Ngaahi Koloa Fakatolonga Kas: Ko e hā e ngaahi tuʻunga ʻoku fakaʻaongaʻi ai, pea ko e hā e ngaahi meʻa ʻoku totonu ke tokanga ki ai?

Ko e ngaahi mamahi ‘oku hoko mei he ngaahi kasí ‘oku ‘ikai ke pule’i mo e ngaahi spasimu ‘oku ne fakatupu ai ha faingata‘a fakasino pea ‘e lava ke ne uesia ‘i he kovi ‘a e mo‘ui lelei ‘o e kakai ‘i he mo‘ui faka‘aho. ‘I he ngaahi tu‘unga pehe, ko e ngaahi me‘a mo e ngaahi faito‘o fakafiemālie kasí ‘oku ngāue‘aki ‘i he founga totonu, ‘e lava ke nau ‘oange ha mapule‘i fakataimi ki he kau mahaki. Ka neongo ia, ko e ngaahi faito‘o pehe ‘oku fiema‘u ke fai pē ‘i he vakai mo e fakatonutonu ‘a e toketā.

Fēfē ‘a e Ngāue ‘a e Faito‘o Fakafiemālie Kasí?

Ko e ngaahi me‘a fakafiemālie kasí; ‘oku ngāue‘aki ke fakasi‘isi‘i ‘a e spasimu kasí, fakasi‘isi‘i ‘a e mamahi pea mo fakalahi ‘a e malava ke ne ngaue‘aki ‘a e sino. ‘I he‘enau founga ngāue, ko e ni‘ihi ‘oku nau ngāue ta‘etotonu ki he kasí, pea ko e ni‘ihi ‘oku nau ngāue ‘i he ngaahi me‘a totonu ‘o e sino ke fakasi‘isi‘i ‘a e kasí. ‘Oku fa‘a fili ke ngāue‘aki ‘i he ngaahi faito‘o fakataimi nounou.

Ko e ngaahi faito‘o fakafiemālie kasí, ‘oku lava ke tohi ‘i he fomu tepileti, kapusulu, inekisone, kremé pe jelé, fakahangatonu ki he ta‘u, tu‘unga mo e ngaahi mahaki ‘oku ‘i ai. Ko e taumu‘a mahu‘inga ‘a e ngaahi fomu ko ‘eni, ko e fakasi‘isi‘i ‘a e kasí ke fakafiemālie ai ‘a e faingata‘a ‘a e tangata.

Ko e Hā e Ngaahi Tu‘unga ‘oku Ngāue‘aki ai e Faito‘o Fakafiemālie Kasí?

Ko e ngaahi faito‘o fakafiemālie kasí; tautefito ki he fakapikopiko ‘o e ua, mamahi ‘i he mokomoko, spasimu kasí, ngaahi faingata‘a ‘i he ne‘esi mo e ngaahi mahaki neulōsikí ‘oku ‘i ai ha kasí mālohi, ‘oku fa‘a fili ke ngāue‘aki ‘i he ngaahi tu‘unga kehekehe ‘oku uesia ai ‘a e kasí mo e hui. Ko e ngaahi tu‘unga mahu‘inga ‘oku fa‘a ngāue‘aki ai ko ‘eni:

• Spasimu kasí: ‘I he pule‘i ‘o e kasí ‘oku vave pe mālohi hono kasí,

• Fakapikopiko ‘o e ua mo e mokomoko: Tautefito ki he ngaahi mamahi ‘oku hoko mei he nofo lahi, nofo hala pe ngāue lahi,

• Fakamanava‘anga fakasipoti: Ke tokoni ki he fakalelei ‘o e kasí kuo lavea mo e ngaahi fakalavelave,

• Mamahi kasí lahi: Ke fakasi‘isi‘i ‘a e ngaahi faka‘ilonga ‘i he ngaahi tu‘unga hange ko e Fibromiyalji mo e mialiji,

• Kasí mālohi mei he ngaahi mahaki neulōsikí: Ke faito‘o ‘a e kasí mālohi ‘oku hoko mei he multiple sclerosis pe ngaahi lavea ki he ulu mo e hui.

Kapu ‘i he ngaahi taimi mo e fuofua totonu ‘oku ngāue‘aki ai e faito‘o fakafiemālie kasí, ‘e lava ke tokoni ki he fakalahi ‘o e malava ke ngaue‘aki ‘a e sino, fakasi‘isi‘i ‘a e mamahi pea mo e fakalelei ‘o e mo‘ui ‘i he po. Ka neongo ia, ko e ngaahi me‘a ko ‘eni ‘oku nau fakasi‘isi‘i pē ‘a e faka‘ilonga; ‘oku ‘ikai ke nau to‘o ‘a e tupu‘anga ‘o e kasí. Ko hono fakatokanga‘i ‘o e tupu‘anga mo e fakalakalaka ‘o e faito‘o totonu, ‘oku fiema‘u ke fetu‘utaki ki ha toketā.

