Sağlık Rehberi

Nabız Nedir? Vücudumuzdaki Önemi ve Normal Sınırları

drselimarslandrselimarslan•27 Ekim 2025
Nabız Nedir? Vücudumuzdaki Önemi ve Normal Sınırları

Nabız Nedir? Vücudumuzdaki Önemi ve Normal Sınırları

Nabız, kalbin her kasılmasıyla birlikte kanın damarlara kuvvetle iletilmesi sonucu damar duvarlarında hissedilen basınç dalgalarıdır. Genellikle bilek, boyun veya kasık gibi vücudun yüzeye yakın bölgelerinde elle kolayca hissedilebilir. Nabız, sadece kalp atışlarının sıklığına dair bilgi vermekle kalmaz; aynı zamanda kalbin ritmi, dolaşım sisteminin durumu ve genel sağlık hakkında da belirleyici ipuçları sunar.

Kalp atış hızınızın normal sınırda olması, sağlıklı bir kardiyovasküler sistemin göstergelerindendir. Dinlenme halinde nabız her bireyde farklılık gösterebilir. Nabzı değerlendirmede yaş, cinsiyet, fiziksel aktivite seviyesi, stres, vücut sıcaklığı, kullanılan ilaçlar ve sağlık durumu gibi pek çok unsur etkilidir. Fakat temel kural, nabzın düzenli ve ritmik olması gerektiğidir.

Normal Nabız Aralıkları Nelerdir?

Sağlıklı yetişkinlerde dinlenme sırasında kalp atım hızı genellikle dakikada 60 ile 100 arasında olmalıdır. Uzun süredir düzenli egzersiz yapan kişilerde bu değer daha düşük seviyelere (yaklaşık 45–60 atım/dakika) kadar inebilir. Dinlenme anındaki düşük nabız, özellikle sporcularda kalbin daha verimli çalıştığını gösterir ve genellikle olumlu bir bulgudur.

Kalbinizin dakikada 50–70 arasında atması genellikle çok iyi, 70–85 arasında olması normal kabul edilirken, 85'in üzerinde seyreden değerler yüksek nabız olarak değerlendirilir. Yüksek veya düşük nabız kesinlikle her zaman bir sağlık sorunu olduğu anlamına gelmez; çoğunlukla vücuttaki fizyolojik değişikliklere cevap olarak gelişir. Ancak kalıcı anormallikler, beraberinde halsizlik, baş dönmesi veya bayılma gibi şikâyetler de varsa, mutlaka bir sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

Nabız Neden Değişebilir?

Nabız, çevresel ve fizyolojik pek çok faktörden etkilenir. Ateş, aktivite düzeyi, stres, anksiyete veya heyecan gibi ruhsal durumlar nabızda geçici artışlara neden olabilir. Sigara kullanımı, bazı ilaçlar ve kansızlık (anemi) da nabızda yükselmeye yol açabilir. Sigaranın bırakılmasının ardından nabız değerlerinde genellikle düşüş görülür.

Bunun yanı sıra, kalp hastalıkları, tiroid bezi düzensizlikleri, enfeksiyonlar, kanamalar veya bazı endokrin bozukluklar nabızda kalıcı değişikliklere neden olabilir. Tüm bu faktörler göz önünde bulundurularak nabzın zaman zaman kontrol edilmesi; özellikle de yeni, farklı veya ciddi belirtiler mevcutsa hekime danışılması önemlidir.

Nabız Nasıl Ölçülür?

Nabız ölçümü oldukça basit ve pratik bir işlemdir. Bu ölçümü yapmak için öncelikle dinlenmiş ve sakin olmalısınız. Ölçüm sırasında işaret ve orta parmaklarınızla bilek, boyun veya kasıkta atardamarın geçtiği noktaya hafifçe bastırarak atışları hissediniz. Ardından bir kronometre yardımıyla 60 saniye boyunca kaç kez attığını sayınız. Eğer zamanınız kısıtlıysa, 30 saniye boyunca attığı sayıyı ikiyle çarparak da kabaca dakikalık nabzınızı bulabilirsiniz.

Nabzın düzenli, dolgun ve ritmik olması gerekir. Kalp atışında düzensizlik (aritmi), ekstra atımlar veya çok yavaş/çok hızlı atım hissediyorsanız, ek değerlendirme için bir sağlık kuruluşuna başvurmaktan çekinmeyiniz. Özellikle ritim bozukluğu tanısı almış kişilerde, doktor önerisiyle kalpten direkt dinleme gerektirilebilir. Modern elektronik tansiyon aletleri de pratik nabız ölçümü için yaygın olarak kullanılmaktadır.

Nabzın Yüksek Olmasının Başlıca Nedenleri

Nabzın yüksek seyretmesi, kalbin her dakikada normalden daha hızlı attığı anlamına gelir. Geçici olarak nabzı yükselten faktörler arasında; yoğun fiziksel aktivite, ağır egzersiz, aşırı stres, heyecan, korku ve ani duygusal değişimler sayılabilir. Ayrıca ateşli enfeksiyonlar, tiroit bezinin fazla çalışması ve bazı kalp-damar hastalıkları da nabız artışına yol açabilir.

Kanama gibi ciddi durumlarda, vücut dokularının yeterli oksijeni alabilmesi için kalp daha hızlı atmaya başlar. Ancak kan hacmi ciddi şekilde azaldığında, nabız düşüklüğü de gelişebilir ve bu, acil müdahale gerektiren bir tablodur. Nabzı sürekli olarak yüksek olan bireylerde, altta yatan kalp hastalıkları veya diğer medikal durumların araştırılması önerilir. Düzenli sporun ise zamanla dinlenme nabzını düşürdüğü bilinmektedir.

