እያንዳንዱ ሰው ለሁሉም ቦታ እውቀት

ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ምንታይ እዩ?

ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ኣብ ኩላብ ክፍሊ ዝምልከት ዘለዎ ዕምባባ፣ ሙሉነት፣ ግፊት ወይ ዘይተረኽበ ምህዋን እንተተረኽበ ዝተለወጠ ብዙሕ ኣብ ህዝቢ ዝተሰማማዐ ቅርጺ እዩ። እዚ ኩነታት ብዝተለመደ ኣብ ሆዲ እና ቁስሊ ጋዝ እንተተሰበሰበ ወይ ሓይሊ መዓት እንተደረበ ይፈጠር። ኣብ ምህዋን ስርዓት መጠን ዘለዎ ጋዝ ምፍጣር ተፈጻሚ እዩ እና ጥዕና ዘይተጎዳእ ኩነታት ኣይኮነን። ግን መጠኑ ጋዝ እንተደረበ ወይ ኣካል እዚ ጋዝ ንወጻእ እንተደኸመ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ፣ ግብጋብነት እና ብዙሕ ምልክታት ይፈጠሩ ይኽእሉ።

ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ኩሉ ሰብ ኣብ ዝሓለፈ ዘመን ምህዋኑ ይኽእል እዩ። እንተዘይኮነ ናይ ዘይተቋረጠ ወይ ቀዋሚ እንተሆነ ኣብ ትኽክል ዝተሰናኸ ዝኾነ ምኽንያት ክትተመርመር ይግበር። ምርግጋጽ ካብ ኣብ ኣንፈት ዝፈጠረ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ ንእሽቶ ግን ናይ ጽኑዕ ጥዕና ችግኦታት ምልክት ክኸውን ይኽእል። ብዚ ምኽንያት፣ ብፍሉይ ዘይተለመደ ዘለዎ ምርግጋጽ ኣብ ሓቂ ብሙዚ ተምርመር ክትግበር ይሕብር።

ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ኣብ እንታይ ኩነታት ይተረኽባ?

ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ብብዙሕ ምኽንያታት ይፈጠር ይኽእል። ኣብ ብዙሕ ዝተሰማማዑ ምኽንያታት ውሽጢ ምህዋን ህማማት (ለምሳም ኢሪታብል ባይአስክ ሰንድሮም፣ ቸልያክ ህማም፣ ጋስትሪት፣ ኡልሰር እና ቃብዛት)፣ ዝተለወጠ መብል ኣለርጂ፣ መብል ኣለርጂ እና ዘይጥዕናዊ መብል ዘይተረኽበ መንገዲ፣ ስትረስ እና ኣብ ኣካል ዝተሰበሰበ መዓት ይኾኑ።

ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ዝኽእሉ ዋናውያን ምኽንያታት እዚኦም እዮም፦

• ምህዋን ስርዓት ህማማት: ቸልያክ ህማም፣ ኢሪታብል ባይአስክ ሰንድሮም (IBS)፣ ኡልሰር፣ ጋስትሪት፣ ቃብዛት፣ ዲስፔፕሲ፣ ሆዲን እና ቁስሊ ካንሰር፣ ሳፍራ ከሰሊ ጉዳያት እና ሆዲ ፍጣይ እንተማለኽ ኣብዚ ዝምልከት ዘለዎ ችግኦታት።

• መዓት (ማዕበል ማዕበል): ዝተለወጠ ሶዲዩም መጠን ምግባር፣ ዘይተበጉስ ንቅስቃሴ እና ዝተቕረበ ፖታስዩም ምግባር ኣብ ኣካል መዓት ምምሕዳር ይኽእል። እዚ ኣብ ኩላብ ክፍሊ ምርግጋጽ ይፈጠር ይኽእል።

• ዘይጥዕናዊ መብል: ዝተለወጠ ካርቦሃይድሬት ምግባር፣ ንልፍ ዝተቕረበ መብል ምምራጽ እና ብቅልጡፍ መብል ምግባር ኣብ ምህዋን ስርዓት ናይ ምርግጋጽ ሕሳብ ይውስኽ ይኽእል።

• መብል ኣለርጂ እና ዝተለወጠ መብል ኣለርጂ: ሙጥሙጥን ሙጥ ምስልን ዘለዎ መብል፣ እንቋቕሖ፣ ሶያ፣ ግሉተን፣ ቡጫ እንተተባህለ ኣብ ኩላብ ምርግጋጽ ይፈጠር ይኽእል። ከምኡውን ኩሩ ባክላግል፣ ላሃና፣ ካርናባሃር እና ብሮኮሊ እንተተባህለ ጋዝ ዝፈጥሩ መብል እዚኦም እዚ ኩነታት ይወስኹ ይኽእሉ።

• ስትረስ: ስነ-ስነ ስትረስ ኣብ ምህዋን ስርዓት ብቀጥታ ዝተጎዳእ ተፅእኖ ኣሎዎ እና ተደጋጋሚ ምህዋን ምምልካስ ይቕልጥ ይኽእል።