Fēfē ‘a e Ngāue ‘a e Faito‘o Fakafiemālie Kasí? Ko e Hā e Ngaahi Me‘a ke Tokanga ki ai?

Ko e faito‘o fakafiemālie kasí ‘oku fa‘a ‘i he fomu tepileti, kapusulu pe inekisone. Ko e toketā pē ‘oku ne fili ko e hā e faito‘o pe fomu ‘e ngāue‘aki. ‘I he ngāue‘aki, ko e ngaahi me‘a ko ‘eni ke tokanga ki ai:

• Kuo pau ke muimui ki he fuofua mo e taimi na‘e fakahā ‘e he toketā.

• Ko e ngaahi faito‘o ko ‘eni ‘oku nau lava ke uesia ‘a e ngaahi me‘a totonu ‘o e sino, pea kapau ‘e ngāue‘aki ta‘etotonu pe ta‘e tokanga, ‘e lava ke hoko ai ha faingata‘a lahi ki he mo‘ui.

• Ko e taimi ‘oku ngāue ai e faito‘o mo e taimi ke toe ma‘u ai, ‘oku kehekehe ‘i he fuofua ‘o e faito‘o pe nounou pe lōloa hono ngāue.

• ‘I he taimi ‘oku fai ai e faito‘o, ‘e lava ke hoko ha mohe, mamahi ‘i he ulu, pe fakasi‘isi‘i ‘a e malava ke tali vave, ko ia ‘oku totonu ke ‘oua ‘e fai ha ngāue ‘oku fiema‘u ai ha tokanga lahi hange ko e fakamalohi‘anga.

• Kapu ‘e inu mo e ‘aloko, ‘e malohi ange ‘a e ngaahi ngaahi kovi ki he ngaahi me‘a totonu ‘o e sino. Ko ia ‘oku totonu ke ‘oua ‘e inu ‘aloko ‘i he taimi ‘oku ngāue‘aki ai e faito‘o fakafiemālie kasí.

Fēfē ‘a e Ngāue ‘a e Kremé mo e Jelí Fakafiemālie Kasí?

Ko e kremé pe jelí fakafiemālie kasí, ‘oku fa‘a ngāue‘aki ‘i he ngaahi faito‘o ‘oku fiema‘u ai ha ngāue fakalotolahi. Ko e ngaahi me‘a ko ‘eni, ‘oku fokotu‘utu‘u ke ngāue‘aki ki he ngaahi fakamanava‘anga fakasipoti, kasí lavea, mo e mamahi mo e mālohi ‘i he ua mo e mokomoko. Ko e ngaahi sitepu ko ‘eni ke tokanga ki ai ‘i he ngāue‘aki:

• Kuo pau ke tā ke he kili ‘oku mā mo mamā, pea fakamāmā ‘i he feitu‘u mamahi ‘aki ha masaki nounou.

• Ko e taimi mo e lahi ‘oku ngāue‘aki ai, kuo pau ke muimui ki he tohi fakamatala ‘a e me‘a mo e fakatonutonu ‘a e toketā.

• Ko e kremé ‘oku fa‘a ‘i ai ha faingamalie si‘isi‘i ange ki he ngaahi ngaahi kovi ki he sino kotoa, ka ‘e lava ke hoko ha kulokula, vela pe mamahi ‘i he kili.

• ‘Oku ‘oua ke ngāue‘aki e kremé pe jelí ki he kili ‘oku ‘i ai ha lavea, mahaki pe ‘oku vela.

• Kapu ‘e ngāue‘aki ki he kili lahi pe ‘i lalo ‘o ha fakamalohi, kuo pau ke tokanga ki he fakafiemālie ‘o e sino kotoa mo e ngaahi ngaahi kovi ‘e lava ke hoko.

Ko e Hā e Ngaahi Ngaahi Kovi ‘o e Ngāue‘aki Faito‘o Fakafiemālie Kasí?

Ko e ngaahi faito‘o fakafiemālie kasí, kapau ‘e ngāue‘aki ‘i he taimi nounou mo e vakai ‘a e toketā, ‘oku fa‘a manatu‘i ko e ngaahi faito‘o malu ia. Ka neongo ia, ‘oku lava ke ‘i ai ha ngaahi ngaahi kovi:

• Mohe mo mamahi: Ko e ngaahi ngaahi kovi ki he ngaahi me‘a totonu ‘o e sino, tautefito ‘i he fuofua ngāue pe kapau ‘e fakalahi e fuofua.

