نبض څه شی دی؟ زموږ په بدن کې یې اهمیت او عادي حدود

نبض څه شی دی؟ زموږ په بدن کې اهمیت او نورمال حدود

نبض هغه د فشار څپې دي چې د زړه د هرې انقباض سره، وینې ته په رګونو کې په زور سره انتقالېږي او د رګونو په دیوالونو کې احساسېږي. عموماً د بدن په هغو برخو کې چې سطحې ته نږدې وي لکه مټ، غاړه یا د ورنونو شاوخوا، په لاس سره اسانه احساسېدای شي. نبض نه یوازې د زړه د ضربانو د تکرار په اړه معلومات ورکوي، بلکې د زړه د نظم، د دوران سیستم وضعیت او عمومي روغتیا په اړه هم مهمې نښې وړاندې کوي.

د زړه د ضربانو نورمال حد کې شتون، د سالم قلبي عروقي سیستم له نښو څخه دی. د آرام حالت کې نبض هر فرد کې توپیر کولی شي. د نبض ارزونه کې عمر، جنس، فزیکي فعالیت کچه، فشار، د بدن تودوخه، کارېدونکي درمل او روغتیایي وضعیت ګڼ عوامل اغېز لري. خو اساسي قاعده دا ده چې نبض باید منظم او ریتمیک وي.

د نورمال نبض حدود کوم دي؟

په سالمو بالغو کسانو کې د آرام حالت کې د زړه د ضربانو سرعت عموماً باید په دقیقه کې ۶۰ څخه تر ۱۰۰ پورې وي. هغو کسانو کې چې اوږد مهاله منظم ورزش کوي، دا ارزښتونه تر دې هم ټیټ (شاوخوا ۴۵–۶۰ ضربه/دقیقه) کېدای شي. د آرام حالت ټیټ نبض، په ځانګړي ډول ورزشکارانو کې، د زړه د اغېزمن کار کولو نښه ده او عموماً مثبت ارزول کېږي.

که ستاسو زړه په دقیقه کې ۵۰–۷۰ ضربې کوي، دا عموماً ډېر ښه ګڼل کېږي، ۷۰–۸۵ عادي ګڼل کېږي، خو له ۸۵ پورته ارزښتونه لوړ نبض بلل کېږي. لوړ یا ټیټ نبض تل د روغتیایي ستونزې معنا نه لري؛ اکثره د بدن د فیزیولوژیکي بدلونونو په ځواب کې رامنځته کېږي. خو که دا حالتونه دوامداره وي او ورسره ستړیا، سرګرځي یا بې‌هوشي هم وي، نو حتماً باید روغتیایي متخصص ته مراجعه وشي.

نبض ولې بدلېدای شي؟

نبض د چاپېریالي او فیزیولوژیکي ګڼو عواملو له امله اغېزمنېږي. تبه، د فعالیت کچه، فشار، اضطراب یا هیجان او ورته رواني حالتونه د نبض لنډمهاله لوړوالي لامل کېدای شي. د سګرټ کارول، ځینې درمل او کمخوني (انیمیا) هم د نبض لوړوالي ته لاره هواروي. د سګرټ پرېښودو وروسته عموماً د نبض ارزښتونه راټیټېږي.

سربېره پر دې، د زړه ناروغۍ، د تایراید غدې اختلالات، انتانات، وینې بهېدنه یا ځینې اندوکرین اختلالات د نبض دوامداره بدلونونه رامنځته کولی شي. د دې ټولو عواملو په پام کې نیولو سره، وخت ناوخت د نبض کنټرول مهم دی؛ په ځانګړي ډول که نوي، متفاوت یا جدي نښې شتون ولري، باید ډاکټر ته مراجعه وشي.

نبض څنګه اندازه کېږي؟

د نبض اندازه کول ډېر ساده او عملي کار دی. د دې لپاره باید لومړی آرام او ارام اوسئ. د اندازه کولو پر مهال د خپلې اشاري او منځنۍ ګوتې په مرسته د مټ، غاړې یا ورن شاوخوا د شریان پر تېرېدونکي نقطه نرم فشار ورکړئ او ضربې احساس کړئ. بیا د کرونومتر په مرسته ۶۰ ثانیې ضربې وشمېرئ. که وخت کم وي، ۳۰ ثانیې ضربې وشمېرئ او دوه سره یې ضرب کړئ، تر څو د دقیقې نبض ومومئ.

نبض باید منظم، پوره او ریتمیک وي. که د زړه ضربه کې بې‌نظمي (اریتمي)، اضافي ضربې یا ډېر ورو/ډېر چټک ضربې احساسوئ، نو د اضافي ارزونې لپاره روغتیایي مرکز ته مراجعه وکړئ. په ځانګړي ډول هغو کسانو کې چې د نظم اختلال تشخیص لري، د ډاکټر په مشوره د زړه مستقیم اورېدنه اړینه کېدای شي. عصري الکترونیکي فشار سنجونه هم د نبض عملي اندازه کولو لپاره پراخ کارېږي.

د نبض لوړوالي اصلي لاملونه

د نبض لوړوالی معنا دا لري چې زړه هره دقیقه کې له نورمال څخه چټک ضربې کوي. لنډمهاله نبض لوړونکي عوامل کې؛ شدید فزیکي فعالیت، دروند ورزش، زیات فشار، هیجان، ویره او ناڅاپي احساساتي بدلونونه شامل دي. سربېره پر دې، تبه لرونکي انتانات، د تایراید غدې زیات فعالیت او ځینې قلبي عروقي ناروغۍ هم د نبض لوړوالي لامل کېدای شي.

د وینې بهېدنې په څېر جدي حالتونو کې، د بدن انساجو ته د کافي اکسیجن رسېدو لپاره زړه چټک ضربې کوي. خو که د وینې حجم جدي ډول کم شي، نبض ټیټېږي او دا حالت عاجله پاملرنه غواړي. هغو کسانو کې چې نبض تل لوړ وي، باید د زړه ناروغۍ یا نورې طبي ستونزې وڅېړل شي. منظم ورزش کول بیا د آرام حالت نبض په تدریجي ډول ټیټوي.

د نبض ټیټوالي لاملونه کوم دي؟

د برادیکاردیا په نوم پېژندل شوی ټیټ نبض، د زړه د ضربو شمېر د عمر او روغتیایي وضعیت له مخې له تمه شوي حد څخه کم وي. د سختو تمرینونو له امله قوي شویو زړونو کې ټیټ نبض عموماً عادي دی او اندېښنه نه لري. خو که نبض له ۴۰ څخه ټیټ وي، په ځانګړي ډول که ورسره ستړیا، سرګرځي یا بې‌هوشي هم وي، نو عاجله طبي ارزونه اړینه ده.

د ټیټ نبض لاملونه کې زړښت، ځینې د زړه نظم اختلالات، موروثي قلبي ستونزې، د دماغ وینې بهېدنه، د تایراید هورمون کمښت، د خوب اپنه، الکترولیت اختلالات یا د ځینو درملو جانبي عوارض شامل دي.

په مختلفو عمرونو کې نبض باید څو وي؟

نبض د عمر او د فرد د عمومي روغتیایي وضعیت له مخې بدلېږي. ماشومانو او شیدې خوړونکو کې نبض د بالغو کسانو په پرتله لوړ وي؛ خو د عمر په زیاتېدو سره ټیټېږي. په نړیواله کچه د عمر له مخې د نبض حدود په لاندې جدول کې لنډیز شوي:

• نوي زېږېدلي: ۷۰–۱۹۰ ضربه/دقیقه (اوسط ~۱۲۵)

• ۱–۱۱ میاشتې: ۸۰–۱۶۰ ضربه/دقیقه (اوسط ~۱۲۰)

• ۱–۲ کاله: ۸۰–۱۳۰ ضربه/دقیقه (اوسط ~۱۱۰)

• ۲–۴ کاله: ۸۰–۱۲۰ ضربه/دقیقه (اوسط ~۱۰۰)

• ۴–۶ کاله: ۷۵–۱۱۵ ضربه/دقیقه (اوسط ~۱۰۰)

• ۶–۱۰ کاله: ۷۰–۱۱۰ ضربه/دقیقه (اوسط ~۹۰)

• ۱۰–۱۸ کاله: ۵۵–۱۰۵ ضربه/دقیقه (اوسط ~۸۰–۹۰)

• ۱۸ کاله او پورته بالغ کسان: ۶۰–۱۰۰ ضربه/دقیقه (اوسط ~۸۰)

هغه د زړه ضربې چې له دې حدودو ډېرې لرې وي، په ځانګړي ډول که ورسره شکایتونه هم وي، باید د ډاکټر له خوا وڅېړل شي.