ቀዋሚ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ እና ክትረኽብ ዝግበር ኩነታት

እንተ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ብተደጋጋሚ ይተረኽብ ወይ እንተ ዝኸውን እዋን ዝተወሰነ ኣይተወጸአን፣ ብምኽንያቱ ናይ ጽኑዕ ጥዕና ችግኦት ምልክት ክኸውን ይኽእል። ኣብ ብዙሕ ኩነታት፣ ቁስሊ መዕገዲ፣ ቱሞር፣ ዝተለወጠ መዓት ምምሕዳር (ኣሲት)፣ ደም ምፍሳስ ከም ዝተለወጠ ጽኑዕ ህማማት ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ይፈጥሩ ይኽእሉ። ከምኡውን፣ ላክቶዝ ኣለርጂ እና ግሉተን ሕሳብ ከም ዝተለወጠ መብል ኣለርጂ ብተደጋጋሚ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ይምልከት። ኣብ እዚ ዓይነት ኩነታት፣ ተምርመር ብሙዚ ተጠቃሚ እዩ።

ናይ ታሕቲ ኩላብ ምርግጋጽ፡ ምኽንያታትን እና ኣብዚ ዝተለወጠ መንገዲ

ኣብ ታሕቲ ኩላብ ዝተረኽበ ምርግጋጽ ካብ ላዕሊ ኩላብ ዝተረኽበ ምርግጋጽ ብዝተለወጠ ምኽንያታት ይፈጠር ይኽእል። ብፍሉይ ኣብ ኣንስቲ ከይተወሰኑ ወርሒ ከመይ ቅድሚ ዝኸውን ሆርሞናላዊ ለውጦታት፣ የሩናሪ ስርዓት በክል፣ ኣብ መንገዲ ሽንቲ ዝርከቡ እና ዝተለወጠ እተወሰኑ ኩነታት፣ ዘምባል ኪስታት፣ ናይ ፔልቪክ ኢንፍላሜቶሪ ህማማት፣ ቃብዛት ወይ ቁስሊ ችግኦታት እንተተባህለ ብዙሕ ምኽንያታት ይኾኑ። ናይ ታሕቲ ኩላብ ምርግጋጽ እንተዘይኮነ ዝተረኽበ እና ቀሊል ዝተረኽበ ምኽንያታት ከም ዝተለወጠ ድሕሪ ምሕዋን ወይ የሩናሪ ስርዓት በክል ክኸውን ይኽእል። ግን ኣብ ስንኩል ኣብ ምርግጋጽ ዝተረኽበ ድሕሪ ዝተረኽበ ዝተለወጠ ህልውና፣ ዝተለወጠ ቁስሊ ወይ ዘይተረዳአ ክብደት ምቕናብ እንተተረኽበ ሕክምናዊ ተምርመር ይግበር።

ኣብ ታሕቲ ኩላብ ምርግጋጽ ምርግጋጽ ምቕናብ ዝተለወጠ መንገዲ

ናይ ታሕቲ ኩላብ ምርግጋጽ መድኃኒት እንተዘይኮነ ኣብ ትኽክል ዝተሰናኸ ምኽንያት ይተረኽብ። ኣብ የሩናሪ በክል ኣንቲባዮቲክስ ሕክምና ይድልዩ ይኽእሉ፣ ንኪድኒ እተወሰኑ ድሕሪ ምርግጋጽ ሕክምና ወይ መድኃኒታት ክትረኽብ ይኽእል። ኣብ ዘምባል ኪስታት እንተዘይኮነ ትኽክል ወይ ሕክምናዊ መፍትሒ ይኽእሉ። ኣብ ቃብዛት ዝተረኽበ ምርግጋጽ ብዙሕ ዝተለወጠ ዳይት ለውጦታትን ዘይተረኽበ ዘይተለመደ ዘለዎ ህይወት መንገዲ ምምሕዳር ይሕብር። ብዚ ምኽንያት ኣብ ታሕቲ ኩላብ ምርግጋጽ፣ ብራህ ዘይተረኽበ ኩነታት እንተሆነ ሓኪም ንምምርመር ዝተረኽበ ይሕብር።

ኣብ ሆዲ ምርግጋጽ ዝተረኽቡ ምልክታት እንታይ እዮም?

ኣብ ሆዲ ወይ ኩላብ ምርግጋጽ እንተተረኽበ ምልክታት ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይተለይዩ ይኽእሉ። ኣብ ብዙሕ ዝተሰማማዑ ምልክታት እዚኦም እዮም፦

• ዝተረኽበ ኣብ ምህዋን ጋዝ ወጻኢ እና ብአፍ ጋዝ ምውጻእ፣

• ኣብ ኩላብ ክፍሊ ወጻኢ ዝተረኽበ ምርግጋጽ፣

• ኣብ ኩላብ ሕማቕነትን ክራምፕን፣

• ኣብ ኩላብ ሙሉነትን ግፊት ምህሳብ፣

• እንተዘይኮነ ኣብ ኣንፈት ምጽናት ወይ ብተደጋጋሚ ቤት መንገዲ ምምው።

ንምርግጋጽ ምቕናብ ዝተለወጠ ተፅእኖ ዘለዎ መንገዲ

ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ንምቕናብን ንምሕዋን ዝተለወጠ ህይወት መንገዲ ምምሕዳር ይተረኽብ ይኽእል፦

