola 'i he sekoni si'i. Ko e me'angaue ko 'eni 'oku mahu'inga ki he kakai diabetes ke tokanga'i fakahoko. Ki he kakai 'oku ngaue'aki insulini, 'oku fautu'u ke fuofua 'a e suka 'i he 'aho fa.
'I he falemahaki, 'oku to'o 'a e toto pea fuofua 'i he laboretali. Foki, 'oku lava ke ngaue'aki 'a e "oral glucose tolerance test" (OGTT) ki he faka'ilonga. 'I he sivi ko 'eni, 'oku fuofua 'a e suka faka'ataa 'i he hili ha po'uli, pea inu ha vai 'oku 'i ai ha kulukosi pea fuofua 'a e suka 'i he houa 2 hili ai. 'I he kakai mo'ui lelei, 'oku lava ke fakafoki 'a e suka 'i he toto ki he totonu 'aki e insulini, ka 'i he kakai diabetes, 'oku hiki 'a e fika ko 'eni.
Ko e Hā 'a e Me'a ke Tokanga ki ai 'i he Fuofua Suka Faka'ataa mo Tokoni?
Ke fuofua 'a e suka faka'ataa, 'oku fiema'u ha faka'ataa 'i he houa 8-12. Ko ia ai, 'oku fuofua 'a e suka faka'ataa 'i he pongipongi hili ha po'uli. Ko e suka tokoni, 'oku totonu ke fuofua 'i he houa 2 hili 'a e kamata 'o e me'akai. Ko e vaha'a houa 2-3 'oku totonu ki he fuofua; kapau 'oku fuofua 'i he houa 4 pe lahi ange, 'e lava ke 'ikai totonu 'a e ola.
Ko e Hā 'a e Ngaahi 'Uhinga Pule'anga ki he Hikihiki 'o e Suka 'i he Toto?
Ko e hiki 'o e suka faka'ataa pe tokoni 'i he toto 'oku fakatatau ia ki he ngaahi me'a kehekehe. Ko e kai 'ikai totonu (lahi 'a e kāponihate mo e ngako), nofo fakalotolahi, si'isi'i 'a e ngaue fakasino, fakamamahi lahi, mo e ngaahi me'a faka'api. Ko e uhinga lahi taha ko e mahaki diabetes. Ko e kakai diabetes 'oku 'ikai ngaue lelei 'enau faito'o pe insulini, 'e hiki ai 'a e suka 'i he toto.
Fēfē Hono Pule'i 'o e Fika Suka 'i he Toto?
Ke malu'i 'a e fika suka 'i he toto, 'oku mahu'inga ke kai mo'ui lelei, kai si'i pea fa'o, pea fai ha ngaue fakasino 'i he 'aho kotoa. 'Oku fautu'u ke hīkoi 'i he uike 'i he 'aho nima pe lahi ange. 'I he ngaahi tu'unga hange ko e diabetes tipu 1 'oku 'ikai ngaue 'a e pankelia ke fa'u insulini, 'oku fiema'u ke ngaue'aki faito'o mo e insulini.
Fika Suka 'i he Toto mo e Tokanga 'i he Fānau
'I he fānau, 'oku kehekehe 'a e fika suka totonu mei he kakai motu'a pea liliu 'i he ta'u. 'I he fanau fo'ou mo e pepe, 'oku totonu ke 'i he vaha'a 90-170 mg/dl 'a e suka faka'ataa, pea 120-200 mg/dl 'a e suka tokoni. Ki he fānau ta'u 2-8, suka faka'ataa 80-160 mg/dl, suka tokoni 110-190 mg/dl; ki he fānau 'i he ta'u 8 ki 'olunga, suka faka'ataa 80-130 mg/dl, suka tokoni 110-170 mg/dl. Ki he fānau 'oku 'ikai ke ma'u insulini mei he fānau'i, 'oku mahu'inga ke kamata vave 'a e faito'o insulini mo e fuofua faka'aho.
Fēfē 'a e Fika Suka 'i he Toto 'i he Kakainima Motu'a?
