O que debe saber sobre a pneumonía
Cales son as manifestacións da pneumonía (pneumonía)?
A pneumonía é unha infección que adoita afectar aos pulmóns, é grave e, se non se trata, pode chegar a ser potencialmente mortal. Entre os síntomas máis frecuentes atópanse febre alta de inicio repentino, calafríos e sensación de frío, tose, produción de esputo abundante e de cor (amarelo, verde ou marrón). Ademais, algúns tipos de pneumonía poden comezar cunha perda de apetito de varios días, cansazo, dores musculares e articulares, e posteriormente evolucionar a tose seca, aumento da febre, náuseas, dor de cabeza e, raramente, vómitos. En particular, pode chamar a atención o aumento da frecuencia respiratoria, sibilancias no peito, sudoración e unha sensación xeral de fatiga.
Estes síntomas ás veces poden confundirse con enfermidades respiratorias como o arrefriado común. Porén, se as queixas empeoran ou non melloran en poucos días, especialmente en persoas pertencentes a grupos de risco, é imprescindible consultar cun profesional sanitario para descartar a posibilidade de pneumonía.
Como se diagnostica a pneumonía?
Cando acode ao médico, realízase unha exploración física detallada e, se se atopan achados típicos, normalmente confírmase o diagnóstico cunha radiografía de tórax. Nalgúns casos, tamén se poden solicitar análises de sangue e unha mostra de esputo. O diagnóstico precoz é sumamente importante para o éxito do tratamento.
A pneumonía (pneumonía) é contaxiosa?
A causa da pneumonía adoita ser bacterias, virus ou, raramente, fungos. As infeccións das vías respiratorias superiores que predispoñen á enfermidade (por exemplo, virus da gripe) son altamente contaxiosas e poden propagarse facilmente a través da tose ou os estornudos. Ademais, o contacto con obxectos utilizados por persoas infectadas, como vasos, culleres ou toallas, tamén aumenta a transmisibilidade.
A pneumonía pode ser especialmente grave e con alto risco de complicacións en nenos pequenos, persoas maiores, individuos con sistemas inmunitarios debilitados ou con enfermidades crónicas. A nivel mundial, a pneumonía é unha das enfermidades infecciosas máis frecuentes e que máis mortes causa.
Cales son os factores de risco que favorecen o desenvolvemento da pneumonía?
Algunhas situacións poden facilitar o desenvolvemento da pneumonía. Entre elas:
Avance da idade: O risco aumenta en persoas maiores de 65 anos.
Problemas crónicos de saúde: Asma, EPOC, bronquiectasias, enfermidades pulmonares ou cardíacas, problemas renais ou hepáticos, diabetes e debilidade do sistema inmunitario (por exemplo, SIDA, enfermidades hematolóxicas, transplante de órganos).
Consumo de tabaco e alcohol: Debilita as defensas pulmonares.
Dificultade para tragar: Especialmente en casos de ictus, enfermidades neurolóxicas, trastornos que afectan ao sistema muscular ou nervioso.
Vómitos frecuentes ou aspiración do contido gástrico ás vías respiratorias
Cirurxías maiores recentes
Épocas nas que son frecuentes as infeccións virais como a gripe
Ser consciente destes factores e controlar aqueles que sexan posibles axuda a reducir o risco de desenvolver pneumonía.
Que se pode facer para previr a pneumonía?
As estratexias de prevención fronte á pneumonía poden agruparse en varios apartados:
Tratamento eficaz das enfermidades crónicas e realización de controis médicos regulares
Alimentación equilibrada e suficiente, evitar o estrés
Respectar as normas de hixiene (lavado regular das mans, evitar lugares concorridos)
Loitar contra o consumo de tabaco, alcohol e outras substancias
Adoptar as medidas necesarias en caso de dificultades na función de deglutir
Evitar lugares concorridos e usar máscara especialmente durante epidemias de gripe
Aplicar estritamente as normas de hixiene no entorno de persoas con sistema inmunitario debilitado ou pertencentes a grupos de risco
Algunhas formas de gripe e pneumonía pódense previr mediante vacinas. O virus da gripe, en particular, pode causar pneumonía por si só ou debilitar o organismo e predispoñer a pneumonías bacterianas. Por iso, é importante vacinarse contra a gripe no período recomendado cada ano (normalmente entre setembro e novembro) para persoas con inmunidade debilitada ou en risco.
En que casos é necesaria a vacina antineumocócica?
Streptococcus pneumoniae é unha das causas máis frecuentes de pneumonía a nivel mundial. A vacina antineumocócica recoméndase especialmente para maiores de 65 anos, persoas con enfermidades cardíacas ou pulmonares crónicas, diabéticos, persoas sen baço, con determinadas enfermidades hematolóxicas, enfermidade renal crónica ou debilidade do sistema inmunitario. Tamén pode ser necesaria en persoas con inmunodeficiencia e adultos con SIDA. A vacina adminístrase por vía intramuscular e normalmente pode repetirse cada 5 anos.