• ብዝተረኽበ እና ብሕልዋ መብል ምግባር፡ መብል ብቅልጡፍ ኣይትብልን፣ ብብልጽግና ኣብ ምህዋን ጋዝ ምግባር ክትቕንጥል ትኽእል።

• ኣብ መብል ዝተረኽበ ግዜ ብዙሕ ኣይትንበርን፡ እዚ ኣብ ኣካል ጋዝ ምግባር ይቕንጥል።

• ምዕራብ ምግባር፡ ቀሊል ኤግዘርሳይዝ ምህዋን ስርዓት ንምንቅስቃስ እና ጋዝ ካብ ኣካል ምውጻእ ይሓግዝ ይኽእል።

• ኣብ ኩላብ ማሳጅ ምግባር፡ ኣብ ኩላብ ጭካኔታት ምምሕሳስን ምህዋን ምምሕዋን ይሓግዝ ይኽእል።

• ተፈጥሮ ሻሂ፡ ዝንጅብል፣ ዘርደቃል፣ ፓፓትያ፣ ናነይን እና ግምባር ሻሂ እንተተባህለ ኣብ ምህዋን ምምሕዋን ይሓግዝ ይኽእል።

• ሎሚ ብማይ ምስትሰብር፡ ብፍሉይ ኣብ ጸባይ ሎሚ ብማይ ምስትሰብር ምህዋን ስርዓት ንምንቅስቃስ ይሓግዝ ይኽእል።

• ፕሮባዮቲክ ዝተረኽበ መብል፡ ኣብ ቁስሊ ጥዕና ዝሓገዝ ዮጡርት እንተተባህለ ላክቶዝ ኣለርጂ ዘይተረኽበ ሰባት ንምግባር ተጠቃሚ እዩ።

• ሙቅ ዝተረኽበ ያስቲ ወይ ሙቅ መታሕቲ ምምሕዳር፡ ኣብ ኩላብ ጭካኔታት ምምሕሳስን ምርግጋጽ ምቕናብ ይሓግዝ ይኽእል።

• ጋዝ ዝተረኽበ መጠጦታትን ዘይጥዕናዊ መብልን ርትዕ።

• ካብ ስትረስ ርትዕ፡ ብተቻላ ስትረስ ምምሕዳር መንገዲ ምጥቃም ምህዋን ስርዓት ተጠቃሚ እዩ።

ከምኡውን፣ ብዙሕ ማይ ምግባር፣ ትኽክል ንቅስቃሴን ሚዛናዊን ልፍ ዝተረኽበ መብል ምግባር ኣብ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ምቕናብ ዋና ተፅእኖ ኣሎዎ።

ኣብ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ መድኃኒታዊን ደገፍቲ መንገዲን

ኣብ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ሕክምና፣ ዋናውያን ዕላማ ኣብ ትኽክል ዝተሰናኸ ምኽንያት ምርካብን ንእተወሰኑ መንገዲ ምምሕዳር እዩ። ዝተወሰነ ዘመን ወይ ጽኑዕ ቅርጺ እንተሆነ፣ ብሓኪም ኤንዶስኮፒ፣ ኮሎኖስኮፒ ከም ዝተለወጠ ዝሓለፈ መርመራታት ክትረኽብ ይኽእል። ንምኽንያቱ ዝተሰናኸ መድኃኒታዊ ሕክምናታት፣ ህይወት መንገዲ ለውጦታት ወይ ዝተለወጠ ዳይት ፕሮግራም ክትረኽብ ይኽእል። ኣብ ብዙሕ ኩነታት ፕሮባዮቲክ ደገፍ ተጠቃሚ እዩ።

ኣብ ናይ ምርግጋጽ ኣጠቃላይ መንገዲ፣ ብተደጋጋሚ እና ብትንሽ መብል ምግባር፣ የሩናሪ ልምዓት ምምሕዳር፣ ትኽክል ማይ ምግባር (ብተለምዶ ኣብ መዓልቲ 2-3 ሊትር ይሕብር) እና ተደጋጋሚ ኤግዘርሳይዝ ይሕብር። ምሕዋን፣ ምዕራብ፣ ምዕራብ እንተተባህለ ፊዚካል ኣክቲቪቲ ምህዋን ይሓግዝ፣ ዮጋ፣ ፕላቴስ እንተተባህለ ምምሕሳስ ኤግዘርሳይዝ ተጠቃሚ እዩ።

እንተ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ብድንገት እንተተረኽበ፣ ጽኑዕ ሕማቕነት፣ ዝተለወጠ ቁስሊ ወይ ኣብ ሽንቲ ደም እንተተረኽበ ብቕልጡፍ ናብ ውዕል ጥዕና ተቖጽጺ ይግበር።

ብተደጋጋሚ ዝተርኣየ ሕቶታት

1. ናይ ኩላብ ምርግጋጽ መብርሂ ጥዕና ችግኦት ክኸውን ክኽእል እዩ?

ናይ ኩላብ ምርግጋጽካ ዝተወሰነ ዘመን እንተተረኽበ፣ ብቕልጡፍ እንተደረበ፣ ጽኑዕ ሕማቕነት፣ ብድንገት ክብደት ምቕናብ፣ ኣብ ሽንቲ ደም፣ ዝተለወጠ ቁስሊ እንተተረኽበ ብቕልጡፍ ናብ ሓኪም ተቖጽጺ። እዚ ኣብ ብዙሕ ጽኑዕ ህማማት ምልክት ክኸውን ይኽእል።

2. ንምርግጋጽ ምቕናብ እንታይ ዓይነት መብል ክርትዕ?