'I he kakai motu'a, suka faka'ataa 70-100 mg/dl, suka tokoni 70-140 mg/dl 'oku totonu. Ko e fika 'oku si'isi'i hake 'i he 60 mg/dl ko e hypoglycemia ia pea 'e fiema'u ha faito'o. 'Oku 'i ai ha kehekehe fika suka totonu 'i he fānau mo e kakai motu'a 'i he vaha'a 20-30 mg/dl.

Fika Suka 'i he Toto mo e Pule'i 'i he Kakai Diabetes
'I he kakai diabetes, pe faka'ataa pe tokoni, 'oku lahi ange 'a e suka 'i he toto. 'I he diabetes tipu 1, 'oku 'ikai ke fa'u insulini 'a e sino pea fiema'u ke ngaue'aki insulini. 'I he diabetes tipu 2, 'oku mahino 'a e vaivai 'o e insulini koe'uhi ko e ta'u lahi, mamafa, hisitolia famili mo e fakamamahi. Ki he kakai diabetes tipu 2, 'oku lava ke pule'i 'a e suka 'i he toto 'aki e kai mo'ui lelei, ngaue fakasino, mo e faito'o 'i he tokanga 'a e toketā. Ki he kakai mamafa, 'oku lava ke tokoni ha faito'o faka'osi (hange ko e faito'o mamafa) ki he fakalelei'i. Ko e kakai 'oku ma'u ha faka'ilonga diabetes, 'oku mahu'inga ke fai ha sivi toto faka'aho pea tokanga'i 'e he toketā ke fakasi'isi'i ai e faingamālie 'o e uesia 'o e ngaahi me'a totonu.
Suka 'i he Toto mo e Ngaahi Mahaki Longomo'ui
'Oku lava ke uesia 'e he diabetes mo e ngaahi mahaki longomo'ui kehe 'a e mo'ui lahi 'o e sino pea mo e founga faito'o 'o e ngaahi mahaki kehekehe. 'I he diabetes, 'oku lava ke hoko ha faingata'a 'i he faito'o pe holo 'o e ngaahi kanisā, ko ia ai 'oku mahu'inga ke pule'i lelei 'a e ngaahi mahaki longomo'ui.
Ngaahi Fehu'i 'Oku Fai Fa'ahinga
1. Ko e hā 'a e suka 'i he toto?
Ko e suka 'i he toto, ko e fika kulukosi 'oku fetukutuku 'i he'etau toto. 'Oku 'omai ai 'a e ivi ki he sino pea 'oku mahu'inga ke nofo 'i he ngaahi funga totonu ki he mo'ui lelei.
2. Ko e houa fiha 'oku fuofua ai 'a e suka faka'ataa 'i he toto?
Ko e suka faka'ataa 'i he toto, 'oku fuofua ia 'i he hili ha faka'ataa 'i he houa 8-12. 'I he vaha'a ko 'eni, 'oku totonu ke inu vai pē.
3. Ko e hā 'a e kehekehe 'i he suka faka'ataa mo tokoni 'i he toto?
Ko e suka faka'ataa 'i he toto, 'oku fuofua ia 'i he hili ha faka'ataa loloa, pea ko e suka tokoni 'i he toto, 'oku fuofua ia 'i he houa 2 hili ha me'akai. Ko e kehekehe, 'oku fakahaa'i ai pe fēfē 'a e ngaue 'a e sino ke ngaue'aki 'a e kulukosi hili 'a e kai.
4. Ko e hā 'a e ngaahi faka'ilonga 'o e hiki 'o e suka 'i he toto?
Ko e nofo fa'o ki he fale ta'ele, ongo fiemo'ui, ongo vaivai mo e mole mamafa 'ikai mahino, 'oku lava ke fakahaa'i ai 'a e suka lahi 'i he toto. Kapau 'oku 'i ai ha faka'ilonga, 'oku mahu'inga ke 'alu ki he toketā.
5. Ko e hā 'a e 'uhinga 'oku faingata'a ai 'a e suka si'isi'i (hypoglycemia)?
Kapau 'oku si'isi'i 'aupito 'a e suka, 'e 'ikai lava ke ma'u 'e he ongoongo 'a e ivi, pea 'e lava ke hoko ai ha mole ongo, seizure pe koma. 'Oku fiema'u ha tokoni fakavavevave.