• Mamahi ‘i he ulu mo e liliu: ‘E lava ke hoko ha liliu fakataimi ki he malava ke tu‘u lelei mo e fakakaukau.

• Faingata‘a ‘i he manava: Ko e ngaahi faka‘ilonga hange ko e manava mamahi, ta‘e fie kai pe ta‘e lelei hono manava, ‘e lava ke hoko.

• Fakakovi ki he kili: Ko e kulokula, mamahi pe ngaahi fakamamahi ‘i he kili, ‘e lava ke hoko, pehe ki he ngaahi taimi si‘isi‘i.

• Faingamalie ke hoko ha fiema‘u: Ko e ngaahi faito‘o fakafiemālie kasí ni‘ihi, kapau ‘e ngāue‘aki lōloa pe fuofua lahi, ‘e lava ke hoko ai ha fiema‘u.

‘I he taimi ‘oku fafine pe fakamā‘imoa, ‘oku totonu ke ngāue‘aki e faito‘o fakafiemālie kasí pē kapau ‘e fakangofua ‘e he toketā pea ‘i lalo ‘o e vakai fakafaito‘o. Ko e ngaahi me‘a ‘i he fomu kremé ‘oku fa‘a malu ange ‘i he ngaahi faito‘o ‘oku inu, ka neongo ia, kuo pau ke ‘oua ‘e ngāue‘aki ta‘etotonu pe ta‘e fakatonutonu ‘a e toketā.

Ko e Hā e Fa‘ahinga Tokotaha ‘oku Faka‘ata ke Ngāue‘aki e Faito‘o Fakafiemālie Kasí?

Ko e ngaahi faito‘o fakafiemālie kasí mo e kremé, ko e ngaahi me‘a ia ‘oku fakafiemālie fakataimi nounou ki he kasí ‘oku kasí lahi, spasimu, mamahi pe ta‘e malava ke ngaue‘aki lelei. Ka neongo ia, ‘oku ‘ikai totonu ke ngāue‘aki ki he mamahi kasí kotoa pē. Kapau ‘e ngāue‘aki pē ke fakasi‘isi‘i ‘a e faka‘ilonga ‘o ‘ikai ke fakatokanga‘i e tupu‘anga, ‘e lava ke hoko ai ha faingata‘a lahi ki he mo‘ui ‘i he kaha‘u. Kapau ‘e fie ngāue‘aki e faito‘o fakafiemālie kasí ko ha faito‘o, kuo pau ke fehu‘i ki ha tokotaha ngaue mo‘ui pea muimui ki he fuofua mo e taimi na‘e fakahā. Pea kapau ‘e hoko ha ngaahi kovi pe ha tu‘unga ta‘e tatali, kuo pau ke fetu‘utaki vave ki he toketā.

Ngaahi Fehu‘i ‘Oku Fa‘a Fai

1. Ko e hā e faito‘o fakafiemālie kasí pea ko e hā hono ngāue‘aki?

Ko e ngaahi me‘a fakafiemālie kasí, ko e ngaahi faito‘o mo e ngaahi fomu fakalotolahi (kremé/jelé) ‘oku ngāue‘aki ke pule‘i ‘a e kasí ‘oku kasí ta‘etotonu, spasimu mo e mamahi. ‘Oku tokoni ki he fakasi‘isi‘i ‘o e faka‘ilonga, ka ‘oku ‘ikai ke ne to‘o ‘a e tupu‘anga.

2. ‘E lava ke ma‘u e faito‘o fakafiemālie kasí ‘ikai ha tohi faito‘o?

Ko e faito‘o fakafiemālie kasí lahi taha ‘oku fiema‘u ke ma‘u ‘aki ha tohi faito‘o. Ko e ni‘ihi ‘oku ‘ikai fiema‘u ha tohi faito‘o, ka kuo pau ke ngāue‘aki pē ‘i he fakatonutonu ‘a e toketā.

3. Ko e hā e ngaahi ngaahi kovi ‘o e faito‘o fakafiemālie kasí?

Ko e mohe, mamahi ‘i he ulu, manava mamahi, fakasi‘isi‘i ‘a e tali vave mo e ngaahi ngaahi kovi fakakili ko e ngaahi ngaahi kovi lahi taha. Kapau ‘e ngāue‘aki lōloa pe fuofua lahi, ‘e lava ke hoko ha fiema‘u.