ጋዝ ዝተረኽበ ኩሩ ባክላግል፣ ላሃና፣ ብሮኮሊ፣ ጋዝ ዝተረኽበ መጠጦታት፣ ዝተለወጠ ዘይጥዕናዊን ዝተሰርሑን መብል፣ ላክቶዝ፣ ግሉተን እንተተባህለ ዝተረኽበ መብል ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ይውስኽ ይኽእል። ንኣካ ዝተጎዳአካ መብል ክትረኽብ ተጠቃሚ እዩ።

3. እንታይ ዓይነት ተፈጥሮ ሻሂ ናይ ምርግጋጽ ምቕናብ ይሓግዝ?

ዝንጅብል፣ ፓፓትያ፣ ዘርደቃል፣ ናነይን እና ግምባር ሻሂ እንተተባህለ ኣብ ምህዋን ምምሕዋን ይሓግዝ ይኽእል። ግን፣ ብተደጋጋጊ ምግባር ቅድሚ ኣብ ትኽክል ዝተሰናኸ ህማም ኣይኮነን ክትረኽብ ይሕብር።

4. ኣብ ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ምዕራብ ምግባር ተጠቃሚ እዩ?

እወ፣ ምዕራብን ቀሊል ኤግዘርሳይዝን ምህዋን ስርዓት ምምሕዋን ይሓግዝ ይኽእል እና ጋዝ ምውጻእ ይቕልጥ ይኽእል።

5. ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ዘለዎም ኩሉ ሰብ ፕሮባዮቲክ ክጥቀም ይግበር?

ፕሮባዮቲክ ኣብ ብዙሕ ሰባት ተጠቃሚ ክኸውን ይኽእል፣ ግን ኩሉ ሰብ ኣይኮነን እንተዘይኮነ ብፍሉይ ብጽኑዕን ቀዋሚን ቅርጺ እንተሆነ ቅድሚ ፕሮባዮቲክ ምግባር ሓኪም ንምምርመር ይሕብር።

6. ኣብ እንታይ ኩነታት ናይ ኩላብ ምርግጋጽ ብቕልጡፍ ናብ ሓኪም ክትቖጽጺ ይግበር?

ናይ ሽቅነት ጽኑዕ ሕማቕ ሕማቕነት፣ ከፊል ትኩሳት፣ ተግባር ናፍቆት፣ ድንገተኛ መቕነዝ ክብደት፣ ብሕቶ ወይ ኣብ ምሕጻም ደም እንተሎ ኣብ ቅድሚ ግምገማ ኣስተዋፅኦ ይግበር።

7. ንሽቅነት ኣብ ሕይወት መንገዲ እንታይ ዓይነት ለውጦታት ይጠቅሙ?

ተመጣጣኑ እና ብመደብ መብል፣ ብሕደግነትን ብሕልውናን መብል፣ ብቁጽሪ ማይ መጠጣ፣ ደቂ እንቅስቃሴ ኣብ ሕይወት ኣካልን ስትረስ ምምላእ ዝበለ እንተሆነ ናይ ሽቅነት ዕድል ይቕንዕን።

8. ኣብ ኣንስትዮ ታሕቲ ኩርናዕ ሽቅነት ለምንታይ ዝበለ ዝተደገሰ ይበጽሓ?

ኣብ ኣንስትዮ ቅድሚ ወርሒ ምምዝጋብ ሆርሞናታት፣ ናይ ውሙጣል ኪስታትን ናይ ፔልቪክ ቫይረስን ብዙሕ ኣይነታት እዮም ዝኸውኑ ምኽንያታት።

9. ኣብ ሆድን ሓደሽቲ ሽቅነትን ኣብ ኩሉ እንታይ ምልክታት ይተኸትኑ?

ምትንፋፋ፣ ኣብ ኩርናዕ ሙሉነትን ግፊትን፣ ክራምፕ፣ ንኡስ ጊዜ ተግባር ናፍቆት፣ ብዙሕ ናብ መናብስ ምኽዳን ወይ ስፓዝም እንተሎ ይተረኽቡ።

10. ክሳብ ኩሉ መደብ ምዃኑ ሽቅነት እንተዘይተወፅአ እንታይ ክደሊ ይግበር?