6. Fēfē hono fuofua 'o e suka 'i he 'api?
'Oku ngaue'aki ha me'angaue glukometā ke to'o ha matangi toto mei he nima pea fuofua. 'Oku ma'u 'a e ola 'i he miniti si'i.
7. Ko e hā 'a e ngaahi sivi mahu'inga ki he faka'ilonga totonu 'o e diabetes?
'Oku 'ikai totonu ha fuofua fuofua pe. 'Oku fiema'u ke fuofua 'a e suka faka'ataa mo tokoni, HbA1c pea kapau fiema'u, sivi oral glucose tolerance (OGTT).
8. Ko e hā 'a e ngaahi me'a ke tokanga ki ai ke malu'i ai 'a e suka 'i he toto?
Kai totonu, fai ha ngaue fakasino, pule'i 'a e fakamamahi pea 'oua te ke ngalo'i 'a e sivi toketā.
9. Ko e hā 'a e fika suka totonu ki he fānau?
'Oku liliu 'a e suka totonu 'i he fānau 'o fakatatau ki he ta'u. Ke ma'u 'a e fika totonu, 'oku mahu'inga ke fehu'i ki ho'o toketā fekau'aki mo e ta'u mo e mo'ui 'a ho'o fānau.
10. Founga totonu ke muimui ki he siakale toto ki he kakai ma'ui'ui suka?
Fakafalala ki he tu'unga mo'ui 'a e tokotaha, 'oku fautu'u ke fai ha fuofua fa taimi 'i he 'aho, ka 'e lava ke liliu 'a e fika ni fakafou 'i he tu'unga mo'ui 'o e tokotaha. 'Oku totonu ke fakahoko 'e he toketaa 'a e fokotu'utu'u fakafaito'o.
11. Ko e hā e ngaahi fehalaaki 'e lava ke hoko 'i he fuofua siakale toto?
'E lava ke hoko ha ngaahi fehalaaki hange ko e fuofua 'i he taimi hala, ngauehala 'a e strip/kāto pe 'oku 'ikai lelei 'a e me'angaue, pea 'e lava ke 'omi ai ha ngaahi ola 'oku 'ikai totonu. Kapau 'oku 'i ai ha fehu'i, 'oku totonu ke fetu'utaki ki ha ngaue'anga mo'ui.
12. Founga totonu ke pule'i 'a e fakalakalaka 'o e suka?
'Oku mahu'inga ke fai ha siakale fakafaito'o tu'uloa, tauhi ha ngaahi anga mo'ui lelei mo tauhi ki he palani fakafaito'o kuo foaki ke malu'i mei he ngaahi palopalema 'e lava ke hoko 'i he suka.
13. 'Oku lava ke uesia 'e he siakale toto ma'olunga ha ngaahi mahaki kehe?
'Io, kapau 'oku 'ikai ke pule'i lelei 'a e siakale toto ma'olunga, 'e lava ke uesia kovi 'a e loto, ngaahi totolo, kihi'i kakano, mata mo e ngaahi sisitemi neva.
14. Ko e hā 'oku totonu ke fai kapau 'oku kei ma'olunga 'a e suka pea 'oku ou inu faito'o pe insulini?
'Oku totonu ke ke fetu'utaki vave ki ho'o toketaa. 'E lava ke fiema'u ha liliu 'i he fuofua pe palani fakafaito'o.
15. 'Oku i ai ha founga ke ta'ofi ai 'a e mahaki siakale toto?
'Oku lava ke ta'ofi pe fakalava 'a e suka 'aki ha kai totonu, fai ngaue fakafiemālie, pule'i e mamafa mo e siakale fakafaito'o tu'uloa ki he kakai 'oku 'i he faingata'a.
Ngaahi Ngaahi Koloa
Kautaha Mo'ui 'a Mamani (WHO): Ko e ngaahi mo'oni fekau'aki mo e suka
Kautaha Pule'i mo e Puipui Mahaki 'i 'Amelika (CDC): Ko e ngaahi tefito'i mo'oni fekau'aki mo e suka
Kautaha Suka 'a 'Amelika (ADA): Ngaahi tu'utu'uni ki he tokanga'i fakafaito'o 'i he suka
Kautaha Suka Fakavaha'apule'anga (IDF): Atlas 'o e suka
The New England Journal of Medicine, Diabetes Reviews