As vacinacións non deben realizarse durante unha infección gripal ou enfermidade con febre alta. Ademais, a vacina da gripe non debe empregarse en persoas con alerxia ao ovo. Os efectos secundarios tanto da vacina da gripe como da antineumocócica adoitan ser leves e transitorios; poden aparecer dor ou vermelhidão na zona de aplicación, cansazo de curta duración e febre lixeira.
Como se trata a pneumonía (pneumonía)?
A maioría dos casos de pneumonía poden tratarse no fogar, pero os cadros graves ou os grupos de risco poden requirir vixilancia hospitalaria. O tratamento planifícase polo médico segundo a causa da pneumonía, o estado xeral de saúde do paciente e a gravidade dos síntomas. Os medicamentos recomendados adoitan ser antibióticos (en pneumonías bacterianas), antipiréticos e inxestión abundante de líquidos. Nos casos graves, que requiren soporte respiratorio ou coidados intensivos, é imprescindible o seguimento hospitalario.
Comezar o tratamento de forma precoz aumenta significativamente as posibilidades de éxito. Pola contra, nos casos nos que o tratamento se retrasa ou a evolución é grave, o risco de complicacións e morte pode ser elevado. Por iso, os pacientes deben seguir estritamente as recomendacións dos seus médicos durante o proceso de recuperación.
Preguntas frecuentes
1. A pneumonía (pneumonía) é contaxiosa?
Algúns tipos de pneumonía causados por virus e bacterias poden transmitirse de persoa a persoa. Especialmente as infeccións das vías respiratorias superiores (por ex. gripe) son moi contaxiosas, pero non todos os axentes causantes de pneumonía teñen o mesmo grao de contaxiosidade.
2. En que grupos de idade é máis perigosa a pneumonía?
En especial en bebés, nenos pequenos, adultos maiores de 65 anos, persoas con enfermidades crónicas e individuos con sistema inmunitario debilitado, a pneumonía pode ser máis grave e perigosa.
3. Cales son os primeiros síntomas da pneumonía?
Ao principio poden aparecer síntomas como febre, calafríos, sensación de frío, tose e esputo. Tamén poden acompañar cansazo, perda de apetito e dor de cabeza.
4. Como se diagnostica a pneumonía?
O diagnóstico realízase mediante exploración médica, radiografía de tórax e, se se considera oportuno, análises de sangue ou esputo.
5. En que situacións debo consultar ao médico?
Se presenta febre alta, tose intensa, cambio de cor no esputo, dificultade para respirar ou se sente moi cansado, debe acudir ao médico sen demora.
6. É posible tratar a pneumonía na casa?
En casos leves é posible recuperarse co tratamento farmacolóxico e os coidados recomendados polo médico. Porén, se os síntomas son graves, pertence a un grupo de risco ou o cadro empeora, debe acudir ao hospital.
7. A quen se recomenda a vacina da gripe e a antineumocócica?
Recoméndase principalmente a maiores de 65 anos, persoas con enfermidades crónicas, individuos con inmunidade debilitada e todos os pertencentes a grupos de risco. Pode consultar co seu médico sobre os riscos persoais.
8. Como é o proceso de recuperación tras a pneumonía?
A maioría das persoas recupéranse completamente en poucas semanas. Porén, a idade, enfermidades subxacentes ou a presenza de cadros graves poden prolongar o tempo de recuperación. Recoméndase descanso adecuado e controis médicos.
9. Pode repetirse a pneumonía?
Si, en certas persoas a pneumonía pode aparecer máis dunha vez. A presenza de factores de risco subxacentes pode facilitar esta situación.
10. Son graves os efectos secundarios das vacinas?
Xeralmente son leves e de curta duración; poden aparecer dor no lugar da inxección, febre lixeira, malestar xeral. En casos raros, se se desenvolven reaccións graves, debe buscarse atención médica.
11. O consumo de tabaco e alcohol aumenta o risco de pneumonía?
Si, o consumo de tabaco e alcohol en exceso debilita as defensas pulmonares e aumenta o risco de pneumonía.
12. Se contraio pneumonía, como podo protexerme?
Descanse, beba abundantes líquidos, tome os medicamentos prescritos polo médico de forma regular; evite actividades esixentes e manteña a distancia coas demais persoas na medida do posible.
13. Cal é o xeito máis eficaz de previr a pneumonía?
Vacinarse, cumprir as normas de hixiene, manter baixo control os factores de risco e non descuidar os controis médicos regulares son dos métodos máis eficaces para previr a pneumonía.
Fontes
Organización Mundial da Saúde (OMS), Visión xeral da enfermidade da pneumonía e informes globais sobre pneumonía
Centros para o Control e a Prevención de Enfermidades (CDC), Pneumonía — Prevención, síntomas e tratamento
Sociedade Respiratoria Europea (ERS), Pneumonía: Directrices e recomendacións
Sociedade Torácica Americana (ATS), Directrices sobre pneumonía adquirida na comunidade
The Lancet Respiratory Medicine, Carga global e rexional de ingresos hospitalarios por pneumonía