ኩሉ መደብ እንተተወሃበ እንኳ ኩርናዕ ሽቅነት እንተቀጸለ፣ ብፍላይ ብትሕቲ ዝርከብ ሕማም እንተሎ ምርመራ ምዃኑ ወይ ሓኪም ኣማኻሪ ይግበር።

መንገዲ ምስናይ

• ዓለም ሕክምና ውድብ (WHO). ዓለም ኣገልግሎት ጃስትሮኢንተስታይናል ጤና እዋናታት።

• ኣመሪካ መድሓኒት ቁጽሪን ኣብ ምክልኻልን መደብ ምግባር (CDC). ጃስትሮኢንተስታይናል (GI) ምልክታትን ውሕደታትን።

• ኣመሪካ ኮሌጅ ጃስትሮኢንተሮሎጂ. መረጋገጺ ብተጠቃሚ: ሽቅነት፣ ጋዝ፣ እና ፍላትውላንስ።

• ብሔራዊ ኢንስቲትዩት ዲያቤቲስን ምግባርን እና ኩርናዕ ሕማማትን (NIDDK). ጋዝ ኣብ ምግባር መንገዲ።

• ማዮ ክሊኒክ. ኣብደሚ ሽቅነት፡ ምኽንያታት፣ ምልክታትን መድኃኒታትን።

ኣብ ኣናል ክልቲ ዝስምዑ ሕማቕነት፣ ኣብ ማዕበል ህዝቢ ብዝተለያዩ ዕድመን ፆታን ቦታታት ዝተለመደ ጸገም እዩ። እዚ ሕማቕነት ብዙሕ ዝተለያዩ ምኽንያታት ክኸውን ይኽእል እዩ፣ እንተተሓለወ ብቐሊሉ ዘለዎ ዘይተሳነ ዘይሕንጻ መንገዲ ወይ ብመድኃኒት ንምቕናጽ ብቐሊሉ ይኽእል እዩ። ግና ኣብ ብዙሕ ኩነታት ናይ ዝበለ ጸገም ምልክት ክኸውን ይኽእል እዩ ብምኽንያት ብጥንቃቐ ክትተመርመር ይግባእ።

ናይ ኣናል ሕማቕነት ዝተለመዱ ምኽንያታት እንታይ እዮም?

ኣብ መካን ማካት ዝኸውን ሕማቕነት ዝወሃቡ ዋናውያን ኩነታት እዚኦም፡

• ሄሞሮይድ (ባሱር): ኣብ ኣኑስን ረክቶምን ከባቢ ዘሎም ደም መስኮታት እንተሰፍኡን እንተሰበኡን ዝበጽሖ እዩ። ንቑል፣ ስፍንነትን እንተወሃበ ሓሳስ ኣካላት ንምልክት ክትተረኽቦ ትኽእል።

• ኣናል ፊሱር (ማካት ጫታሊ): ብዝተዘገየ ኣሳሕልነት ወይ ኣሳሕልነት እንተረኽበ ኣብ ኣኑስ ከባቢ ዝምልከት ጭብጢ እዩ። ብጣዕሚ ዝሓዘ ኣብ ሓደ ግዜ ዝተረኽበ ሕማቕነት ክወስድ ይኽእል።

• ኣናል ኣፕሴ: ኣብ ኣኑስ ከባቢ ዝምልከት ብንክንያት ዝተፈጠረ ስፍንነት፣ ቀይነትን ሕማቕነትን እዩ። ቀውሲን ምርምርን ናይ ሓፈሻዊ ንክንያት ምልክታት ክትተረኽቦ ትኽእል።

• ኣናል ፊስቱል: ካብ መወዳእታ ሆይት ናብ ኣኑስ ዝምልከት፣ ብዙሕ ግዜ ብንክንያት ንክንያት ዝተፈጠሩ ንእሽቶ ቱነላት እዮም።

• ሌቫቶር ኣኒ ሰንድሮም: ኣብ ኣኑስ ከባቢ ዘሎም ጡንቓት ብስፓዝም ዝተፈጠረ፣ ብዙሕ ግዜ ንእሽቶ ግዜ ዝተደገመ ዝምልከት ሕማቕነት እዩ።

• ዘይደልዩ ወይ ብጣዕሚ ዝሓዘ ኣሳሕልነት

• ኣናል ወይ ረክታል ካንሰርታት

• ብጾታዊ መንገዲ ዝተላእኩ ንእሽቶ ንክንያት

• ጽምብላል ዝተባህለ (ፒሎናይዳል ሲኑስ)

• ናይ ቆሻሻ ሕማቓት

• ፕሮክታልጂያ ፉጋክስ: ብድንገት ዝጀመረ፣ ንእሽቶ ግዜ ዝተደገመ ዝምልከት ብጣዕሚ ረክታል ሕማቕነት እዩ።

• ናይ መጥንቲን ወሊድን ዝመጸ ሆርሞናዊን ፍዳስን ለውጦታት

• ዘይንቀሳቐስ ዘለዎ መንገዲ ህይወትን ዝተዘገየ መቐመጥን

ኣናል ሕማቕነት ከመይ ይበጽሖ? ዝተለያዩ ዓይነት ሕማቕነት

ኣብ ኣናል ክልቲ ዝስምዑ ሕማቕነት፣ ብምኽንያቱን ብሰብኡን ዝተለያየ ክኸውን ይኽእል፡

• ብዝተፈጠረ ወይ ኣብ ውሽጢ ዝተፈጠረ፣ ንእሽቶ ግዜ ብስንኩል እንተሰምዐ ሕማቕነት፣ ብዝተለመደ ኣናል ፊሱርን ሄሞሮይድን ይግንኦም።