Nabzın Düşük Olmasının Nedenleri Nelerdir?

Bradikardi olarak bilinen düşük nabız, kalbin dakikadaki atım sayısının yaş ve sağlık durumuna göre beklenen aralığın altında olmasıdır. Yorucu egzersizlerle güçlenmiş kalplerde nabızın düşük olması genellikle normaldir ve kaygı gerektirmez. Ancak 40'ın altında seyreden nabız, özellikle halsizlik, baş dönmesi veya bayılma gibi yakınmalarla birlikteyse, acilen tıbbi değerlendirme gerektirir.

Düşük nabzın nedenleri arasında yaşlılık, bazı kalp ritim bozuklukları, doğuştan gelen kalp rahatsızlıkları, beyin kanaması, tiroit hormonundaki yetersizlikler, uyku apnesi, elektrolit dengesizlikleri veya bazı ilaçların yan etkileri yer alabilir.

Farklı Yaş Gruplarında Nabız Ne Olmalı?

Nabız, yaşa ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterir. Çocuklarda ve bebeklerde nabız yetişkinlere göre daha yüksek; yaş ilerledikçe ise daha düşük seyreder. Dünya genelinde kullanılan yaşa göre nabız aralıkları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

  • Yenidoğanlarda: 70–190 atım/dakika (ortalama ~125)

  • 1–11 aylık: 80–160 atım/dakika (ortalama ~120)

  • 1–2 yaş: 80–130 atım/dakika (ortalama ~110)

  • 2–4 yaş: 80–120 atım/dakika (ortalama ~100)

  • 4–6 yaş: 75–115 atım/dakika (ortalama ~100)

  • 6–10 yaş: 70–110 atım/dakika (ortalama ~90)

  • 10–18 yaş: 55–105 atım/dakika (ortalama ~80–90)

  • 18 yaş ve üzeri yetişkinler: 60–100 atım/dakika (ortalama ~80)

Bu aralıkların çok dışında çıkan kalp hızları, özellikle beraberinde şikâyetler de varsa, bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Nabzı Sağlıklı Tutmak İçin Neler Yapılabilir?

Düzenli egzersiz yapmak, dengeli beslenmek, stresten mümkün olduğunca uzak durmak, sigara ve alkolü bırakmak nabzın normal aralıkta seyretmesine yardımcı olur. Kan basıncı, kolesterol ve kan şekeri kontrollerinin düzenli yapılması da kalp sağlığının korunmasında önemlidir. Yeni veya tekrarlayan çarpıntı, baş dönmesi, halsizlik gibi belirtiler yaşarsanız zaman kaybetmeden bir sağlık profesyoneline danışınız.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S)

Nabız kaç olursa normal kabul edilir?

Sağlıklı yetişkinlerde dinlenme sırasında nabız genellikle dakikada 60–100 arasıdır. Düzenli spor yapan kişilerde bu değer daha düşük olabilir.

Nabzımı nasıl doğru ölçebilirim?

Dinlenirken, işaret ve orta parmağınızla bilek veya boyundaki atardamara hafifçe bastırarak nabzınızı hissedebilirsiniz. 60 saniye boyunca attığı sayıyı saymak en doğrusudur.

Nabzın yükselmesi tehlikeli midir?

Geçici nabız yükselmeleri çoğunlukla zararsızdır. Ancak dinlenme sırasında sürekli yüksek nabzınız varsa ve beraberinde başka şikâyetler ortaya çıkıyorsa, hekime başvurmalısınız.

Düşük nabız ne zaman önemlidir?

Özellikle nabız 40'ın altına düşerse ve baş dönmesi, halsizlik, bayılma gibi yakınmalar varsa acil değerlendirme gereklidir.

Çocuklarda nabız yetişkinlere göre neden daha hızlıdır?

Çocukların metabolizma ve vücut yapısı gereği kalp hızları daha yüksektir. Yaş ilerledikçe nabız yavaşlar.

Stres nabzı etkiler mi?

Evet. Stres ve duygu durumundaki değişiklikler kalp hızını geçici olarak artırabilir.

Sigara nabzı yükseltir mi?

Sigara ve diğer nikotin ürünleri nabzı geçici olarak artırır. Sigarayı bıraktıktan sonra nabız düzeyinizde düşüş gözlemlenir.

Sporcuların nabzı neden daha düşüktür?

Düzenli egzersiz kalbin daha etkin çalışmasını sağlar; böylece kalp, daha az atımda daha fazla kan pompalar ve dinlenme nabzı düşebilir.

Yüksek ateşte nabız neden artar?

Vücut ısısı arttıkça metabolizma hızlanır ve kalp daha fazla çalışmak zorunda kalır. Bu da nabız artışına yol açar.

Kalp atışında düzensizlik hissediyorum, ne yapmalıyım?

Düzensiz nabız veya ritim bozukluğu hissediyorsanız, mutlaka kardiyoloji uzmanına başvurmalısınız.

Fazla kilolu olmak nabzı etkiler mi?

Obezite kalp üzerinde ek yük oluşturur ve nabızda artışa veya düzensizliğe sebep olabilir.

Nabzım aniden yükseldiğinde ne yapmalıyım?

Kısa süreli nabız yükselmeleri genellikle zararsızdır. Ancak sık tekrarlar ve beraberinde başka semptomlar oluyorsa bir sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.

Evde nabız takibi yapmalı mıyım?

Özellikle kalp-damar hastalığınız veya risk faktörleriniz varsa, evde düzenli nabız takibi erken teşhis ve yönetim için faydalı olabilir.

Kaynaklar

Bu makaleyi beğendiniz mi?

Arkadaşlarınızla paylaşın