د نبض د سالم ساتلو لپاره څه کولای شو؟

منظم ورزش، متوازنه تغذیه، له فشار څخه تر ډېره ځان ساتل، سګرټ او الکول پرېښودل د نبض د نورمال حدودو ساتلو کې مرسته کوي. د وینې فشار، کولیسټرول او د وینې شکر منظم کنټرول هم د زړه د روغتیا لپاره مهم دي. که نوې یا تکراري تپش، سرګرځي، ستړیا احساسوئ، بې له ځنډه روغتیایي متخصص ته مراجعه وکړئ.

پرله‌پسې پوښتنې (س.س.س)

نبض څو وي عادي ګڼل کېږي؟

په سالمو بالغو کسانو کې د آرام حالت نبض عموماً په دقیقه کې ۶۰–۱۰۰ دی. منظم ورزش کوونکو کې دا ارزښت ټیټ کېدای شي.

څنګه خپل نبض سم اندازه کولی شم؟

د آرام حالت کې، د اشاري او منځنۍ ګوتې په مرسته د مټ یا غاړې شریان ته نرم فشار ورکړئ او نبض احساس کړئ. ۶۰ ثانیې ضربې شمېرل تر ټولو سم دی.

د نبض لوړوالی خطرناک دی؟

لنډمهاله نبض لوړوالی اکثره بې‌زیانه دی. خو که د آرام حالت کې تل لوړ نبض لرئ او ورسره نور شکایتونه هم وي، ډاکټر ته مراجعه وکړئ.

ټیټ نبض کله مهم دی؟

په ځانګړي ډول که نبض له ۴۰ ټیټ شي او سرګرځي، ستړیا، بې‌هوشي هم وي، عاجله ارزونه اړینه ده.

ولې ماشومانو کې نبض د بالغو کسانو په پرتله چټک دی؟

د ماشومانو د میتابولیزم او بدن جوړښت له امله د زړه ضربې زیاتې وي. د عمر په زیاتېدو نبض ورو کېږي.

ایا فشار نبض اغېزمنوي؟

هو. فشار او د احساساتو بدلونونه د زړه ضربې لنډمهاله زیاتولی شي.

ایا سګرټ نبض لوړوي؟

سګرټ او نور نیکوتین لرونکي محصولات نبض لنډمهاله لوړوي. د سګرټ پرېښودو وروسته نبض ټیټېږي.

ولې د ورزشکارانو نبض ټیټ وي؟

منظم ورزش د زړه اغېزمنتیا زیاتوي؛ نو زړه په لږو ضربو ډېر وینه پمپ کوي او د آرام حالت نبض ټیټېږي.

ولې د تودوخې په لوړوالي کې نبض زیاتېږي؟

د بدن تودوخه لوړېږي، میتابولیزم چټکېږي او زړه مجبوره کېږي ډېر کار وکړي. دا د نبض لوړوالي لامل کېږي.

د زړه ضربه کې بې‌نظمي احساسوم، څه وکړم؟

که د نبض بې‌نظمي یا د نظم اختلال احساسوئ، حتماً د زړه متخصص ته مراجعه وکړئ.

ایا زیات وزن نبض اغېزمنوي؟

چاغښت پر زړه اضافه بار اچوي او د نبض لوړوالي یا بې‌نظمۍ لامل کېدای شي.

که نبضم ناڅاپي لوړ شي، څه وکړم؟

لنډمهاله نبض لوړوالی اکثره بې‌زیانه دی. خو که دا حالتونه ډېر تکرار شي او ورسره نورې نښې هم وي، روغتیایي مرکز ته مراجعه وکړئ.

ایا په کور کې د نبض څارنه اړینه ده؟

په ځانګړي ډول که د زړه ناروغي یا خطر فکتورونه لرئ، په کور کې منظم نبض څارنه د وختي تشخیص او مدیریت لپاره ګټوره ده.

سرچینې

• د روغتیا نړیوال سازمان (WHO): https://www.who.int

• د امریکا د زړه ټولنه (AHA): https://www.heart.org

• د ناروغیو د کنټرول او مخنیوي مرکزونه (CDC): https://www.cdc.gov

• د اروپا د زړه ناروغیو ټولنې (ESC) لارښودونه

• مایو کلینیک. "نبض: عادي څه دی؟" https://www.mayoclinic.org

• UpToDate. "د لويانو د زړه د درزا ارزونه"