• ናይ ዕለት ህይወት ብተወሳኺ ዝተፈጠረ ብድንገት ዝጀመረን ዘይቋረጠን ሕማቕነት ብዝተለመደ ኣናል ኣፕሴ ይግንኦም።

• ብድንገት ዝተፈጠረ፣ ብጣዕሚን ብክራምፕ ዝተመልከተ ሕማቕነት ኣብ ፕሮክታልጂያ ፉጋክስ ዝተባህለ ኩነታት ይግንኦም።

• ዝተዘገየ፣ ዘይተሳነ ሕማቕነት ኣብ ናይ ነሮሎጂካዊ ምኽንያታት ወይ ኣብ ስንቅል ዝምልከት ጸገም ክኸውን ይኽእል።

ናይ ኣናል ሕማቕነት ናይ ሓፈሻዊ ምልክታት

ናይ ኣናል ክልቲ ሕማቕነት ብዙሕ ግዜ እዚኦም ትንታነታት ክትተረኽቦ ትኽእል፡

• ንቑልነት፣ ቁርጭምጫርነትን ስፍንነትን ምስምዓት

• ኣብ መቐመጥ ግዜ ዝምልከት ዘይሕንጻ ወይ ሕማቕነት

• ኣብ ውሽጢ ወይ ቀጥሎ ዝበጽሖ ዝተደገመ ሕማቕነት

• ኣብ ከባቢ ማካት ንቑል

• ንእሽቶ ግዜ ኣብ ቆሻሻ ሓሳስነት ወይ ቀይነት

ብዙሕ ናይ ኣናል ሕማቕነት ምኽንያታት ኣብ ንእሽቶ ግዜን ብተሳኪ መድኃኒታዊ መንገዲን ይቕናጽ። ግና ምልክታት እንተተሓደጉ ወይ ንእሽቶ ግዜ እንተዘለዉ ወይ ዕለታዊ ህይወት እንተደቅኑ ኣብ ውሽጢ ዶክተር ክትተኸውን ይግባእ።

ኣብ ቆልዑ ናይ ኣናል ሕማቕነት ዝወሃቡ ኩነታት እንታይ እዮም?

ኣብ ቆልዑን ሕጻውን ኣብ ኣናል ክልቲ ዝስምዑ ሕማቕነት ብዙሕ ግዜ ኣብ ኣናል ፊሱር (ማካት ጫታሊ) ይግንኦም። እዚ ጫታላት፣ ብዙሕ ግዜ ብንክንያት ኣሳሕልነት ዝተፈጠሩ እዮም፣ ኣብ ቆልዑ ውሽጢ ዝተፈጠረ ሕማቕነትን ንእሽቶ ግዜ ቀሊል ዝምልከት ደምን ክወስድ ይኽእል።

ንቑልነትን ንቑል ምስምዓትን ኣብ ቆልዑ ብዙሕ ግዜ ይግንኦም፣ እዚ ኩነታት ዕለታዊ ዓይነት ህይወት ቆልዑ ክዕንብብ ይኽእል። ኣናል ፊሱር ኣብ ንእሽቶ ሰሙናት ብራሕ ክትበጽሕ ትኽእል (ኣኩት ፊሱር)፣ ግና እንተሰማዕታ ሰሙናት ሰላሳ መዓልቲ እንተዘይተሳነት "ክሮኒክ ፊሱር" ይብሃል እናይ ቆልዑ ዶክተር ወይ ሰርሃ ክትተኸውን ይግባእ።

ኣብ ዘለዎ እንተወለደት ዘመን ናይ ኣናል ሕማቕነት ምኽንያታት

ኣብ እንተወለደት ዘመን፣ ኣብ ሆርሞናዊ ለውጦታትን ዝዓበየ ማህጸን ዝውሃበ ውሽጢ ጸባይ ዝዓበየ ፍዳስን ኣብ ኣናል ክልቲ ሕማቕነት ክወስድ ይኽእል። ኣሳሕልነት፣ ሄሞሮይድን ኣናል ፊሱርን ኣብ እንተወለደት ዘመን ዝተለመዱ ምኽንያታት እዮም። ንሕብረት እና ህጻው ሕይወት ንምጥቃም፣ ብዙሕ ግዜ ዘይመድኃኒት መንገዲ ቀዳማይ ይግበር፡

• ቀዝተሓዊ መቐመጥ ምድላው

• ቀዝተሓዊ ኮምፕሬስ ምቕባል

• ከባቢ ብሕጂ ምንጻንን ምሕካንን ዝተለመደ መርሀት ምጥቃም

ኣብ እንተወለደት ዘመን ናይ ኣናል ሕማቕነት ምኽንያታት ንምቕናጽ ብበቂ ንቀሳቕስ፣ ዝተዘገየ መቐመጥ ምርካብን ተመጣጣን መግቢ ምብላዕን ኣገዳሲ እዩ።

ኣብ ዕድመ ዝበለ ኣንስቲ ናይ ኣናል ሕማቕነት ዝወሃቡ ኩነታት

ኣብ ዕድመ ዝበለ ኣንስቲ ናይ ኣናል ሕማቕነት ዝተለመደ ምኽንያት ኣብ ረክቶም ናብ ቫጂና ዝተሰናኸለ ረክቶሴል ይብሃል። ብዙሕ ወሊድ ዝተወለደት፣ ማህጸን ኣሜላት ዝተገበረት ወይ ዕድመ ዝበለ ኣንስቲ ብዙሕ ግዜ ይግንኦም። ንምርመራ ዶክተር ምርመራ ይግባእ። ኣብ ቀሊል ትንታነታት ተመጣጣን መግቢን ደቂ ንቀሳቕስን ይግበር፣ ኣብ ዝተሓደጉ ኩነታት ሰርሃዊ መንገዲ ይኸውን ይኽእል።

