विदाई खुतबा
हे लोकांनो!
माझे शब्द नीट ऐका.
मला माहित नाही, कदाचित या वर्षानंतर मी पुन्हा कधीही येथे तुमच्याशी कायमस्वरूपी भेटू शकेन की नाही.
हे लोकांनो!
जसा अराफाचा दिवस पवित्र आहे, जसा झिलहज्जचा महिना पवित्र आहे, जसा मक्का शहर पवित्र आहे; तसाच तुमचा जीव, तुमची मालमत्ता, तुमची प्रतिष्ठा पवित्र आहे, सर्व प्रकारच्या हल्ल्यांपासून सुरक्षित आहे.
माझ्या सहकाऱ्यांनो!
उद्या तुम्ही आपल्या प्रभूला भेटाल आणि आजच्या प्रत्येक कृतीबद्दल विचारले जाल. माझ्यानंतर पुन्हा जुन्या गोंधळात जाऊन एकमेकांना ठार मारू नका. माझी ही वसीयत येथे उपस्थित असलेल्यांनी अनुपस्थित असलेल्यांना सांगावी. कदाचित ज्याला सांगितले जाईल, तो येथे ऐकणाऱ्यापेक्षा अधिक चांगल्या प्रकारे समजून ते जपेल.
माझ्या सहकाऱ्यांनो!
ज्याच्याकडे कोणतीही ठेव आहे, त्याने ती मालकाला परत द्यावी.
सर्व प्रकारचा व्याज रद्द करण्यात आला आहे, तो माझ्या पायाखाली आहे.
परंतु तुमचा मूळ कर्ज परत करणे आवश्यक आहे. अन्याय करू नका आणि अन्याय सहन करू नका.
अल्लाहच्या आदेशाने आता व्याज घेणे बंद आहे. अज्ञान काळातील हा वाईट प्रघात सर्व प्रकारे माझ्या पायाखाली आहे. मी प्रथम रद्द केलेला व्याज अब्दुलमुत्तलिबचा मुलगा अब्बास याचा आहे.
माझ्या सहकाऱ्यांनो!
अज्ञान काळातील रक्तसंपत्तीही रद्द करण्यात आली आहे. मी प्रथम रद्द केलेली रक्तसंपत्ती अब्दुलमुत्तलिबचा नातू रबीआ याची आहे.
हे लोकांनो!
आज शैतानाने तुमच्या या भूमीवर पुन्हा प्रभाव व सत्ता मिळविण्याची शक्ती कायमची गमावली आहे. मात्र मी रद्द केलेल्या गोष्टींव्यतिरिक्त, तुम्ही लहान मानलेल्या गोष्टींमध्ये त्याचे अनुसरण केलेत तर ते त्याला आनंद देईल. तुमचा धर्म जपण्यासाठी यापासून सावध रहा.
हे लोकांनो!
स्त्रियांच्या हक्कांची काळजी घ्या आणि या बाबतीत अल्लाहची भीती बाळगा, असे मी तुम्हाला सांगतो. तुम्ही स्त्रियांना अल्लाहची ठेव म्हणून स्वीकारले आहे; त्यांच्या सन्मान व पवित्रतेसाठी अल्लाहच्या नावाने वचन दिले आहे. तुमच्यावर स्त्रियांचे, आणि स्त्रियांच्या वर तुमचे हक्क आहेत. तुमचा स्त्रियांवरील हक्क म्हणजे, त्यांनी तुमच्या घरात तुमच्या नापसंतीच्या कोणालाही प्रवेश देऊ नये. स्त्रियांचा तुमच्यावर हक्क म्हणजे, प्रथेप्रमाणे त्यांचे सर्व अन्न व वस्त्र पुरवावे.
हे विश्वासूहो!
मी तुम्हाला दोन ठेव सोपवत आहे, त्यांना घट्ट धरले तर तुम्ही कधीही मार्गभ्रष्ट होणार नाही. त्या ठेव म्हणजे अल्लाहचे पुस्तक कुरआन आणि पैगंबराची सुन्नत.
हे विश्वासूहो!
माझे शब्द नीट ऐका आणि नीट जपा! मुसलमान हा दुसऱ्या मुसलमानाचा भाऊ आहे आणि सर्व मुसलमान भाऊ आहेत. धर्मबंधूच्या कोणत्याही हक्कावर अन्याय करणे वैध नाही. केवळ मनापासून दिलेले वेगळे.
माझ्या सहकाऱ्यांनो!
स्वतःवरही अन्याय करू नका. तुमच्या आत्म्याचा तुमच्यावर हक्क आहे.
हे लोकांनो!
तुमचा प्रभू एकच आहे. तुमचे वडीलही एकच आहेत. तुम्ही सर्व आदमची मुले आहात, आणि आदम मातीपासून निर्माण झाला आहे. अरबाला गैर-अरबावर, गैर-अरबाला अरबावर कोणतीही श्रेष्ठता नाही; लाल त्वचेला काळ्या त्वचेवर, काळ्याला लाल त्वचेवर कोणतीही श्रेष्ठता नाही. श्रेष्ठता केवळ भक्तीत आहे. अल्लाहजवळ सर्वात मौल्यवान तो आहे जो त्याची सर्वाधिक भीती बाळगतो.
हे लोकांनो!
परमेश्वराने प्रत्येक हक्कदाराला त्याचा हक्क दिला आहे. प्रत्येकजण आपल्या गुन्ह्यासाठी जबाबदार आहे. वडील मुलाच्या, मुलगा वडिलांच्या गुन्ह्यासाठी जबाबदार नाही.
लक्षात ठेवा! या चार गोष्टी कधीही करू नका:
अल्लाहसोबत कोणतीही गोष्ट जोडू नका.
अल्लाहने हराम व पवित्र केलेल्या जीवाला अन्यायाने ठार करू नका.
व्यभिचार करू नका.
चोरी करू नका.
हे लोकांनो!
उद्या माझ्याबद्दल तुम्हाला विचारले जाईल. काय म्हणाल?
सहाब्यांनी उत्तर दिले:
"तू अल्लाहचा संदेश पोहोचवला; संदेशाची जबाबदारी पार पाडली, आम्हाला वसीयत व उपदेश केला, याची आम्ही साक्ष देतो."
रसूलुल्लाहने आपली शाहादत बोट आकाशाकडे उचलून तीनदा
"साक्षी राहा! हे प्रभु!
साक्षी राहा! हे प्रभु!
साक्षी राहा! हे प्रभु!"
हजरत मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम