Urdaileko eta Hamaiketako Hesteetako ultzerak: arrazoiak, sintomak eta tratamendu aukerak

Urdaileko eta duodenoa (hamabi hatuneko hestea) ultzerak, organo hauen barne-azalean, urdaileko azidoaren eta digestio entzimen eraginez sortzen diren ehun-galerak dira. Egoera honek, azidoaren eta digestio likidoen eraginez ehunaren sakoneraino heda daiteke, zauri eta hantura eraginez. Ultzerak, mundu osoan ohikoak diren, osasun arazo larriak sor ditzaketen digestio-aparatuaren gaixotasunak dira.

Ultzeraren arrazoiak zeintzuk dira?

Urdaileko eta duodeno ultzeren arrazoi ohikoena, Helicobacter pylori izeneko bakterio-infekzioa da. Beste faktore garrantzitsu bat aldiz, antiinflamatorio ez-esteroideoak (AIEE), bereziki aspirina eta hainbat erreumatismo botiken erabilera luzea da. Joera genetikoa, estres kronikoa, kortisonaren antzeko botikak, tabakoa, alkohol ohitura, kafeina gehiegizko kontsumoa (adibidez, kafea) eta ingurumen-faktoreak bezalako beste arrisku batzuk ere ultzeren sorreran lagundu dezakete. Hala ere, haien eragina pertsonaren arabera alda daiteke.

Zein adinetan eta nork izaten ditu ultzerak maiz?

Ultzerak edozein adinetan gara daitezkeen arren, duodeno ultzerak gehienbat 30-50 urte bitartekoetan eta gizonezkoetan ohikoagoak dira. Aldiz, urdaileko ultzerak adin aurreratuagoetan, bereziki 60 urtetik gorako emakumeetan, ugariagoak dira. Hainbat ikerketaren arabera, edozein unetan gizartean ultzeraren diagnostikoa duten pertsonen ehunekoa %2 eta %6 artean dago. Duodeno ultzerak, urdaileko ultzerek baino ohikoagoak dira.

Ultzeraren sintomak zeintzuk dira?

Urdaileko eta duodeno ultzeren sintoma nagusia, gehienetan goiko sabelaldean sentitzen den erredura edo ziztada moduko mina da. Mina hau normalean gosearekin areagotzen da, otorduen artean edo gauez ager daiteke eta gaixoa loaldian esnarazteko adinakoa izan daiteke. Jan ondoren edo antiazido botikak hartu ondoren mina arindu daiteke. Ultzera duten pertsonetan, gutxiagotan, goragalea, oka, gosea gutxitzea eta nahi gabeko pisu-galera bezalako kexak ere ager daitezke. Bereziki oka egin ondoren minaren arintzea ultzerarentzat tipikoa da. Zenbait garaitan (adibidez, udaberri eta udazkenetan) kexak areagotu daitezke.

Ultzeraren ondorio larriak zeintzuk dira?

Odoljarioa: Goiko digestio-aparatuaren odoljarioen arrazoi ohikoena ultzerak dira. Odoljarioa, batzuetan, ultzeraren diagnostikorik ez duten pertsonetan lehen sintoma izan daiteke. Pertsonak gorozki ilun marroi edo beltzak (katramaren kolorekoak) egitea edo "kafe-hondar" moduko oka egitea abisu-seinale garrantzitsu gisa hartzen da. Bat-bateko nekea, izerdi hotza bezalako egoeretan ere odoljarioa susmatu behar da. Sintoma hauek agertzen direnean, berehala osasun-zentro batera joan behar da.

Perforazioa (Zuloa): Ultzera sakondu eta urdaileko edo duodenoaren horma guztiz zeharkatzen badu, urdaileko azidoa eta digestio entzimek sabel barrunbera ihes eginez bat-bateko eta min handiko sabel-mina eragiten dute. Sabelaren muskuluak gogortu egiten dira eta pertsonak mugitzeko zailtasunak izaten ditu. Hau, premiazko ebakuntza eskatzen duen egoera bizia da.

Itxiera: Bereziki duodenoan edo urdaileko irteeran dagoen piloroaren inguruan ultzera larria, ehunaren hantura edo orbain luzearen ondorioz estutzea eta baita itxiera ere gerta daiteke. Kasu horretan, janari eta likidoek ezin dute urdailetik irten, gaixoak maiz eta kopuru handian oka egiten du. Elikadura eskasa eta pisu-galera azkarra gara daitezke. Halako egoeretan diagnostiko azkarra eta ebakuntza beharrezkoak izan daitezke.

Ultzera diagnostikatzeko zein metodo erabiltzen dira?

Ultzera susmoa duten gaixoetan diagnostikoa egiteko historia kliniko xehea eta azterketa fisikoa garrantzitsuak dira. Hala ere, azterketa fisikoak edo ultrasoinuak, normalean, ultzerarentzat bereizgarri diren datuak ez ditu ematen. Praktikan maiz, urdaileko azidoa gutxitzen duten botikak probatzea eta kexetan hobekuntza dagoen ikustea gomendatzen da. Diagnostiko zehatza goiko digestio-aparatuaren endoskopiaren (esofagogastroduodenoskopia) bidez egiten da. Endoskopian, hestegorria, urdailea eta duodenoa zuzenean ikusten dira, eta behar izanez gero, susmagarriak diren guneetatik biopsia har daiteke. Barioz egindako urdaileko-duodeno grafia ere egin daitekeen arren, gaur egun endoskopia da gehien erabiltzen dena.

Ultzeren tratamenduan zein metodo dira eraginkorrak?

Botika tratamendua:

Tratamendu modernoan aukera nagusia, urdaileko azidoaren ekoizpena gutxitzen duten proton-ponpa inhibitzaileak (omeprazol, lansoprazol eta abar) eta H2 hartzaile-blokeatzaileak (ranitidina, famotidina, nizatidina eta antzekoak) dira. Botika hauek ultzeraren sendatzea laguntzen dute eta kexak arintzen dituzte. Helicobacter pylori infekzioa atzematen bada, bakterio hau desagerrarazteko antibiotiko egokiak ematea ere tratamenduaren atal garrantzitsua da. Tratamenduaren iraupena eta konbinazioa, ultzeraren kokapena, tamaina eta gaixoaren osasun orokorraren arabera alda daitezke.

Ebakuntza:

Ultzera gehienak botika tratamenduarekin arrakastaz sendatzen dira. Hala ere, odoljarioa, zuloa edo itxiera bezalako konplikazioak garatzen badira edo botika tratamenduarekin ultzera ez bada sendatzen, ebakuntza beharrezkoa izan daiteke.

Elikadura eta bizimodua:

Lehen, ultzera zuten gaixoei dieta zorrotza gomendatzen zitzaien; gaur egun, dieta berezi batek ultzera sendatzean zuzenean eragiten ez duela dakigu. Pertsonak zein elikagairen ondorioz kexak areagotzen zaizkion kontuan hartzea eta horiek mugatzea nahikoa izaten da. Gainera, tabakoaren erabilerak ultzeraren sendatzea atzeratzen duenez, uztea gomendatzen da. Alkoholaren eta beharrezkoak ez diren botiken (bereziki aspirina eta AIEE) erabilera saihestea ere ultzeraren tratamenduan garrantzitsua da.

Estres faktoreak gutxitzea, elikadura osasuntsua eta erregularra, lo nahikoa izatea bezalako osasun orokorra babesten duten neurriak ere ultzeraren sendatze prozesuan onuragarriak dira.