ኣብ ገዛ ዝኸውን መንገዳት፡ ኣብ ኣንስቲ ኣናል ሕማቕነት ምቕናጽ

ናይ ኣናል ሕማቕነት ትንታነታት ንምቕናጽ ብዝተለያዩ ተፈጥሮኣዊን ደጋፊን መንገዳት ምጥቃም ይኽእል፡

• ብዙሕ ማይ ምጥቃም

• በቂ ዝምልከት ፋይበር ዘለዎ መግቢ ምብላዕ (ሰበይቲ፣ ፍራፍሬ፣ ተሙሉ ሓበሻት)

• ኣብ ዝሓዘ ከባቢ ቀዝተሓዊ ኮምፕሬስ ምቕባል

• ቀዝተሓዊ መቐመጥ ምድላው

• ኣናል ከባቢ ብሕጂ ምንጻን፣ ካብ ተርሒቐትን ምምርሓቕን ምቆጣጠር

• ናይ ተፈጥሮ ምርት እንደ ኮኮስ ዘይቲ፣ ዘይቲ ዘይቲ፣ ኣሎዌ ቬራ ጀል ዝተባህለ ደጋፊ ምጥቃም

• ካሞማይል፣ መሊሳን ያስመንን ቻይ ምስባሕ

እዚኦም መንገዳት ኣብ ቀሊል ትንታነታት ምሕካን ክኸውኑ ይኽእሉ፣ ግና ትንታነታት እንተተሓደጉ ዶክተር ክትተኸውን ይግባእ። ብራሕ መድኃኒት ምጥቃም ይቕሬታ ኣይተሓተተን።

ኣብ ናይ ኣናል ሕማቕነት ትንታነታት እንታይ ተግባር ይደሊ?

ብምልካም ወይ ዝተዘገየ ኣናል ሕማቕነት ትንታነታት እንተሰምዑ፣ ንፕሮክቶሎጎም ወይ ኮሎረክታል ሰርሃ ዝተማሃሩ ሓኪማት ክትተኸውኑ ይግባእ። ንምርመራ እዚኦም ትንታነታት ክትተግበሩ ይኽእሉ፡

• ናይ ኣካል ምርመራ

• ኣንዶስኮፒካዊ ምርመራ (ኣኖስኮፒ፣ ረክቶስኮፒ)

• ዴፈኮግራፊ (ናይ ውሽጢ ምርካብ ምርመራ)

• ኣኖረክታል ማኖሜትሪ (ናይ ጡንቓት ስራሕ ምርመራ)

ዶክተር እንተደሊ ካልኦት ናይ ላቦራቶሪ እና ምርካብ መንገዳት ክምጥቃም ይኽእል።

ኣብ ኣንስቲ ዝምልከት ኣናል ሕማቕነት ምኽንያታት ናይ ሕክምና መንገዳት

ኣብ ኣንስቲ ቀጥሎ ወሊድን ሚኖፖዝን ኣናል ሕማቕነት ትንታነታት ክትተሓደጉ ይኽእሉ። ብዚኦም መንገዳት ትንታነታት ክትተሓለዉ ይምልከት፡

• ናይ ኣናል ከባቢ ጡንቓት ንምምሕካን ቀሊል ማሳጅን ንቀሊል ንቀሳቕስ እንተሰማዕት እንተሰማዕት ምጥቃም

• ብተስፋፊ መቐመጥ ምቕባል (ኣብ ኣንስቲ ናብ በረኻ ቫጂና፣ ኣብ ተባእታት ናብ መደበኛ ዝሓዘ ቦታ ምቐመጥ)

• ቀዝተሓዊ መቐመጥ ምድላውን ቀዝተሓዊ ቡዝ ምቕባልን

• በቂ ማይን ፋይበርን ምጥቃም

• ደቂ ንቀሳቕስ ምጥቃም

• ካሞማይል፣ መሊሳ፣ ያስመን ቻይ ምስባሕ

• እንተደሊ ብዶክተር ቁጽሪ መድኃኒት ወይ ቦቶክስ ምጥቃም

ብራሕ ዘይተሳነ፣ ብጣዕሚ ወይ ዝተደገመ ኣናል ሕማቕነት እንተሰምዑ ናብ ሓኪም ምምልካም ንምርመራን ሕክምናን እቲ ብቑዓት መንገዲ እዩ።

ብዙሕ ዝሕተቱ ሕቶታት

1. ኣብ ኣናል ሕማቕነት ምስ ኣካል ካልኦት እንታይ ምልክታት ክምልከቱ ይግባእ?

እንተ ኣብ ማካት ደም፣ ዘይጽቡቕ ሽቶ፣ ቀውሲ፣ ብድንገት ስፍንነት፣ ውሽጢ ምርካብ ወይ ክብደት ምቕናጽ እንተሰምዑ ናብ ሓኪም ምምልካም ይግባእ።

2. ኣብ ማካት ሕማቕነት ሓደ ግዜ ዝበለ ጸገም ምልክት እዩ?