4. Ko e kremé fakafiemālie kasí ‘oku fakatu‘utāmaki?

Kapu ‘e ngāue‘aki ‘i he founga totonu mo e fuofua totonu, ‘oku fa‘a malu. Ka neongo ia, kapau ‘e ngāue‘aki lahi pe hala, ‘e lava ke hoko ha vela, kulokula mo e ngaahi ngaahi kovi fakakili.

5. ‘E lava ke ngāue‘aki e faito‘o fakafiemālie kasí mo e ‘aloko?

‘Ikai, ‘oku ‘ikai totonu ke ngāue‘aki mo e ‘aloko. Ko e ‘aloko ‘e fakalahi ‘a e ngaahi ngaahi kovi ki he ngaahi me‘a totonu ‘o e sino pea ‘e lava ke hoko ai ha tu‘unga ta‘e malu.

6. Ko e hā e taimi totonu ke ngāue‘aki ai e faito‘o fakafiemālie kasí?

‘Oku fa‘a fokotu‘u ke ngāue‘aki ki he faito‘o fakataimi nounou. Kapau ‘e fiema‘u ke ngāue‘aki lōloa, kuo pau ke fai ‘i lalo ‘o e vakai ‘a e toketā.

7. ‘E lava ke ngāue‘aki e faito‘o fakafiemālie kasí ‘i he taimi ‘oku fafine pe fakamā‘imoa?

Kuo pau ke ngāue‘aki pē ‘i he fakatonutonu ‘a e toketā mo e ngaahi tu‘unga mahu‘inga, pea kuo pau ke vakai fakavaha‘apō.

8. Ko e faito‘o fakafiemālie kasí ‘e lava ke hoko ha fiema‘u?

Ko e ngaahi faito‘o fakafiemālie kasí ni‘ihi, kapau ‘e ngāue‘aki lōloa mo ta‘e tokanga, ‘e lava ke hoko ha fiema‘u. Ko ia kuo pau ke fai pē ‘i he vakai ‘a e toketā.

9. Ko e hā e tu‘unga ‘oku totonu ke fetu‘utaki ai ki he toketā?

Kapu ‘e hoko ha ngaahi kovi, mamahi pe kasí ‘oku fakalahi ta‘e tatali pe ‘i ai ha liliu kovi ki he mo‘ui, kuo pau ke fetu‘utaki vave ki he toketā.

10. ‘E lava ke ngāue‘aki e faito‘o fakafiemālie kasí ki he fanau?

Ko e fakamātoato ‘a e ngāue ‘o e kasī fakamālohi ki he fānau ‘oku totonu ke fakahoko ‘e he tokotaha faito’o. ‘Oku fakafuofua ‘a e fuofua mo e lōloa ‘o e ngāue ki he ta’u, mamafa mo e mahaki ‘oku lolotonga hoko, pea ‘oku fakapapau’i pē.

11. Ko e hā e eseesi ‘i he kasī fakamālohi krem mo e kasī fakamālohi pilī?

‘Oku ngāue lelei ‘a e krem mo e jel ‘i he feitu’u pē (lokal), ka ‘oku uesia ‘e he pilī pe tepilete ‘a e sino kotoa pea ‘e lava ke lahi ange hono uesia ‘a e senitā siniva lolotonga.

12. ‘Oku fakafoki ‘e he kasī fakamālohi ‘a e konga ‘oku fakatupu ai e mamahi?

‘Ikai, ‘oku ‘ikai ke fakafoki ‘e he kasī fakamālohi ‘a e konga ‘oku fakatupu ai e mamahi; ‘oku ne tokoni pē ke fakasi’isi’i ‘a e ngaahi faka’ilonga. Ki he faito’o ‘o e mahaki ‘oku lolotonga hoko, ‘oku totonu ke fehu’i ki he tokotaha faito’o.

Ngaahi Ngaahi Konga Fakamālie

• Kautaha Mo’ui ‘a Mamani (WHO): “Ngaahi fakahinohino ki he faito’o fakafaito’o ki he mamahi lolotonga ‘i he kakai matu’aki mo e ngaahi mahaki fakafaito’o.”

• U.S. National Library of Medicine – MedlinePlus: “Ngaahi Kasī Fakamālohi”

• Kautaha ‘a e Kau Tohí Kasī ‘Amelika (AAOS): “Ngaahi Faito’o ki he Mamahi ‘i he Mokomoko”

• Kautaha ‘a e Kau Neurology ‘Amelika (AAN): Ngaahi fakahinohino ki he pule’i ‘o e spasticity

• Centres for Disease Control and Prevention (CDC): “Ngaahi Founga Faka’ofo’ofa ki he Ngāue ‘o e Faito’o Mamahi”