Helicobacter pylori eta ultzeraren arteko harremana

Helicobacter pylori, ultzera kasu askoren oinarrizko arrazoia da. Duodeno ultzeretan bakterio honen prebalentzia oso handia da. Hala ere, pertsona batzuetan bakterio hau egon arren ultzera ez da garatzen; horregatik, beste faktore genetiko eta ingurumenekoek ere badutela uste da. Helicobacter pylori-k, ultzeraz gain, gastritis kronikoa ere eragin dezake eta zenbait ikerketak bakterio honek urdaileko minbiziaren arriskua ere apur bat handitu dezakeela erakusten dute.

Maiz egiten diren galderak

1. Ultzera guztiz sendatzen al da?

Ultzera gehienak, botika tratamendu egokia eta bakterio-infekzioa badago antibiotiko egokiekin guztiz sendatu daitezke. Hala ere, berriz agertzeko arriskuari adi egotea garrantzitsua da.

2. Helicobacter pylori nola kutsatzen da?

Bakterio hau normalean pertsonatik pertsonara, aho bidez edo higiene baldintza eskasetan erraz kutsatu daiteke.

3. Ultzera berriz ez agertzeko zer hartu behar da kontuan?

Tratamendua amaitu arren, tabakoa, beharrezkoak ez diren mina aringarriak eta alkoholaren kontsumoa saihestu behar dira; elikadura osasuntsua eta higiene arauak bete behar dira.

4. Ultzera tratamenduan dietaren rola zein da?

Ultzerarentzako dieta berezirik ez da gomendatzen, baina pertsonari ondoeza eragiten dioten elikagaiak saihestea da gomendio nagusia.

5. Ultzeraren odoljarioak bizitza arriskuan jar dezake?

Odoljario larriak, bizitza arriskuan jar dezake. Gorozki beltza, oka marroia bezalako sintometan berehala medikuarengana jo behar da.

6. Zein botikak pizten dute ultzera?

Aspirina, ibuprofenoa eta beste AIEE motako mina aringarriak denbora luzez erabiltzen direnean ultzeraren arriskua handitzen dute.

7. Estresak ultzera eragiten al du?

Estresa ez da bakarrik ultzeraren arrazoia; baina urdaileko azidoa handituz edo immunitate-sistema ahulduz ultzera errazago sor dezake.

8. Ultzeraren sintoma nabarmenena zein da?

Normalean sabelaren goiko aldean, bereziki gosean, sortzen den erredura edo ziztada moduko mina da.

9. Helicobacter pylori atzematen denean beti tratatzen al da?

Ultzera aktiboa edo gastritis kronikoaren zantzuak dituzten gaixoetan tratamendua gomendatzen da.

10. Haurrengan ultzera ager daiteke?

Bai, arraroa izan arren haurrengan ere ultzera ager daiteke. Sintomak badaude, derrigorrez haur-gastroenterologiako adituarengana jo behar da.

11. Endoskopia prozedura zaila al da?

Endoskopia normalean laburra, onargarria eta gehienetan lasaigarri botikarekin eroso bihur daitekeen prozedura da.

12. Ultzera tratamenduaren ondoren bizitza osoan botikak hartu behar al dira?

Gaixo gehienek tratamendua amaitu ondoren ez dute botikarik behar. Hala ere, arrisku-faktoreak (adib. AIEE erabilera) jarraitzen badute, medikuaren gomendioaren arabera tratamendu luzea behar izan daiteke.

Iturriak

Osasunaren Mundu Erakundea (OME) – Ultzera Peptikoaren Datu-orriak

Ameriketako Gastroenterologia Elkartea – Ultzera peptikoaren eta H. pylori infekzioaren diagnostiko eta kudeaketarako jarraibideak

Mayo Klinika – Ultzera peptikoaren gaixotasuna

Diabetesa, Digestio-aparatua eta Giltzurrun Gaixotasunak Ikertzeko Institutu Nazionala (NIDDK) – Ultzera peptikoen definizioa eta datuak

Helicobacter pylori Ikertzeko Talde Globala – H. pylori eta urdail-gaixotasunak

Ameriketako Gastroenterologia Elkartea – Ultzera gaixotasunari buruzko pazientearen arretarako baliabideak