ኣይኮነን። ብዙሕ ግዜ ብቀሊሉ ምኽንያታት ይበጽሖ፣ ግና ኣብ ንእሽቶ ግዜ ናይ ዝበለ ጸገም ምልክት ክኸውን ይኽእል። ብድሕሪቱ ወይ ብጣዕሚ እንተሰምዐ ኣይተሓተተን ይግባእ።

3. ኣብ ቆልዑ ማካት ሕማቕነት እንታይ ክትግበሩ ይግባእ?

ብዙሕ ግዜ ኣብ ኣናል ፊሱር ይግንኦም እና ብራሕ ክትበጽሕ ትኽእል። ግና ምልክታት እንተተሓደጉ ወይ ብጣዕሚ እንተሰምዑ ወይ ደም እንተሰምዐ ናብ ቆልዑ ዶክተር ክትተኸውን ይግባእ።

4. ኣብ እንተወለደት ዘመን ማካት ሕማቕነት እንታይ ይሕክም?

ቀዝተሓዊ መቐመጥ ምድላው፣ በቂ ማይን ፋይበር ዘለዎ መግቢ ምብላዕ፣ ቀዝተሓዊ ኮምፕሬስን ከባቢ ምንጻን ምትእኽና ይሕግዝ። ትንታነታት እንተተሓደጉ ናብ ሓኪም ምምልካም ይግባእ።

5. ናይ ኣናል ሕማቕነት ናብ እንታይ ዶክተር ክትኸውኑ ይግባእ?

ናብ ናይ ጠቓሚ ሰርሃ ሓኪም፣ በተለይ ንፕሮክቶሎጂ ወይ ኮሎረክታል ሰርሃ ዝተማሃሩ ሓኪማት ክትተኸውኑ ይግባእ።

6. ኣብ ገዛ ናይ ኣናል ሕማቕነት ዝሕክሙ ተፈጥሮኣዊ መንገዳት እንታይ እዮም?

ፋይበር ዘለዎ መግቢ ምብላዕ፣ ብዙሕ ማይ ምጥቃም፣ ቀዝተሓዊ መቐመጥ ምድላው፣ ቀዝተሓዊ ኮምፕሬስን ብሕጂ ምንጻን ይሕግዝ። ትንታነታት እንተዘይተሓለዉ ናብ ሓኪም ምምልካም ይግባእ።

7. ኣብ ኣናል ከባቢ ሕማቕነት ንምንባር እንታይ ክትግበሩ ይግባእ?

ተመጣጣን መግቢ ምብላዕ፣ በቂ ማይ ምጥቃም፣ ዘይንቀሳቕስ ኣይትኮነን፣ ደቂ ንቀሳቕስን ዝተለመደ ወይ ዕለታዊ ባዕላ ምምልካም ይግባእ።

8. ኣናል ሕማቕ ካብ ቆርበት ሕማቛት ክትኸውን ትኽእልዋ ድዩ?

እወ። ኤክዛማ፣ ማንታር ተዓማኒታትን ከምኡውን ኣንዳንድ ካልእ ቆርበት ሕማቛት ኣብ ኣናል ክፍሊ ሕማቕን ድንጋጋን ምፍጣር ይኽእሉ።

9. ሄሞሮይድን ማካት ጫትላቕን ብኸመይ ይፍለጥዎም?

ክሳብኡ ክሳብኡ ሕማቕ ይፍጠሩ ይኽእሉ። ኣብ ሄሞሮይድ ብዙሕ ጽቡቕን ደም ዝበጽሖ ይበልጥ ይበልኩ፣ ኣብ ፊሱር ደግሞ ከም ሓዊ ዝቆረጸ ሕማቕን ኣብ ውሽጢ ምቕማጥ ግዜ ዝበልጥ ዝበልኩ ይኾና።

10. ኣናል ኣብሰ እንታይ እዩ? ከመይ ይርከብ?

ኣብ ኣናል ክፍሊ ጽቡቕ፣ ቀይነት፣ ድንጋጋ እና ሓንደበት ሕማቕ፣ ኣንዳንድ ግዜ ትኩሳትን ምርማሕን ይበጽሓ። ሕክምናዊ ግብያት ይፈልጣ።

መግለጺ መበገሲ

• ዓለም ሕክምና ውድብ (WHO), ጽሑፋት ምርኢት ናይ ኮሎረክታል ሕማቛት

• መንግስቲ ኣመሪካ መርበብ ቁጽሪ ሕማቛትን ምክልኻልን (CDC), መመርሒ ኣኖረክታል ሕማቛት

• ማእከል ኣመሪካዊ ሰብኣዊ ናይ ኮሎንን ረክተል ሰርጂኖት (ASCRS) ክሊኒካዊ መመርሒታት

• ብሪቲሽ ሜዲካል ጃርናል (BMJ), "ምምርመራን ምምሕዳርን ናይ ኣናል ሕማቕ" (2022)

• ማዮ ክሊኒክ፣ ኣብ ኣናል ሕማቕ ኣጠቓቕማን ምሕዳር ተጠቃሚ መረጋገጺታት