Feʻauʻauga Lautele

Matou te Fa'atauemu ma le 'Inoino i Sauaga a Saina i Sasa'e Turkistan

tr#313tr#313April 7, 2026
Matou te Fa'atauemu ma le 'Inoino i Sauaga a Saina i Sasa'e Turkistan

1949 tausaga talu ona i lalo o le pulega a le Malo o Tagata o Saina i Sasa'e o Turkistan, o lo'o fa'aauau pea ona fa'atupula'ia soligatulafono i aia tatau a tagata i vaega uma o le olaga.

O le Malo o Saina, aemaise lava i ana taumafaiga e fa'amamā le itulagi mai tagata o lo'o nonofo ai, na fa'atinoina ai "fale taofia" lea na fa'amaonia i ata satelite ma molimau i le 2018, ma taumafai e fa'ailoa atu i le lalolagi o ni "a'oa'oga fa'apolofesa" e ala i le natia o solitulafono ma i latou e faia solitulafono, ma fa'apea mai o le a fa'amamā ai tagata o Sasa'e o Turkistan mai faiga fa'aterorisi, fa'ailoga tagata ma faiga fa'asausili. Ae o le mea moni, o lo'o faia solitulafono e fa'asaga i tagata soifua i nei fale taofia ma e to'atele i latou o lo'o nonofo i nei fale taofia ua le mafai ona toe maua se tala e uiga i ai.

A o tatou mafaufau i le i ai o faiga fa'atulagaina e fa'amuta ai se atunuu ma se talitonuga fa'alelotu, e le mafai ona te'ena le fa'amaoni o nei gaioiga o lo'o aofia i le vaega o 'Soligatulafono Fa'asaga i Tagata Soifua'.

Talu mai Mati 2017 ina ua talia e le Malo o Saina le "Tulafono mo le Tau Fa'asaga i Faiga Fa'asausili", ua vave ona fa'atupula'ia le aofa'i o tagata Uighur i Sasa'e o Turkistan o lo'o taofia i fale taofia. E tusa ai ma le tulafono, o le tu'uina o se 'ava e le masani ai, o le ofuina o le matapulepo'o po'o le pulou, tatalo, anapogi, le inuina o le 'ava malosi, po'o le umia o tusi po'o tusitusiga e fa'atatau i le Isalama po'o le aganu'u Uighur, e aofia ai le fa'aalia o le fa'asinomaga fa'alelotu po'o le aganu'u i nofoaga faitele po'o nofoaga tumaoti, ua fa'ailoa o se "faiga fa'asausili".

O le malaga mo galuega po'o a'oa'oga i atunu'u e to'atele ai tagata Mosalemi, po'o le feso'ota'i ma tagata o lo'o nonofo i fafo atu o Saina, o nisi ia o mafua'aga autū e mafua ai ona masalomia tagata. E leai se eseesega i le va o ali'i-mafaufau, tama'ita'i-mafaufau, talavou-matua, tagata o a'ai-po'o nu'u, ua i lalo uma i le lamatiaga o le taofia fa'amalosi.

I le lipoti a le Amnesty International ua fa'asalalauina i le ulutala 'Saina: O fea i latou? O le taimi lenei e tali ai i le taofia fa'apotopoto i le Itumalo Autonomo o Xinjiang Uighur', ua fa'amaonia ai nei soligatulafono i molimau a tagata. O le fa'amatalaga a le Fa'atonu o le Amnesty International mo Asia i Sasa'e, Nicholas Bequelin, e fa'atatau i le mataupu, "E le tatau ona fa'ataga le Malo o Saina e fa'aauau ana faiga palapala e fa'atatau i tagata laiti. E tatau i malo uma o le lalolagi ona fa'amalie atu i Saina ona o le mala o lo'o tupu i le Itumalo Autonomo o Xinjiang Uighur" o lo'o fa'aalia manino ai le matuia o le tulaga.

O lo'o fa'ate'aina atoa se atunuu, ua le amana'ia le sa'olotoga e tapua'i ai, ua fa'asāina igoa ma tusitusiga fa'a-Turki, ma ua fa'amoemoeina le fa'aigoaina fa'apitoa o le itulagi o Sasa'e o Turkistan i le igoa Xinjiang. O nei faiga o lo'o taumafai ai e fa'amuta le lagona o le atunu'u. O le fa'apea mai o le itulagi o se eleele anamua a Saina, o lo'o le amana'ia ai le tala fa'asolopito ma le taua o le itulagi.

Matou te vala'aulia i latou uma e nafa i lenei mataupu, aemaise le Fono Tele a Malo Aufaatasi, fa'apea foi ma fa'alapotopotoga fa'avaomalo uma, ina ia vave fa'atino faiga fa'asa e taofia ai nei soligatulafono, ma vala'aulia le lalolagi lautele ina ia faia se gaioiga mo tagata Uighur o Sasa'e o Turkistan.

(Punaoa : https://shorturl.at/Zwvd8)

E te fiafia i lenei tusitusiga?

Fa'asoa i au uo